Ескі жүйелер және олардың қолданылуы

Кіріспе

Ескі есептеу технологиясы немесе қолданыста қалған жүйе.

Есептеу саласында, мұралық жүйе – бұл ескі әдіс, технология, компьютерлік жүйе немесе қолданба бағдарламасы, «алдыңғы немесе ескірген компьютерлік жүйеге қатысты немесе осыған дейін қолданыста болған», бірақ әлі де қолданылып келеді. Көбінесе жүйеге «мұралық» деп сілтеме жасау, оның кейінгі стандарттарға жол ашқанын білдіреді. Бұл жүйенің қазіргі заманға сай емес немесе жаңарту қажет екенін де білдіруі мүмкін. Мұралық код – бұл стандартты аппараттық жабдықтар мен орталарда енді қолдау көрсетілмейтін ескі компьютерлік бастапқы код, және белгілі бір жағынан ескірген немесе ескірген нәрсені қолдайтын код базасы. Мұралық код бағдарламалау тілдерінде жазылуы, фреймворктер мен сыртқы кітапханаларды пайдалануы немесе қазіргі заманғы деп саналмайтын архитектура мен үлгілерді қолдануы мүмкін, бұл код базасында жұмыс істейтін бағдарламалық жасақтама инженерлерінің ақыл-ой жүктемесін арттырып, оны игеру үшін уақытты ұзартады. Мұралық кодта автоматтандырылған тесттердің болуы мүмкін немесе олар жеткіліксіз болуы мүмкін, бұл рефакторингті қауіпті етеді және қателерді тудыруы мүмкін. Ұзақ қызмет еткен код бағдарламалық жасақтаманың «тозуына» ұшырауы мүмкін, онда орындалу ортасының немесе айналасындағы бағдарламалық жасақтаманың немесе аппараттық жабдықтың өзгеруі жұмыс істеуі үшін қандай да бір күтіп-ұстауды немесе эмуляцияны қажет етуі мүмкін. Мұралық код ескі аппараттық жабдықты, жеке мұралық жүйені немесе ескі функцияларды немесе бағдарламалық жасақтаманы пайдаланатын ескі клиентті қолдау үшін қажет болуы мүмкін. Бұл термин әдетте бастапқы кодқа қатысты болғанымен, жүйенің кейінгі нұсқасында орындалмайтын немесе үйлесімділік қабатын қажет ететін орындалатын кодқа да қолданылуы мүмкін. Мысалы, классикалық Macintosh қолданбасы macOS-та тікелей орындалмайды, бірақ Classic ортасында, ал Windows XP-де Windows XP-дегі Windows мүмкіндігін пайдаланып Win16 қолданбасы жұмыс істейді. Мұралық аппараттық жабдықтың мысалы – PS/2 және VGA порттары сияқты ескі порттар және ескі, үйлесімсіз нұсқаулар жиынтығы бар процессорлар (мысалы, жаңа операциялық жүйелермен). Мұралық бағдарламалық жасақтамаларға Adobe Flash үшін swf немесе Lotus 1 2 3 үшін .123 сияқты ескі файл пішімдері және EBCDIC сияқты ескі таңба кодтамаларымен кодталған мәтіндік файлдар жатады.

In computing, a legacy system is an old method, technology, computer system, or application program, "of, relating to, or being a previous or outdated computer system", yet still in use. Often referencing a system as "legacy" means that it paved the way for the standards that would follow it. This can also imply that the system is out of date or in need of replacement. Legacy code is old computer source code that is no longer supported on the standard hardware and environments, and is a codebase that is in some respect obsolete or supporting something obsolete. Legacy code may be written in programming languages, use frameworks and external libraries, or use architecture and patterns that are no longer considered modern, increasing the mental burden and ramp up time for software engineers who work on the codebase. Legacy code may have zero or insufficient automated tests, making refactoring dangerous and likely to introduce bugs. Long lived code is susceptible to software rot, where changes to the runtime environment, or surrounding software or hardware may require maintenance or emulation of some kind to keep working. Legacy code may be present to support legacy hardware, a separate legacy system, or a legacy customer using an old feature or software version. While the term usually refers to source code, it can also apply to executable code that no longer runs on a later version of a system, or requires a compatibility layer to do so. An example would be a classic Macintosh application which will not run natively on macOS, but runs inside the Classic environment, or a Win16 application running on Windows XP using the Windows on Windows feature in XP. An example of legacy hardware are legacy ports like PS/2 and VGA ports, and CPUs with older, incompatible instruction sets (with e. g. newer operating systems). Examples in legacy software include legacy file formats like swf for Adobe Flash or .123 for Lotus 1 2 3, and text files encoded with legacy character encodings like EBCDIC.

Ескі есептеу техникасы келтірген мәселелер

Кейбір бағдарламалық жасақтама инженерлері бірнеше себептермен ескі жүйелерді әлеуеттік проблемалық деп санайды. Егер ескі бағдарламалық жасақтама тек қана ескірген аппараттық құралдарда жұмыс істесе, жүйені күтіп ұстау шығындары, егер эмуляцияның немесе кері үйлесімділіктің қандай да бір түрі бағдарламалық жасақтаманың жаңа аппараттық құралдарда жұмыс істеуіне мүмкіндік бермесе, бағдарламалық жасақтаманы және аппараттық құралды алмастыру шығындарынан асып түсуі мүмкін. Бұл жүйелерді күтіп ұстау, жақсарту және кеңейту қиын болуы мүмкін, себебі жүйе туралы толыққанды түсінік жоқ; оған халық болған мамандар зейнеткерлікке шығып, немесе білгендерін ұмытып қалған, ал ол "ескі" деп танылғаннан кейін салаға келген мамандар оны бастапқыда үйренбеген. Бұл мәселе құжаттаманың жетіспеуімен немесе жоғалуымен одан әрі ушығуы мүмкін. Comair әуе компаниясы 2004 жылы өзінің бас директорын компаниядағы ешкімге белгісіз болған шектеуге тап болған ескі ұшу экипажының кестесін құру жүйесінің сәтсіздігінен кейін қызметтен босатылған. Ескі жүйелерде ескі операциялық жүйелерде немесе қосымшаларда қауіпсіздік жаңартуларының болмауы немесе қолданылмауы салдарынан осалдықтар болуы мүмкін. Сондай-ақ, қауіпсіздік мәселелерін тудыратын өндірістік конфигурациялар да болуы мүмкін. Бұл мәселелер ескі жүйені шабуылдаушылардың немесе хабардар инсайдерлердің шабуылына ұшыратуы мүмкін. Жаңа жүйелермен интеграциялау да қиын болуы мүмкін, себебі жаңа бағдарламалық жасақтама мүлдем басқа технологияларды қолдануы мүмкін. Технологиялардың интеграциясы есептеуде жиі кездеседі, бірақ жаңа технологиялар мен едәуір ескілері арасындағы интеграция сирек кездеседі. Интеграциялық технологияны дамытуға жеткілікті сұраныс болмауы мүмкін. Мұндай "көпір" кодты кейде сатушылар мен ескі технологиялардың жанкүйерлері әзірлейді. Бюджеттік шектеулер жиі корпорацияларды ескі жүйені алмастыру немесе көшіру қажеттілігін қарастырмауға итермелейді. Алайда, компаниялар көбінесе қолдаудың артуына байланысты шығындарды (адамдар, бағдарламалық жасақтама және аппараттық құралдар, жоғарыда аталғандардың барлығы) ескермейді және ескі жүйе сәтсіздікке ұшыраса, мүмкіндіктердің немесе бизнестің үздіксіздігінің үлкен жоғалуын ескермейді. Осы мәселелерді жақсы түсінгеннен кейін, жаңа, қауіпсіз, жаңартылған технологиялық платформаның тиімділігін ескере отырып, альтернативті нұсқадан гөрі шығындар аз екені анықталады және бюджет табылады. Көптеген ескі бағдарламалаушылар зейнеткерлік жасына жетіп, оларды алмастыратын жас инженерлердің саны өте аз болғандықтан, жұмыс күшінің жетіспеушілігі алаңдатады. Бұл өз кезегінде ескі жүйелерді күтіп ұстау қиындықтарына және тәжірибелі бағдарламалаушыларды іздеу шығындарының өсуіне әкеледі. Кейбір ескі жүйелерде олардың жалпы сыйымдылығына қатаң шектеулер қойылған, бұл бүгінгі қажеттіліктер үшін жеткіліксіз болуы мүмкін, мысалы, көптеген ескі x86 процессорларындағы 4 ГБ жад шегі немесе IPv4-тегі 4 миллиард адрес шегі.

Legacy systems are considered to be potentially problematic by some software engineers for several reasons. If legacy software runs on only antiquated hardware, the cost of maintaining the system may eventually outweigh the cost of replacing both the software and hardware unless some form of emulation or backward compatibility allows the software to run on new hardware. These systems can be hard to maintain, improve, and expand because there is a general lack of understanding of the system; the staff who were experts on it have retired or forgotten what they knew about it, and staff who entered the field after it became "legacy" never learned about it in the first place. This can be worsened by lack or loss of documentation. Comair airline company fired its CEO in 2004 due to the failure of an antiquated legacy crew scheduling system that ran into a limitation not known to anyone in the company. Legacy systems may have vulnerabilities in older operating systems or applications due to lack of security patches being available or applied. There can also be production configurations that cause security problems. These issues can put the legacy system at risk of being compromised by attackers or knowledgeable insiders. Integration with newer systems may also be difficult because new software may use completely different technologies. Integration across technology is quite common in computing, but integration between newer technologies and substantially older ones is not common. There may simply not be sufficient demand for integration technology to be developed. Some of this "glue" code is occasionally developed by vendors and enthusiasts of particular legacy technologies. Budgetary constraints often lead corporations to not address the need of replacement or migration of a legacy system. However, companies often don't consider the increasing supportability costs (people, software and hardware, all mentioned above) and do not take into consideration the enormous loss of capability or business continuity if the legacy system were to fail. Once these considerations are well understood, then based on the proven ROI of a new, more secure, updated technology stack platform is not as costly as the alternative—and the budget is found. Due to the fact that most legacy programmers are entering retirement age and the number of young engineers replacing them is very small, there is an alarming shortage of available workforce. This in turn results in difficulty in maintaining legacy systems, as well as an increase in costs of procuring experienced programmers. Some legacy systems have a hard limit on their total capacity which may not be enough for today's needs, for example the 4 GB memory limit on many older x86 CPUs, or the 4 billion address limit in IPv4.

Ескі бағдарламалық қамтамасыз ету жүйелерін жетілдіру

Ескі жүйелерді қолданбаны тоқтату арқылы ауыстыру мүмкін болмаған жағдайда, оларды жақсарту (немесе "жаңару") әлі де мүмкін. Көптеген даму жұмыстары мұрагерлік жүйеге жаңа интерфейстер қосуға бағытталған. Ең көп таралған тәсіл – терминалды негізделген мейнфреймдік қолданбаға веб-интерфейс ұсыну. Бұл жауап беру уақытының және тышқанмен оператордың әрекеттерінің баяу болуына байланысты қызметкерлердің өнімділігін төмендетуі мүмкін, бірақ көбінесе "жаңарту" ретінде қарастырылады, себебі интерфейс стилі білімі аз пайдаланушыларға таныс және оларды пайдалану оңай. Джон МакКормик орталық бағдарламалық жасақтаманы қолданатын мұндай стратегиялар туралы талқылайды. Баспаны жақсарту қиын, өйткені ескі бағдарламалық жүйелер көбінесе пішімдеу нұсқауларын қоспайды немесе қазіргі заманғы PC/Windows принтерлерінде қолданылмайтын протоколдарды қолданады. Деректерді ұстап алып, оны заманауи кодқа аудару үшін басып шығару серверін пайдалануға болады. Rich Text Format (RTF) немесе PostScript құжаттары мұрагерлік қолданбада жасалып, басып шығарылғанға дейін компьютерде түсіндірілуі мүмкін. Ескі жүйелерде биометриялық қауіпсіздік шараларын енгізу қиын. Жұмыс істейтін шешім – пайдаланушылар мен мейнфрейм арасында орналасқан Telnet немесе HTTP прокси-серверін пайдалану, арқылы мұрагерлік қолданбаға қауіпсіз кіруді қамтамасыз ету. Кейбір ұйымдар толыққанды жүйелерді құрайтын автоматтандырылған бизнес-процестер (ABP) бағдарламалық жасақтамасына көшуде. Бұл жүйелер ұйымның ескі жүйелерімен байланысқа түсіп, оларды деректерді сақтау орындары ретінде пайдалана алады. Бұл тәсіл бірнеше маңызды артықшылықтар береді: пайдаланушылар ескі жүйелерінің тиімсіздігінен оқшауланады және өзгерістерді ABP бағдарламалық жасақтамасына жылдам және оңай енгізуге болады. Модельге негізделген кері және тікелей инженерия тәсілдері де мұрагерлік бағдарламалық жасақтаманы жақсарту үшін қолданылуы мүмкін.

НАСА мысалы

Андреас М. Хайн Мюнхен техникалық университетінде ғарыш зерттеулерінде ескірген жүйелерді пайдалануды зерттеді. Хайнның сөзіне сәйкес, егер ұйымда тексеру, растау, сынау және операциялық тарих мүмкіндіктері болса, ескірген жүйелерді қайта пайдалану тиімді. Бұл мүмкіндіктер бағдарламалық жасақтаманың өмірлік циклінің әртүрлі кезеңдеріне, мысалы, әзірлеу, енгізу, қолдану немесе техникалық қызмет көрсетуге интеграциялануы керек. Бағдарламалық жүйелер үшін жүйені пайдалану және оны қолдау қабілеті маңызды. Әйтпесе, жүйені түсіну және оны сақтау қиын болады. Хайнның пікірінше, тексеру, растау, сынау және операциялық тарих жүйенің сенімділігі мен сапасына сенімділікті арттырады. Дегенмен, мұндай тарихты жинақтау көбінесе қымбатқа түседі. NASA-ның қазіргі кезде тоқтатылған ғарыш шаттлы бағдарламасы 1970-ші жылдарға тән технологияны кеңінен қолданды. Ұшу сертификатының жоғары құнына байланысты жаңа жүйелерге көшу экономикалық тұрғыдан тиімсіз болды. Алғашқы аппараттық құралдар ұшу үшін қажетті қымбат интеграция мен сертификаттау талаптарын орындады, бірақ кез келген жаңа құралды қайтадан сол процестен өткізу қажет еді. Бұл ұзақ және егжей-тегжейлі процесс жаңа компоненттерді жаңа конфигурацияларында жан-жақты сынауды талап етті, содан кейін ғана бір құрылғыны ғарыш шаттлы бағдарламасында қолдануға болады. Осылайша, сертификаттау процесін бастаған кез келген жаңа жүйе, ұшуға рұқсат алған кезде де-факто ескірген жүйеге айналады. Сонымен қатар, ғарыш шаттлының барлық жүйесі, соның ішінде жердегі және ұшыру құралдары, жабық жүйе ретінде бірлесіп жұмыс істеу үшін жобаланған. Техникалық талаптар өзгермегендіктен, барлық сертификатталған жүйелер мен компоненттер өздеріне берілген рөлдерді орындауда жақсы нәтижелер көрсетті. Шаттлдың 2010 жылы қызметтен шығарылуы жоспарланғанға дейін, NASA 1970-ші жылдарға тән технологияның көптеген бөліктерін жаңарту және жаңа компоненттерді қайта сертификаттаудан гөрі пайдалануды тиімді деп тапты.

Көне кодтың перспективалары

Бағдарламалық инженерия саласындағы кейбір мамандар "мұралық кодты" ескірген деген мағынасыз сипаттаудан аулақ қалуды жөн көреді. Ең көп таралған бейтарап түсініктердің қатарында – басқа біреуден мұраға қалған бастапқы код және бағдарламалық жасақтаманың бұрынғы нұсқасынан мұраға қалған бастапқы код. Typemock компаниясының бас директоры Илай Лопиан оны "бағдарламашылар өзгертуден қорқатын код" деп анықтады. Майкл Фезерс мұралық кодты тесттерсіз код деп түсіндірді, бұл автоматты регрессиялық тесттердің болмауынан мұралық кодпен жұмыс істеудің қиындығын көрсетеді. Ол сондай-ақ мұралық кодты тестке алу үшін сипаттамалық тесттерді ұсынды. Джинни Хендри код жазуды қазіргі бағдарламашылар үшін "өміріміздегі басқа мұралар сияқты" – "антикварлық заттар, мұралар және бір ұрпақтан екіншісіне құрметпен беріліп жүзетін әңгімелер сияқты" код жасауға шақыру ретінде сипаттады. "Егер мұралық кодты мақтан тұтатын нәрсе ретінде қарастырсақ қалай болар еді?" – деді ол.

Legacy терминінің қосымша пайдалануы

Легациялық қолдау термині көбінесе мұралық жүйелермен бірге қолданылады. Бұл термин қазіргі заманғы бағдарламалық жасақтаманың бір мүмкіндігін білдіруі мүмкін. Мысалы, "легациялық қолдауға" ие операциялық жүйелер ескі аппаратты анықтап, пайдалана алады. Бұл термин бизнес-функцияға сілтеме жасау үшін де қолданылуы мүмкін; мысалы, бағдарламалық қамтамасыз ету немесе жабдық жеткізушісі, ескі өнімдерге қолдау көрсететін немесе бағдарламалық қамтамасыз етуді қамтамасыз ететін компания. "Мұралық" өнім – бұл енді сатылмаған, нарықтағы үлесін жоғалтқан немесе қазіргі нұсқасы жоқ өнім болуы мүмкін. Мұралық өнімнің заманауи өнімге қарағанда кейбір артықшылықтары болуы мүмкін, бұл тұтынушыларға оны пайдалануды ұсынуы мүмкін. Өнімнің "қолданыстан шыққандығы" оның ешкімге пайдалы еместігін, яғни рационалды шешім қабылдайтын ешкім оны жаңадан сатып алмайтынын білдіреді. "Мұралық режим" термині көбінесе кері үйлесімділікке қатысты қолданылады. Өзінің бұрынғы нұсқасы сияқты жұмыс істей алатын бағдарламалық өнім "мұралық режимде жұмыс істейді" деп айтылады. Мұндай мүмкіндік операциялық жүйелерде және интернет-браузерлерде жиі кездеседі, себебі көптеген қосымшалар осы негізгі компоненттерге тәуелді. Компьютерлік мейнфрейм дәуірінде көптеген қосымшалар мұралық режимде жұмыс істеді. Қазіргі заманғы бизнес-компьютерлік ортада n-деңгейлі немесе 3-деңгейлі архитектураларды мұралық режимге орналастыру қиынырақ, өйткені олар бір жүйені құрайтын көптеген компоненттерді қамтиды. Виртуализациялау технологиясы – бұл жаңа инновация, ол мұралық жүйелерді ескі аппаратты эмуляциялайтын бағдарламалық жүйеде ескі операциялық жүйелер мен браузерлерді іске қосу арқылы заманауи аппараттық жабдықта жұмыс істеуді жалғастыруға мүмкіндік береді.

Браунфилд сәулет өнері

Бағдарламашылар «қоңыр алап» терминін құрылыс саласынан қабылдады, онда бұрын пайдаланылған жерлер (көбінесе ластанған және тасталған) «қоңыр алап» деп аталады. Қоңыр алап архитектурасы – бұл ескі жүйелерді интеграциялайтын бағдарламалық қамтамасыз ету немесе желілік архитектура түрі. Қоңыр алапқа енгізу – бұл қолданыстағы бағдарламалық қамтамасыз ету немесе желілік архитектураны жаңарту немесе кеңейту, ол ескі компоненттерді сақтайды.