Кіріспе

Филиппиндік кинорежиссер (1913-1988)

Герардо де Леон (12 қыркүйек 1913 – 25 шілде 1981) – филиппиндік кинорежиссер және актер. 1982 жылы ол қайтыс болғаннан кейін Филиппиннің кино өнеріндегі ұлттық суретшісі атағымен марапатталды.

Өмірбаян

Де Леон, туған аты Геррадо Илаган, филиппин киносының Илаган әулетінің мүшесі болды. Оған Роберт Аревало, Конрадо Конде, Ангел Эсмеральда, Эдди Илаган, музыкалық композитор Тито Аревало және оның қызы Либерти Илаган кіреді. Де Леон мамандығы бойынша дәрігер болған, бірақ киноға деген сүйіспеншілігі жеңіп шықты. Ол 1934 жылы «Аң-Дангал» фильмінде алғаш рет актерлік дебют жасады. Режиссерлікке көшер алдында тағы сегіз фильмде ойнады. Оның режиссерлік еткен алғашқы фильмі – «Бахай Кубо» (1939), онда кейіннен үйленген актриса Фели Вальехо басты рөлді ойнады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Де Леон жапон оккупациялық күштерімен және жапон режиссері Ютака Абэмен бірлесіп, бірнеше антиамерикандық үгіт фильмдерін жасады. Абэ жеке өзі Де Леонды осы жобаларға таңдады. Жапондықтар жеңілгеннен кейін Де Леон тұтқындалды және мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағылды, тіпті филиппин үкіметі оны өлім жазасына кесуге дайын тұрды. Бірақ соғыс кезінде ол филиппин қарсыластарына жасырын көмектескеніне дәлелдер табылып, соңғы сәтте кешірілді. «Манонг» лақап атымен танылған Де Леон, филиппин кино өнері мен ғылымы академиясының FAMAS сыйлығының тарихында ең көп марапат алған режиссер. 1952 жылдан 1971 жылға дейін ол жеті FAMAS сыйлығына ие болды, олардың үшеуі қатарынан табыс етті. Оның 1961 жылғы «Мойсес Падилланың оқиғасы» фильмі 32-ші «Оскар» сыйлығының «Ең үздік шетел тіліндегі фильм» номинациясына ұсынылды, бірақ номинацияға қабылданбады. Ол «Ең үздік режиссер» сыйлығын алған барлық фильмдері FAMAS-та «Ең үздік фильм» атағына ие болды, атап айтқанда: «Сава са Лумганг Симборио» (1952), «Ханганг са Дуло нг Дайгиг» (1958), «Хуваг Мо Акон Лимутин» (1960), «Ноли Ме Тангере» (1961, сол аттас роман бойынша қойылған), «Эль Филибустеризмо» (1962), «Дайгиг нг Мага Апи» (1965) және «Лилет» (1971). Оның аяқталмаған жобаларының бірі – Фернандо По-младшиймен бірге түсірілген «Хуан де ла Крус» (1972) фильмі. Ол культтік қорқыныш фильмдерінің жанкүйерлеріне 1960 жылдары түсірген бірнеше қорқыныш фильмімен танымал, олардың кейбіреулерін досы Эдди Ромеромен бірлесіп, американдық қаржымен түсірді. Осы фильмдерге «Terror Is a Man» (1959), «The Blood Drinkers / Blood Is the Color of Night» (1964), «Curse of the Vampires / Whisper to the Wind» (1966), «Brides of Blood» (1968) және «Mad Doctor of Blood Island» (1969) кіреді. Сондай-ақ Мария Фе «Бейби» (1949 жылы туған), актер Роналдо Вальдестің жесірі. Либерти актриса болған және бұрынғы актер, әйгілі мейрамхана иесі Род Онгпаукоға (экрандағы аты Род Эванс) үйленген, олардың үш баласы бар. Ал оның қарындасы Марифе Илаган Роналдо Вальдеске үйленді, олардың екі баласы – Янно Гиббс және Мелисса, екеуі де актерлер.

Фильм (режиссер ретінде)

1938 Бахай кубо Parlatone Hispano Filipino
1938 Мға сугар нг пусо Parlatone Hispano Filipino
1938 Макилинг Parlatone Hispano Filipino
1940 Эстреллита
1941 Анг Маэстра
1943 Азаттықтың шығанағы
1947 Маменг, иниибиг кита
1950 48 Сағат
1951 Сиса
1951 Диего Силанг
1952 Багонг Умага
1952 Питон және Ескі күмбез (Сауа са луманг симборио)
1954 Педро Пендуко
1954 Ифуаго
1955 Санда Вонг
1956 Сайгон
1957 Бакья мо Нененг
1957 Камай ни Каин/Қаиннің қолдары
1958 Ханганг са дуло нг даигдиг
1959 Террор Из э Мэн (1959) сонымен қатар Қанды жаратылыс
1960 Хуваг мо акон лимутин/Мені ұмытпа/Don't Let Me Forget
1960 Ноли ме тангере (Мені тиіспе)
1961 Мойсес Падилланың оқиғасы
1961 Ноли Ме Танжере
1962 Эль филибустерисмо
1962 Мен Әділетпімін (Ако анг катаруган)
1964 Анак ну Дьесебель
1964 Төңкерістің қабырғалары (Интрамурос)
1964 Қан ішетіндер, ә.қ. Қан түсті түн/ Blood is the Color of Night; сонымен қатар Вампирлер халқы.
1965 Әң даигдиг нг мя апи (Жәбірленушілердің әлемі)
1966 Вампирлердің қарғысы (Dugo ng vampira) ә.қ. Желге шыбырау (Ibulong mo sa hangin), ә.қ. Зұлымның жаратылыстары
1968 Қанның қалыңдықтары Эдди Ромеромен бірге режиссерлік қызмет атқарды.
1969 Қан аралының ақымақ дәрігері (Тірі өлілердің қабірі) Эдди Ромеромен бірге режиссер.
1971 Лилет
1971 Қуыстағы әйелдер
1975 Fe, Esperanza, Caridad (аударма: Сенім, Үміт және Қайырымдылық)
1975 Банауэ: Аспанға саты
1976 Хуан дела Круз (толықтырылмаған)