Кіріспе

Түксіз ит – түксіздікке және түк түсіруге генетикалық бейімділігі бар ит. Генетикалық түксіздіктің екі түрі белгілі: доминантты және рецессивті. Доминантты түр эктодермальды дисплазияның нәтижесінде, FOXI3 аутосомальды геніндегі мутациядан туындайды.

Үстем гендер

Тіпті иттерде де, олардың ұрпақтарында да, адам бақылауында емес, табиғи жағдайда, шашсыздық гендері басым болуы мүмкін. Сондықтан әлемнің кейбір аймақтарында шашсыз иттер тобы адамның араласуынсыз пайда болуы мүмкін. Кейіннен адамдар бұл топтарды танымал тұқымдарға айналдырды. Бүкіл әлемде қазіргі уақытта танылған тұқымдар – қытайлық Crested Dog, Xoloitzcuintle (мексикалық шашсыз ит), Перулік Инка Орхидеясы. Аргентиналық Пила, Боливиядан келген Шашсыз Хала және Эквадордың Шашсыз Иті тіркелмеген шашсыз ит тұқымдары болып табылады. Бұрын өмір сүрген басқа тұқымдар: Африкалық шашсыз ит (сонымен қатар Абиссиния құм терьеры, Египет шашсыз ит және Африкалық піл ит, соңғысы оның сұр терісіне сілтеме) және Сиам шашсыз ит. Осы типтегі генетикалық құрылым доминантты ген үшін гомозиготалық пренатальді өлімге алып келеді деген пікір бар. Яғни, екі доминантты гені бар зиготалар тірі қала алмайды. Сондықтан барлық басым шашсыз иттер гетерозиготалық ген құрылымына ие. Бұл гомозиготалық рецессивті типтің, яғни түкті сорттың сақталуына мүмкіндік береді. Шашсыздық гені басым болған иттерде шашсыз және шашсыз жұптасудан орташа есеппен 66,6% шашсыз және 33,3% түкті күшіктер туады. Шашсыз және түкті жұптасуларда 50%/50% түкті және шашсыз арақатынас байқалады, ал түкті және түкті жұптасуларда барлық күшіктер түкті болады. Қытайлық Crested Dog-тың түкті сорты "Powderpuff" деп аталады және танылған тип болып саналады. Xoloitzcuintle-дің түкті сорттары кейбір тіркелімдерде, соның ішінде AKC-де конформацияға қабілетті тип ретінде танылады. Басқа тұқымдардың түкті сорттары тұқымға және көрме немесе тіркеу ұйымына байланысты пішінін көрсету үшін жарамды сорттар ретінде танылуы немесе танылмауы мүмкін.