Кіріспе

Мавританияның бірпалаталы ұлттық заң шығару органы Ұлттық жиналыс (الجمعية الوطنية;) — Мавритания Парламентінің бірпалаталы заң шығару палатасы. Заң шығарушы органның қазіргі кезде 176 мүшесі бар, олар сайлау округтерінде немесе жалпыұлттық пропорционалдық тізімдер бойынша бес жылдық мерзімге сайланады. 1961 жылдан 1978 жылға дейін елдегі жалғыз заңды партия Мавритания халық партиясы (МХП) болды. 1978 жылғы 10 шілдедегі төңкерістен кейін заң шығарушы орган таратылды. 1992 жылы Мавританияның Ұлттық жиналысы мен Сенатынан тұратын екіпалаталы заң шығарушы орган құрылды. 1990 жылдары Мавританияда көппартиялық жүйе енгізілді. Алайда, Демократиялық және әлеуметтік-республикалық партиясы (PRDS) 2005 жылғы төңкеріске дейін парламентте үстемдік құрды. 2008 жылғы әскери төңкерістен кейін Республикалық одақ 2022 жылы «Әділет партиясы» (Эль-Инсаф) деп қайта аталғанша Ұлттық жиналыстың басым күші болды. 2023 жылғы 19 маусымда Мохамед Ульд Мегует Ұлттық жиналыстың төрағасы болып сайланды.

Колониялық Мавритания

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Француз одағы құрылды, ол отарлық Мавританияға француз Ұлттық ассамблеясына және жергілікті жиналысқа өкіл сайлау құқығын берді. 1946 жылы екі сайлау колледжі арқылы, халық санағы бойынша сайланған 20 мүшеден тұратын Бас кеңес сайланды – бірі француз азаматтары үшін, екіншісі жергілікті мәртебеге ие сайлаушылар үшін (мавританиялықтар және басқа аумақтардың азаматтары). Бұл кеңес тек кеңес беру функциясын атқарды, жергілікті мәселелер мен саяси емес сұрақтарды талқылады. 1952 жылы алғаш рет жалпыға бірдей сайлау құқығы енгізілді, нәтижесінде 24 мүшеден тұратын Аумақтық кеңес құрылып, сайланды, ол да екі сайлау колледжі арқылы сайланды. Бұл Аумақтық кеңес жақын арада 1957 жылы сайлаушыларды екі колледжге бөлусіз сайланған Аумақтық Ассамблеяға айналды. Бұл Аумақтық Ассамблея француз әкімшілігі аясында алғашқы мавританиялық автономиялық үкіметті құрды және 1958 жылғы 28 қарашада Франция қолдаған референдумнан кейін Мавритания Ислам Республикасының құрылуын жариялады. Сайлау екі турлы жүйе немесе пропорционалдық сайлау жүйесі арқылы жүзеге асырылады; бір мандатты сайлау округтерінде кандидаттар бірінші турда дауыстардың көпшілігін, ал екінші турда – ең көп дауыс жинауын талап етеді. Екі мандатты сайлау округтерінде сайлаушылар партиялық тізімге дауыс береді (оны бір ер және бір әйел кандидат құрауы керек); егер бірінші турда тізім 50%-дан астам дауыс алмаса, екінші тур өткізіледі, онда жеңіске жеткен партия екі мандатты да иеленеді. Үш немесе одан көп мандатты сайлау округтерінде жабық тізімді пропорционалдық сайлау жүйесі қолданылады, мандаттар ең үлкен қалдық әдісі арқылы бөлінеді. Үш мандатты сайлау округтері үшін партиялық тізімдерде бірінші немесе екінші орында әйел кандидат болуы керек; ал үлкен сайлау округтері үшін «тізімдеме» жүйесі қолданылады, онда ер және әйел кандидаттар кезекпен тізімдемеге енгізіледі. Мавритания диаспорасына төрт мандат бөлінген, ал 2023 жылғы сайлауда мавританиялықтар диаспорада тұрып алғаш рет өз өкілдерін тікелей сайлай алды. Қалған 51 мандат үш жалпыұлттық сайлау округінен сайланады, сондай-ақ жабық тізімді пропорционалдық сайлау жүйесі қолданылады: 20 мандаттық ұлттық тізім («тізімдеме» жүйесі қолданылады), 20 мандаттық әйелдер ұлттық тізімі және жаңа 11 мандаттық жастар тізімі (оның екісі ерекше қажеттіліктері бар адамдарға арналған), сонымен қатар әйелдердің өкілдігін қамтамасыз ету үшін «тізімдеме» жүйесі қолданылады.

Орындықтар саны

Ұлттық Ассамблеядағы орын саны жылдар бойы өзгеріп келді. 1959 жылы 40 орын болды, 1971 жылы 50-ге, 1975 жылы 70-ке (1975-1979 жылдардағы Мавританияның Батыс Сахараны оккупациялау кезеңінде уақытша 7 орын қосылды), 1992 жылы 79-ға, 2001 жылы 81-ге, 2006 жылы 95-ке, 2013 жылы 146-ға, ал 2018 жылы 157-ге дейін артты. Сайлау реформасынан кейін 2023 жылы орын саны 176-ға өседі.