Кіріспе

Тринидад және Тобаго жазушысы Вахни Энтони Езекиел Капильдео (туған Сурья Вахни Прия Капильдео, 1973) – Тринидад және Тобагода туған британдық жазушы, сондай-ақ Тринидадтың көрнекті саясаткерлері мен жазушыларын тәрбиелеген Капильдео әулетінің мүшесі (оның ішінде Капильдеоның туысы В. С. Найпаул және Нил Биссондат).

Өмірбаян

1973 жылы Тринидадтың Порт-оф-Испан қаласында туған Капильдео 2017 жылдан бері Шотландияда, ал 1991 жылдан бері Ұлыбританияда тұрып келеді. Ол Оксфордтың Крайст-Черч колледжінде ағылшын тілін оқыды, содан кейін Родс стипендиясын алып, ежелгі скандинав тілі және аударма теориясы бойынша аспирантураны аяқтады, сондай-ақ Крайст-Черч/Ағылшын тілі мен әдебиеті факультетінде «Egils saga Skallagrímssonar: saga, paratext, translations» (2001) тақырыбындағы DPhil дәрежесін алды. 2000–2004 жылдары Кембридж университетінің Гиртон колледжіндегі ғылыми-зерттеу стипендиясынан Тринидад пен Ямайкада уақыт өткізу үшін үзіліс жасады. Осы сапардың нәтижесінде «No Traveller Returns» (Salt, 2003) атты өлеңдер жинағы жарық көрді, оны бір сыншы «танымы мен өзіне қатысты ойларға толы, үздіксіз медитация» деп сипаттады. «Бұл аяусыз өлеңдер – аяусыз байқағыш, аяусыз дәл» делінген. «Адам, жануар, бейне» атты 45 драмалық монологтан тұратын үш дауыста оқылған жинақ 2005 жылы Джереми Ноэль Тодтың Landfill Press баспасында жарық көрді (http://www.landfillpress.co.uk). Үшінші өлеңдер жинағы «Undraining Sea» (2005 жылы аяқталды) 2009 жылы жарыққа шықты. Бір рецензияда «толыққанды ұсынылатын жинақ» деп бағаланған бұл кітап Уильям Карлос Уильямстың «Paterson» шығармасымен тығыз байланысты үш бөлімнен тұрады. 2012 жылы одан кейін Джордж Путтенхэмнің 16 ғасырғы «Arte of Poesie» еңбегінен атауын алған «Dark and Unaccustomed Words» (2008 жылы аяқталды) жарық көрді. Путтенхэм бұл терминді ағылшын тіліне енген құпия немесе шетелдік сөздерді білдіру үшін қолданған. Бұл жинақ Кариб әдебиеті саласындағы OCM Bocas сыйлығына ұсынылды. Бұл өлеңдер, мысалы, сөздердің белгілі бір түрлерінің (препозициялар, сын есімдер), формаларының, дауыстарының немесе көзқарастарының сезімін және ауқымын көрсетеді. Екі кітаптың құқығы (бастапқыда Eggbox баспасында жарық көрген) авторға қайтарылды. Бесінші кітабы «Utter» 2013 жылы Peepal Tree Press баспасынан жарық көрді. Бұл жинақты қарап, Вивек Нараянан: «Бұл тек ойлардың жинағы емес, толыққанды жүйе және мифология, бізге классикалық және заманауи лирикалық қарқынмен беріліп, парақшадағы жарқын шақтар сияқты көрінеді» деп жазды. Дэвид Кэдди «Tears in the Fence» журналында: «Вахни Капильдеоның «Utter» кітабын оқу – шынайы қуаныш, қазіргі поэзияның ең жақсы үлгілері көрсетуі керек әртүрлілік пен стильдік мүмкіндіктерді танытады. Капильдео – Тринидадтың да, бүкіл әлемнің де өкілі» деді. Тони Фрейзердің Shearsman Books баспасынан 2015 жылы жарық көрген «Simple Complex Shapes» кітабы Капильдео Кембридж университетінің Ағылшын тілі факультетінде Джудит Э. Уилсон атындағы поэзия стипендиясын алған кезеңде жазылды. Джейми Осборн бұл туындыны «бірнеше өлеңдердің тізбегі немесе қараңғыдағы бір сәттен басталып, бір немесе бірнеше күнге созылатын, уақыттың араласуынан арманға қайта оралатын ұзын өлең ретінде қарастыруға болады» дейді. Капильдео Oxfam бас кеңсесінде және Оксфордтағы жыныстық зорлық-зомбылықтан зардап шеккендерге көмектесетін орталықта ерікті және оқытушы ретінде жұмыс істеді; сонымен қатар Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі үшін жұмыс істеді және Лидс (2009), Гринвич (2009), Шеффилд (2009–2010), Кингстон-на-Темзе (2010–2011) және Глазго (2012–2013) университеттерінде сабақ берді. Ол Николас Лафлин бас редакциялаған «Caribbean Review of Books» журналының редакторлар кеңесінің мүшесі. 2013–2014 жылдары ол Ұлыбритания Достастығының мәдени бастамасы – Commonwealth Writers тобының құрамында болды.

Марапаттар

2016 жылы Капильдео ямайкалық Кей Миллер мен Клаудия Ранкиннен кейін қатарынан үшінші Кариб ақыны болды, ол «Шеттесу өлшемдері» жинағы үшін үздік поэзия жинағы бойынша Forward сыйлығын жеңіп алды. Forward жюриінің төрағасы Малика Букер: «Вани Капильдеоның «Шеттесу өлшемдері» – таң қалдыратын туынды. Кітаптың тақырыбын қалай ұстағаны бізге үлкен қызығушылық тудырды: толыққанды үйге жатпау сезімі. Бұл өлеңдерді өзгертеді. Егер болашақта адамдар түрлі елдер, дәстүрлер, әдеттер мен мәдениеттер арасында өмір сүрудің қандай екенін білгісі келсе, олар осы жинақты оқиды. Міне, шеттесу сезімін бейнелейтін тіл осы жерде». 2018 жылы Капильдео Авторлар қоғамынан поэзия саласындағы Чолмондейли сыйлығымен марапатталды. 2019 жылы Капильдео Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі болып сайланды.