Кіріспе

1977 жылы Этторе Скола режиссерлік еткен фильм. 2008 жылы бұл фильм Италияның Мәдени мұра министрлігінің «1942 және 1978 жылдар аралығында елдің ұжымдық естелігін өзгерткен» 100 итальян фильмінен тұратын сақтауға алынған тізіміне енгізілді.

Сюжет

1938 жылдың 4 мамырында Гитлер Римде Муссолиниге барған күні Антониетта - наив, сезімтал және тым көп жұмыс істейтін үй шаруасын үйде атқарады, ал оның фашист күйеуі Эмануэле және олардың алты балалы балалары парадты көруге көшеге шығады. Ғимарат бос, тек үй басқарушы Паулетта және кешеннің қарсы жағындағы көрші, Габриэль есімді сүйкімді адам ғана. Ол радио хабаршысы, оны жұмысынан босатып, гомосексуализм және фашизмге қарсы ұстанымы үшін Сардинияға депортациялау туралы шешім қабылдады. Отбасылық мина пәтерден қашып, Габриельдің терезесінен ұшып шыққаннан кейін, Антониетта оның есігіне келіп, құсқа жету үшін кіруді сұрайды. Габриель өзін-өзі өлтіруге тырысудан қашады, бірақ оған тамақ ұсынып, минаны құтқаруға көмектеседі және бұл оқиғадан көңілі көреді. Антониетта оның мінез-құлқына таңғалады және оның жыныстық бейімділігін білмей, онымен флирт жасайды және румба билейді. Олардың айырмашылықтарына қарамастан, олар бір-біріне жылы. Паулета Антониеттаны Габриэль фашизмге қарсы екенін ескертеді, бұл Антониеттаның жек көруіне әкеледі. Габриель ақырында ашық сөйлеп, гомосексуалист болғандықтан жұмыстан шығарылғанын мойындайды. Антониетта оған өзінің асқақ және адал емес күйеуімен болған қиындықтарын айтады; ол білімді әйелге артықшылық көрсетті дейді. Олардың қарым-қатынасы мен әңгімелесуі барысында әрқайсысы екіншісін әлеуметтік және үкіметтік кондиционирлеудің қысымға ұшырағанын түсінеді және олар бір-бірінен алған әсерінен гөрі жаңа әсер қалыптастырады. Нәтижесінде олар жыныстық қатынасқа түседі, бірақ әр түрлі себептермен. Габриель бұл ештеңені өзгертпейді деп түсіндіреді; Антониетта да. (Бірақ, кейінірек, оның ұлы анасына альбом жинағы үшін парадтан келетін барлық газет үзінділерін еске түсіргенде, Антониеттаның бет-әлпеті сәл бей-жайлық танытады.) Көп ұзамай Антониеттаның отбасы үйге оралады, ал Габриэль тұтқындалады. Соңында Антониетта терезеге жақын отырады және Габриель берген кітапты (Үш мылтықшы) оқи бастайды. Ол өзінің сүйіктісінің фашистік полиция қызметкерлерінің ертіп жүруімен кешеннен шығып, жарықты сөндіріп, төсекке жатуын бақылайды: күйеуі жетінші баласын тудыру үшін оны күтеді, оны Адольфо деп атағысы келеді.

Тақырыптар

Фильмнің көптеген тақырыптары гендерлік рөлдер мен фашистік Италиядағы еркектік моделіне байланысты. Антониетта – дона мадре, режимде әйелдік міндеттерін орындап, алты бала туған ана бейнесі, ал тағы бір бала туғызса, 1933 жылы көп балалы отбасыларға тағайындалған үкіметтік сыйлықты алады. Фашистік режим гомосексуализмді халықтың азаюымен байланыстырғандықтан, Габриельдің мемлекетке опасыздық жасады деген күдік туады. 1926 жылғы бакалавр салығы осыған қарсы шара болды, және Габриель оны төлеуге міндетті. Үйде отыратын ана мен гомосексуал көршінің қатар болуы мүмкін емес сияқты көрінсе де, екеуі де режим тарапынан кемсітіледі, сонымен қатар бір-біріне демеу тауып, жанашырлық көрсетеді. Фильмнің соңында отбасылық өмір бұрынғысынша жалғасады, бірақ фашизмге қарсы "ішкі қарсылық" оянады.

Өндіріс

Маурицио Костанцо, Руджеро Макари және Этторе Скола сценарийді Макари фашистік Италияда гомосексуалдар тұтқындалып, Сардинияға жіберілген оқиғаны естігеннен кейін жазды. Әсіресе, хабар таратушы Нунцио Филогамоның тағдыры оқиғаға түрткі болды, өйткені Филогамо үнемі гомосексуал емес екенін куәлейтін анықтамамен жүруге мәжбүр болған. Рольдерге таңдалған актерлер стереотиптерге қарсы келді, себебі Марчелло Мастроянни бұрынғы рөлдерінде «италиялық латындық ғашықтың үлгісі» ретінде танымал болса, ал София Лорен сексапилді итальяндық жұлдыз ретінде қабылданатын. «Il bell'Antonio» және «I Don't Want to Talk About It» фильмдерімен бірге, бұл Мастрояннидің итальяндық еркектік бейнесін дамып келе жатқан қоғамнан қалып қойған, тиімсіз кейіпкер ретінде сынаған рөлдерінің бірі. 1938 жылы Гитлердің Римге келгені туралы көптеген жаңалықтар фильм жасаушыларға сценарий үшін мол материал берді. «Фюрердің Италияға сапары» атты деректік фильмінен көптеген кадрлар алынды. Бұл фильмде бірнеше ерекше кинотәсілдер қолданылды. Ұзақ сахнада Антониетта мен оның отбасы таныстырылады: камера ас үй терезесінен кіріп, бөлмелерге өтеді. Тереңдеу фокусы Антониеттаның бөлмесіндегі сахнада қолданылады, онда камера кадр ішінде Антониеттамен бірге, ал алыс терезе арқылы Габриэльдің сол кадрда өз үйінде қозғалып жатқанын бірден көруге болады. Постпродакшн кезеңінде фильмге сәл қоңыр сепия түстері берілді.

Шығару

Фильм 1977 жылдың мамыр айында Канн кинофестивалінде көрсетілді. Сонымен қатар, ол 1977 жылдың қыркүйегінде Нью-Йорк қаласында да көрсетілді.

Сыни жауап

Фильм Италияда және бүкіл Еуропадағы сыншылардың мақтауына ие болды. "Арнайы күн" Rotten Tomatoes веб-сайтында 10 шолуға негізделген 100% мақұлдау рейтингісіне және 8/10 орташа бағасына ие. The New York Times газетінде жазған Винсент Канби фильмнің юморы мен адамгершілігін жоғары бағалады. 2008 жылы фильм кино сарапшылары қазылар алқасы сақтап қалу үшін таңдаған 100 итальяндық фильмнің тізіміне енгізілді. 2015 жылы The Hollywood Reporter сыншысы Дебора Янг оны "италиялық фашизм туралы түсірілген ең маңызды фильмдердің бірі" деп атады, бұл фильм "жаппай идеологияны жеңіп өтуге болатын жол ұсынады, оған кім болса да аздаған адамдық ынтымақ пен батылдықпен ере алады". The A.V. Club-тың Майк Д'Анжело фильмге B− бағасын берді, фильмнің сюжеті шамалы болғанымен, экран уақыты ішінде оның күші арта түсетінін айтты. Д'Анжело басты кейіпкерлер арасындағы қарым-қатынас Габриелді гетеросексуалдыққа көндірмейтініне ризашылық білдірді.

Қалпына келтіру

Римдегі Cineteca Nazionale di Roma мен Surf Film жүргізген қайта жаңартудан кейін, фильм 2014 жылғы Венеция кинофестивалінің «Венеция классикасы» бөлімінде көрсетілді.

Үй медиасы

1-ші аймақта The Criterion Collection фильмді Blu-ray дискісінде 2015 жылдың 13 қазанында жарыққа шығарды.