Кіріспе

1965 жылғы итальяндық фильм

"Шыңқырлар қалтада" – Марко Беллокио жазған және түсірген 1965 жылғы итальяндық сатирикалық драмалық фильм, басты рөлде Лу Кастель. Бұл Беллокионың толық метражды алғашқы фильмі және сол жылғы ең жоғары бағаланған фильмдердің бірі болды. Фильм эпилепсиямен ауыратын, дифункционалды отбасы мүшелерін өлтіруді жоспарлайтын жас шал туралы. 2008 жылы "Шыңқырлар қалтада" Италияның Мәдени мұра министрлігінің сақталуға тиіс 100 итальяндық фильмінің тізіміне енді, бұл тізімде "1942 және 1978 жылдар аралығында елдің ұжымдық естелігін өзгерткен" 100 фильм бар.

Сюжет

Төрт бауыр – бір әпке мен үш аға – соқыр, жесір анасымен бірге провинциялық виллада тұрады. Кіші ағалары Алессандро мен Леоне эпилепсиямен ауырады, ал әпкесі Джулия, Алессандромен құпия махаббат байланысы бар, психикалық ауруға шалдыққан. Аугусто, үлкен ағасы және есі дұрыс, отбасының жалғыз асыраушысы. Аугустоның никелес келіні Люсияға, оның өзінен жүкті екенін мәлімдейтін анонимді хат келіп түскенде, ол оны Джулия жазғанын бірден түсінеді. Отбасына наразы Алессандро, анасы мен қалған бауырларынан құтылса, Аугусто Люсиямен бірге бақытты өмір сүре алады деп ойлайды, сонымен қатар үлкен ағасының үстемдігіне қызығады. Алессандро анасы, Леоне және Джулияны әдеттегі зиратқа сапарға алып жүруге рұқсат алуға тырысады, жүргізуші куәлігін тапсырғанын айтады, бірақ шындығында ол емтиханды өтпеген. Ол кеткеннен кейін Аугусто Алессандро қалдырған хатты оқып, олардың бәрін және өзін өлтіретінін біледі. Басқа жүргізушімен болған жанжал, Джулияның ынталандыруымен, автожарысқа әкеледі, ол жоспарынан бас тартады және олардың бәрі аман-есен үйге оралады, онда Аугусто Алессандроны сабап тастайды. Кейіннен Алессандро анасын көлікпен серуенге алып шығады. Олар бір тоқтау орнында тоқтап, Алессандро анасын тік жардан құлатып, өлтіреді. Ол Джулияға қылмысын мойындаса да, әпкесі оны жазбайды. Анасының жерленгенінен кейін Алессандро Леонеге дәрісінен артық мөлшерде беріп, ваннада батырып өлтіреді. Джулия Алессандроның Леонені өлтіргенін түсінеді және шоктан баспалдақтан құлайды, нәтижесінде оның төсегіне шектелгеніне тап болады. Алессандро ұйықтаған Джулияны жастықпен тұншықтыруға тырысады, бірақ оған қол жеткізе алмайды. Ол тағы да эпилепсия ұстамасына түсіп, қарындасының куәлігінде көз жұмады.

Өндіріс

Беллоккьо "Жебектегі тұяқ" (бастапқыда "Эпилепсия" деп аталған, бірақ соңында Артур Рембоның өлеңінің атымен аталатын) сценарийін өзінің өмірбаянының бір бөлігіне сүйенді.

Қабылдау

"Қауездегі жұдырықтар" Венеция кинофестивалінде көрсетілімге жіберілмеді және 1965 жылдың шілдесінде Локарно кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді, онда ол "Күміс желкен" сыйлығына ие болды. Фильм сыншылар тарапынан көбінесе жақсы қабылданып, бірақ отбасы бейнесі үшін Христиан демократия партиясының өкілдері тарапынан сынға ұшырады, сондай-ақ Беллоккионың ең сүйікті режиссерлері Луис Бунуэль мен Микеланджело Антониони оны жоғары бағалаған жоқ. Алайда, режиссер және жазушы Пьер Паоло Пазолини Беллоккиоға жолдаған хатында оған құрметін білдіріп, оның фильмін стильден гөрі мазмұн басым тұратын, итальяндық неореализмнен асып түскен "проза киносының" өкілі деп атады. Алғашқы көрсетілімінен кейін сыншылар "Қауездегі жұдырықтарды" "шайтандық және жағымсыз" фильм деп сипаттады, оның күші "конвенциясыз және еркін" (Piacenza Oggi) болуында, "өз алдына тұратын туынды", натурализмді "стильдік шеберлікке" айналдырғанында (Итало Кальвино, Rinascita) және Беллоккио "күдіксіз бірінші қатардағы режиссер" (Марио Солдати, Il Giorno) екенінде көрінді. "Нью-Йоркер" журналының журналисі Паулин Каэл оны "кино тарихындағы ең таңғажайып режиссерлік дебюттердің бірі" деп атады, сонымен қатар фильмнің басты кейіпкерінің отбасыға қарсы көтерілісі 1968 жылғы наразылықтардың көркемдік белгісі болды.

Қалпына келтіру

Фильм 2015 жылы аяқталған Болонья кинотекасының L'Immagine Ritrovata зертханасында 4K форматында жаңартылды. Жаңаруға Болонья кинотекасы, Армани және Kavac Film қаржы жұмсады, ал жұмысты Белокио қадағалады.