Кіріспе

Ең аз энергия принципі термодинамиканың екінші заңының қайта формулировкасы болып табылады. Ол тұрақты сыртқы параметрлер мен энтропияға ие жабық жүйеде ішкі энергияның азайып, тепе-теңдікке жеткенде ең төменгі мәнге таяқталатынын көрсетеді. Сыртқы параметрлер көбінесе көлемді білдіреді, бірақ тұрақты магниттік өріс сияқты сырттан анықталатын басқа параметрлерді де қамтуы мүмкін. Ал, оқшауланған жүйелер үшін (және тұрақты сыртқы параметрлер) екінші заң тепе-теңдікте энтропияның ең жоғары мәнге жететінін айтады. Оқшауланған жүйенің жалпы энергиясы мен массасы тұрақты болады. Жабық жүйе, керісінше, басқа жүйемен байланысқан, бірақ затты (яғни бөлшектерді) алмастыра алмайтын, тек энергияның басқа түрлерін (мысалы, жылуды) басқа жүйеге немесе одан ала алатын жүйе. Егер оқшауланған емес, жабық жүйе болса, онда энергия емес, энтропия тұрақты болып қалатын болса, термодинамиканың бірінші және екінші заңдарынан оның энергиясы тепе-теңдікте ең төменгі мәнге жетеді және энергиясын басқа жүйеге береді. Қайталайық:

Максималды энтропия принципі: Белгілі ішкі энергиясы бар жабық жүйе үшін (яғни оқшауланған жүйе) энтропия тепе-теңдікте максималды болады. Ең аз энергия принципі: Белгілі энтропиясы бар жабық жүйе үшін, тепе-теңдікте жалпы энергия ең төмен болады.

Математикалық түсіндірме

Жүйенің жалпы энергиясы – бұл S энтропиясы, ал қалғандары жүйенің басқа кеңейтілген параметрлері (мысалы, көлем, бөлшектер саны және т.б.). Жүйенің энтропиясын да басқа кеңейтілген параметрлердің функциясы ретінде жазуға болады. Егер X жүйе тепе-теңдікке жақындағанда өзгеретін параметрлердің бірі болса, және ол жалғыз өзгеретін параметр болса, онда максималды энтропия принципін былай тұжырымдауға болады:

және тепе-теңдікте. Бірінші шарт энтропияның экстремумда екенін, ал екінші шарт энтропияның максимумда екенін көрсетеді. Ішінара туындыларды есептегенде, барлық кеңейтілген параметрлер тұрақты деп есептелінеді, тек ішінара туындыдағы айнымалылар ғана ескерілмейді, бірақ U, S немесе X көрсетіледі. Дәл дифференциалдың қасиеттерінен (дәл дифференциал туралы мақаланың 8-теңдеуін қараңыз) және энергия/энтропия күй теңдеуінен жабық жүйе үшін мыналар шығады:

Энергияның тепе-теңдікте экстремумда екені көрінеді. Ұқсас, бірақ сәл ұзақ дәлелдеу арқылы мынаны көрсетуге болады:

ол нөлден үлкен, яғни энергияның шын мәнінде минимумда екенін көрсетеді.