Фердинанд Мариан: австриялық актер, 1930-40жылдары Германияда танымал болған. «Jud Süß» фильміндегі рөлімен әйгітэлді. Биографиясы, өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австрия актері (1902–1946)
Austrian actor (1902–1946)
Фердинанд Генрих Иоганн Хашковец (14 тамыз 1902 – 7 тамыз 1946), сахналық аты Фердинанд Мариан, австриялық актер. 1930-шы жылдар мен 1940-шы жылдардың басында Берлинде өнімді сахна актері және танымал сүйікті актер болғанмен, ол ең көп есте қалатыны – 1940 жылғы «Жұды Сусс» атты жаман атты нацистік үгіт фильміндегі Джозеф Сусс Оппенгеймердің басты рөлін орындағаны үшін.
Ferdinand Heinrich Johann Haschkowetz (14 August 1902 – 7 August 1946), known by the stage name Ferdinand Marian, was an Austrian actor. Though a prolific stage actor in Berlin and a popular matinée idol throughout the 1930s and early '40s, he is most remembered for playing the lead role of Joseph Süß Oppenheimer in the notorious Nazi propaganda film Jud Süß (1940).
Ерте өмір және мансап
Венада туған, опера әншісінің ұлы Мариан, драма сабақтарына ешқашан қатыспағанымен, ерте жастан сахнаға бет бұрды. Ол үйден қашып, инженерлік білімін оқуды тастап, бірнеше австриялық және неміс театрларында эпизодтық рөлдерде жұмыс істеді. 1938 жылы ол Берлиндегі Deutsches Theater труппасына қосылды, онда Шекспирдің "Отелло" пьесасындағы Яго рөлімен үлкен даңққа ие болды. Мариан 1933 жылдан бері Кертис Бернхардтың "Тоннель" сияқты фильмдерде де ойнады, ал 1937 жылы Дуглас Сирк түсірген "Хабанера" фильмінде Зара Леандермен бірге түсіп, шығармашылығындағы табысқа жетті. Оның тартымды, бірақ адалсыз Дон Педро Авила рөлі оның әдемі, бірақ алдағыш әйелдерге құмар адам бейнесін қалыптастырды.
Born in Vienna, the son of an opera singer, Marian turned to the stage early, though he never attended any drama classes. He ran away from home and abandoned his studies as an engineer to work as an extra at several Austrian and German theatres. In 1938 he joined the ensemble of the Deutsches Theater in Berlin, where he was acclaimed for his performance as Iago in Shakespeare's Othello. Marian had also appeared in movies like Curtis Bernhardt's Der Tunnel since 1933, and had his breakthrough starring together with Zarah Leander in 1937's La Habanera, directed by Douglas Sirk. His role as the suave but amoral Don Pedro Avila added to his image as an adorable but devious womanizer.
Су Сусс
Марианның мансабы Вит Харлан режиссерлік есімде антисемиттік неміс фильмі Jud Süß-те басты кейіпкер ретінде көрініс тапқаннан кейін көлеңкеленді. 1940 жылы Пропаганда министрі Жозеф Геббельстің қадағалауымен түсірілген бұл фильм, кинодағы еврейлердің ең жек көрінетін бейнесінің бірі саналады. Оның басты кейіпкерді сомдауы, нацистік пропаганданың еврейлерді материалдыққа құмар, адалсыз, ашкөз және сенімсіз деп бейнелеу стереотиптеріне сай келді. Марианның кейіпкерінен басқа – ол сақалын қырқып, көбінесе басқа ұлттың киімдерін киген – еврей еркек кейіпкерлерін ойнаған актерлер жағымсыз және бөтен (неміс емес) көрінетіндей гриммен суреттелді. Фильм коммерциялық және идеологиялық тұрғыдан үлкен жетістікке жетті. Генрих Гиммлер фильмді еврейлерге қарсы күреске жіберілетін SS жасақтарына, еврейлер депортацияланатын аймақтардың еврей емес халқына және концлагерь күзетшілеріне көрсетуді бұйырды. Аушвиц концлагерінің күзетшісі Стефан Барецки кейіннен «Jud Süß» және осыған ұқсас фильмдер көрсетілгеннен кейін, күзетшілердің келесі күні еврей тұтқындарын ұрып-соғатқанын айтты. Марианның «Jud Süß» фильміне ерікті түрде қатысқаны және оның идеяларына сене қойғаны әлі де даулы мәселе болып табылады. Өмірі бойы ол саяси бейтарап болды, ешқандай саяси партияға мүше болған жоқ және нацизмді қолдаған емес. Оның жеке өмірі, ең танымал рөліндегі антисемитизмге қайшы келгендей көрінеді. Оның еврей пианисі Айрин Саагермен жасаған алғашқы некесінен бір қызы болды. Оның екінші әйелінің бұрынғы күйеуі Юлиус Геллнер де еврей болды, және Мариан мен оның әйелі оны жазалаудан сақтап, үйлерінде жасырды. Марианның өмірбаяуын жазған Фридрих Книлли, «Мен Jud Süß едім – Фильм жұлдызы Фердинанд Марианның тарихы» атты кітабында, Марианның фильмге қатысуына ең кемі – қысым көрсетілгенін, ал ең көп жағдайда Геббельс оны бастапқыда ұятсыз деп санаған фильмге, отбасына жасалған жасырын қауіп-қатерлер арқылы мәжбүрлегенін көрсетті. Книллидің бұл мәлімдемелері режиссер Вейт Харланның сөздерімен сәйкес келеді, ол соғыс қылмыстары бойынша сотта Геббельс оны фильм түсіруге мәжбүрлегенін және антисемиттік элементтерді азайтуға немесе тазартуға тырысқанын айтқан. Книллинің сөзіне қарағанда, Мариан фильмдегі қатысуымен ешқашан келісе алмады, ал кінә сезімі оның кейінгі өмірінде алкоголизмге ұрындырып, спираль тәрізді құлдырауға әкелді.
Marian's career was overshadowed by his appearance as the title character in Jud Süß, an antisemitic German movie directed by Veit Harlan. This 1940 film, made under the supervision of Propaganda Minister Joseph Goebbels, is widely considered to be one of the most hateful depictions of Jews in film. His depiction of the title character followed Nazi propaganda stereotypes of Jews as being materialistic, immoral, cunning and untrustworthy. With the exception of Marian's character – who shaved off his beard and wore Gentile attire for most of the story – the actors playing Jewish male characters were made up to look unappealing and alien (non German). The film was a great success, both commercially and ideologically. Heinrich Himmler ordered that the film be shown to SS units about to be sent against Jews, to non Jewish populations of areas where Jews were about to be deported, and to concentration camp guards. Stefan Baretzki, a guard at Auschwitz concentration camp, later said that after they were shown Jud Süß and similar films, guards would beat up Jewish prisoners the next day. Marian's willing participation in Jud Süß and his belief in its message remains contentious. During his lifetime he was considered apolitical, never holding membership in any political party or expressing support for Nazism. His personal life seemingly contradicted the antisemitism of his best known role. He had a daughter from his first marriage to Jewish pianist Irene Saager. His second wife's former husband Julius Gellner was also Jewish and Marian and his wife protected him from reprisals by hiding him in their home. Friedrich Knilli, author of the Marian biography Ich war Jud Süß – Die Geschichte des Filmstars Ferdinand Marian ('I was Jud Suss The Story of the Movie Star Ferdinand Marian') indicated that Marian was at minimum pressured and at maximum coerced by Goebbles into participating in the film, which he had initially considered distasteful, through implicit threats against his family. Knilli's assertions match those of director Veit Harlan, who claimed in a war crimes trial that he was coerced by Goebbles into making the film, and attempted to minimize or sanitize the antisemitic elements to little avail. According to Knilli, Marian never came to terms with his involvement in the film, and the guilt lead to a spiraling pattern of alcoholism that dominated his later life.
Кейінгі рөлдері
Сол жылы «Джуд Сюсс» фильмімен бірге Мариан Вит Харланның тағы бір пропагандалық фильмінде ойнады – «Ом Крюгер». Фильм Бур саяси көшбасшысы Пол Крюгердің өмірбаянына негізделген. Фильмде британдықтар Екінші Бур соғысындағы жау ретінде көрсетілген, ал Мариан британдық саясаткер Сесил Родстың рөлін ойнады. Фильмде Эмил Яннингс пен Густаф Грундгенс де ойнады, олар екеуі де бір жыл бұрын «Джуд Сюсс» рөлінен бас тарған еді. 1943 жылы ол Йозеф фон Бакидің «Мюнхгаузен» фантастикалық комедиясында Кальястро рөлін, сондай-ақ «Тоннелиде» романтикалық комедияда ойнады. Оның соңғы фильмі 1945 жылы «Дэ» фильміндегі рөлі болды.
The same year as Jud Süß, Marian starred in another propaganda film directed by Veit Harlan, Ohm Krüger. The film was a biopic of Boer political leader Paul Kruger, and portrayed the British as the villains of the Second Boer War, with Marian playing British mastermind Cecil Rhodes. The film co starred Emil Jannings and Gustaf Gründgens, who both had rejected the role of Jud Süß the year before. In 1943 he starred as Cagliostro in Josef von Báky's fantasy comedy Münchhausen, in Romance in a Minor Key, in Tonelli. His last film role was in de (1945).
Өлім
1946 жылы Мариан Бавариядағы Дюрнек ауылының (қазіргі Фрайзингтің бір бөлігі) маңында болған жол апатында қаза тапты, бұл апатқа спирттік ішімдік әсерімен түскен күйде себеп болған болуы мүмкін. Ол Мюнхенге қарыз алған көлікпен, америкалық кино офицері Эрик Плескоудың рұқсатымен жұмысқа қайта оралуға мүмкіндік беретін денацификациялық құжаттарды алуға бара жатқан еді, ал осы жақсы жаңалықты алғаннан кейін тойлаған. Фридрих Книлли Марианның өзіне қол жұмсағанын айтты, себебі ол "Jud Süß" фильміне қатысқандығымен күресе алмады.
Marian died in a road accident in 1946 near the village of Dürneck (today part of Freising) in Bavaria, probably driving under the influence of alcohol. It is said that he was on his way to Munich with a borrowed car to collect denazification papers that with the permission of US film officer Eric Pleskow would allow him to work again, having celebrated this news just beforehand. Friedrich Knilli suggested the death was suicide, as Marian had been unable to cope with his participation in Jud Süß.
Танымал мәдениетте
Марианды Тобиас Моретти 2010 жылы түсірілген "Жүдей Сусс: өрлеу және құлау" фильмінде ойнады. Бұл фильм Фридрих Книлидің өмірбаянына негізделген "Jud Süß" фильмінің түсірілуі мен көрсетілуі туралы өмірбаяндық туынды. Фильм нақты оқиғадан көптеген еркіндіктер жасайды, Марианның жеке өмірін екі әйелін бір тұлғаға біріктіріп, және Юлиус Геллнердің рөлін кеңейтеді (оның аты Вильгельм Адольф Дойчер деп өзгертілген).
Marian is played by Tobias Moretti in the 2010 film Jew Suss: Rise and Fall, a biopic about the production and release of Jud Süß, based on Friedrich Knilli's biography. The film takes many liberties with the true story, fictionalizing Marian's personal life by combining his two wives into a single character, and expanding the role of Julius Gellner (renamed 'Wilhelm Adolf Deutscher').