Кіріспе

Жылдам және ұқыпсыз шешімдер, шешімдерді уақытша реттеу

Клюдж немесе клюдж (/k//lʌ//dʒ/, /k//l/uː//dʒ/) – бұл ұқыпсыз, әсем емес, тиімсіз, кеңейтуге қиын және күтіп ұстау қиын жатқан жылдам және ұқыпсыз шешім немесе уақытша реттеу. Бұл термин компьютерлік ғылым, аэроғарыш техникасы, интернет жаргоны, эволюциялық нейробиология, анимация және үкімет сияқты түрлі салаларда қолданылады. Бұл мағынасы бойынша тез жасалған, әскери техникада қолданылатын уақытша түзетуге ұқсас.

Этимология

Сөздің басқаша жазылу түрлері (kludge және kluge), айтылуы (/k//l//ʌ//dʒ/ және /k//l//uː//dʒ/, сәйкесінше "judge" және "stooge" сөздерімен ұйқасқан), сондай-ақ бірнеше ұсынылған этимологиясы бар.

Компьютерлік ғылым

Қазіргі заманғы есептеу терминологиясында "kludge" (немесе көбінесе "hack") – проблеманы шешу, тапсырманы орындау немесе жүйені түзетудің тиімсіз, сәнді емес ("hacky"), тіпті түсініксіз болғанымен, бірақ әлдебір жолмен жұмыс істейтін тәсілі. Бұл айналма жолға ұқсас, бірақ жылдам және нашар жасалған. "Бір нәрсені айналып өту" – дегеніміз, kludge құру арқылы қателік немесе қиындықтан қашу, мүмкін, қателіктің өзіндік қасиеттерін пайдалану. Kludge көбінесе жұмыс істейтін жүйені негізгі өзгерістерден аулақ болып өзгерту үшін немесе кері үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін қолданылады. "Hack" сөзі сонымен қатар жағымды мағынада, мазасыз проблеманы жылдам шешу үшін де қолданылуы мүмкін. Kludge көбінесе ертерек жасалған kludge-дегі күтпеген мәселені шешу үшін қолданылады; бұл, по сути, круфттың бір түрі. Шешім бұрыштағы жағдайларда сәтсіз болса, ол kludge болуы мүмкін. Бұрыштағы жағдайды жасау үшін, әдетте, проблемалық домен мен орындалу ортасын жақсы білу қажет. Көбінесе kludge – бұл дерлік әрқашан жұмыс істейді деп күтілген, бірақ көбінесе сәтсіздікке ұшырайтын эвристика. 1960 жылдардағы кеңестік анекдотта жұмыс істеу үшін сәл кешіктірілген сигнал қажет болатын компьютерлік бөлік туралы айтылады. Уақытты реттеу жүйесін орнатудың орнына, kludge ретінде электр сигналын баяулату үшін ішкі сымдардың ұзын орамдары қосылған. Kludge-тың тағы бір түрі – компьютерлік бағдарламадағы белгісіз проблеманы немесе қателікті жасыру. Қателікті анықтау және түзету үшін күресудің орнына, бағдарламашы өтемақы үшін қосымша код жаза алады. Мысалы, егер айнымалы үнемі екі еселенсе, бастапқы дұрыс емес есептеуді іздеудің орнына кейінірек екіге бөлетін кодты қосуға болады. Компьютерлік желілерде IPv4 адрестерінің жетіспеушілігімен күресу үшін NAT (Network Address Translation) (RFC 1918) немесе PAT (Port Address Translation) пайдалану – бұл kludge-тың мысалы. FidoNet терминологиясында kludge – хабарламаның ішінде орналасқан басқару деректерінің бір бөлігін білдіреді.

Басқа қолданыстар

Джон Варлидің 1985 жылғы "Press Enter" әңгімесінде басты қарсыласы, усақ-айдар хакер, Чарльз Клюг есімін қабылдайды. «Андромеда» ғылыми-фантастикалық телесериалында гендік инженерия арқылы жасалған адамдар – Ницшеандар – генетикалық өзгеріске ұшырамаған адамдарды қарапайымсыздау үшін осы терминді пайдаланады. 2012 жылы саяси ғалым Стивен Телес АҚШ-тың әлеуметтік әл-ауқат саясатының күрделілігін сынап, «kludgeocracy» терминін қолданды. Телес пікірінше, заң қабылдауға кедергі келтіретін институционалдық және саяси қиындықтар саясаткерлерді жақсы ойластырылған реформалардың орнына жедел шешімдерді қабылдауға мәжбүр етеді.