Кіріспе
Австралия армиясының 5-авиациялық полкі (5 Avn Regt) – Австралия армиясының авиациялық бөлімшесі. 1987 жылы армия Австралия Корольдік әуе күштерінен тікұшақтарды пайдалану жауапкершілігін алғаннан кейін құрылған, полк Квинсленд штатындағы RAAF Base Townsville базасында орналасқан. Қазіргі уақытта 16-шы (Авиациялық) бригаданың құрамына кіреді және армияның көлік тікұшақтарының басым бөлігін пайдаланады. Құрылғаннан бері полк көптеген рет шетелге жөнілді, бейбітшілік сақтау және соғыс операцияларын қолдады. Полк құрылғалы бері Камбоджа, Папуа-Жаңа Гвинея, Шығыс Тимор, Ирак, Индонезия және Пәкістанға оперативтік топтары жіберілді.
The 5th Aviation Regiment (5 Avn Regt) is an Australian Army aviation unit. Formed in 1987 after the Army took over responsibility for operating helicopters from the Royal Australian Air Force, the regiment is based at RAAF Base Townsville, in Queensland. It currently forms part of the 16th (Aviation) Brigade and it operates the majority of the Army's transport helicopters. Throughout its existence, the regiment has been deployed overseas numerous times, supporting both peacekeeping and warlike operations. Since its formation elements of the regiment have made operational deployments to Cambodia, Papua New Guinea, East Timor, Iraq, Indonesia and Pakistan.
Тарих
Полк 1987 жылы Солтүстік Квинслендтегі Таунсвиллдегі RAAF базасында құрылды.
Қазақстан
1993 жылдың мамыр айында алты "Black Hawks" және "B" эскадрильясының 109 адамы Камбоджаның солтүстік-батысындағы Баттамбанг әуежайына орналастырылды, ол сол елдегі Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік сақтау миссиясын қолдауға жіберілген Армия авиациялық тобын құрады. Ұшақтар БҰҰ-ның ақ түсіне боялды және жерден атылу қаупі болғандықтан броньдық плиталармен және есікке орнатылған пулеметтермен жабдықталды. Кейіннен олар Таиланд-Лаос шекарасындағы БҰҰ бекеттерін жабдықтауға, сондай-ақ сайлау комиссиясының өкілдерін және дауыс беру жәшіктерін тасымалдауға, әрі медициналық эвакуация жүргізуге пайдаланылды. Тікұшақтар кем дегенде үш рет оққа түсті, олардың бірі шағын қарудан жеңіл зақым алды. 1993 жылдың шілдесінде Таунсвиллге қайтып келді.
Black Hawk апаты
1996 жылы 12 маусым күні кешке Тунсвилл қаласының жанындағы "Жоғарғы қашықтықтан оқу-жаттығу алаңында" жаттығу барысында Арнайы әуе күштері полкінің (SASR) сарбаздарын тасымалдап келген полктің екі "Black Hawk" тікұшағы соқтығысты. Бұл оқиға сағат 18:30-нан кейін болғандықтан, ұшқыштар түнгі көру көзілдірігін пайдалануға мәжбүр болды. Нысанаға алты тікұшақ ұшып келіп жатқанда, қону алаңына 30 секунд қалғанда, біреуі оңға бұрылып, екінші тікұшақтың құйрық пернесіне тиіп кетті. Бір "Black Hawk" бірден құлады, ал екіншісі төңкеріліп құлап, өртеніп кетті. Апат салдарынан SASR-дің 15 және 5-ші авиациялық полктің 3 әскери қызметшісі қаза тапты.
Халықаралық күш Шығыс Тимор
1999 жылдың қыркүйегінде полк 12 "Black Hawk" тікұшағын Австралия жетекшілігімен Шығыс Тимор халықаралық күштерінің (INTERFET) құрамына енгізіп, операцияның екінші күні Дарвинден Дилиге тікелей ұшып келді. Олар жердегі күштерге әуе көпірін және шектеулі әуеден атыс қолдауын көрсетті. Бөлім бастапқыда Дили тікұшақ алаңында орналасқан, бірақ 2000 жылдың шілдесінде БҰҰ миссиясына өтуге байланысты Балибоға қайта орналастырылды. 2002 жылдың сәуірінде тағы да көшіп, бұл жолы Молеанаға жетті. 2004 жылға қарай полк Шығыс Тимор – Индонезия шекарасында орналасқан Австралиялық жаяу әскер батальонына 24 сағаттық медициналық эвакуация қызметін ұсынды, сондай-ақ жедел әрекет ететін күштерді жеткізуге және қайтаруға көмектесті. Қызметтен алынғаннан екі жыл өткен соң, 2006 жылдың мамырында елдегі жағдай нашарлауына байланысты "Astute" операциясы аясында сегіз "Black Hawk" тікұшағы Шығыс Тиморға қайта жөнелтілді.
Терроризмге қарсы жаһандық соғыс
2003 жылдың наурыз және мамыр айлары аралығында "С" эскадрильясының үш CH-47 Chinook тікұшағынан құралған бөлімшесі Арнайы күштер тобына қолдау көрсетті және 2003 жылғы Иракқа басып кіру кезінде орналасқан австралиялық күштердің бір бөлігі ретінде басқа коалициялық күштерге әуе көлігін қамтамасыз етті. 2003 жылдың соңында "А" эскадрильясы мен UH-1 тікұшақтарымен жабдықталған 171-ші эскадрилья өзара тағайындамаларын ауыстырды, бұрынғы "А" эскадрильясы Арнайы операциялар бас қолбасшылығын қолдауға тәуелсіз эскадрилья болып қайта құрылды. "Жаңа" (UH-1 тікұшақтарымен жабдықталған) "А" эскадрильясы кейіннен 12 MRH 90 орташа өлшемді тікұшақтармен қайта жабдықталды, ал "Б" эскадрильясы да 2015 жылға дейін осы тікұшақтармен жабдықталуы жоспарланған. Тікұшақ, Забуль провинциясында АҚШ армиясының Chinook тікұшағымен бірге қайта жабдықтау миссиясын орындап келе жатқанда апатқа ұшырады, нәтижесінде бортындағы алты адам жарақат алды. Ең ауыр жарақат алған жолаушы, лейтенант Маркус Кейс, бірге ұшқан АҚШ армиясының тікұшағымен эвакуацияланды, бірақ кейіннен алған жарақаттарынан көз жұмды. Апат болған кезде көтерілісшілердің қызметі байқалған жоқ және жаудан келген атыс апаттың себебі емес деп саналды. Chinook тікұшақтарының Ауғанстанға он бірінші және соңғы рет жөнелтілуі 2013 жылдың 14 қыркүйегінде аяқталды. 2014 жылдың маусым айында полктің барлық алты Chinook тікұшағы 19 жылдан кейін алғаш рет бірге ұшты.
Гуманитарлық көмек
2005 жылғы Кашмир жер сілкінісінен кейін, Black Hawk тікұшақтарының бір бөлімі Пакистанға жіберілді, онда орналасқан ADF медициналық тобына көмектесу және шалғайдағы ауылдарға гуманитарлық көмек көрсету үшін. Үш Black Hawk тікұшағы 2007 жылдың соңында Папуа-Жаңа Гвинеяның Оро провинциясындағы су тасқынынан зардап шеккендерге көмек таратты. 2016 жылы А эскадрильясының NH90 тікұшақтары HMAS Canberra кемесімен Фиджиге, «Уинстон» тропикалық дауілінен кейін апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін жіберілді. Сол жылы полк ескі D үлгілерін алмастыру үшін жалпы он CH 47 F үлгісіне жетті, алдыңғы жылы алғашқы жетісі 6 D үлгісін алмастыру үшін келді. 2018 жылы А эскадрильясы HMAS Adelaide кемесімен Папуа-Жаңа Гвинеяға АТЭС Папуа-Жаңа Гвинея 2018 халықаралық конференциясы үшін халықаралық делегаттардың қауіпсіздігіне көмек көрсету үшін жіберілді. 2019 жылдың қаңтар айында 5-ші авиациялық полк Таунсвиллдегі су тасқынына және Солтүстік Квинсленд аймағындағы су тасқынына көмек көрсету үшін жұмылдырылды. Содан кейін наурыз айында B эскадрильясы 2019 жылғы Соломон аралдарындағы жалпы сайлауды қолдау үшін жіберілді, жергілікті полиция мен сайлау қызметкерлеріне қауіпсіздік көмек көрсетті. 2019 жылдың соңы мен 2020 жылдың басында 5-ші авиациялық полк Шығыс Австралияда 2019–20 жылдардағы Австралия орман өрттері маусымына қарсы азаматтық билікке көмек көрсету үшін орналастырылды. MRH90 және Chinook тікұшақтары Жаңа Оңтүстік Уэльс ауылдық өрт сөндіру қызметі сияқты азаматтық ұйымдарға қолдау көрсету үшін жұмыс істеді. Полктің бір тікұшағы Кенберраның жанындағы үлкен орман өртіне себеп болды, оның қону шамдары құрғақ шөпті тұтандырды. Тікұшақ зақымдалды, ал оның экипажы Канберра әуежайына 45 минут ұшқан кезде өрттің орнын хабарламады. 2021 жылдың басында А эскадрильясының MRH90 тікұшақтары «Яса» дауілінен кейін Фиджиге оралды және «166 сағаттан астам уақыт ұшып, 62 тік толықтыру арқылы 71,475 кг көмек, сондай-ақ әскерлерді Вануа Леву мен шеттегі аралдардағы қауымдастықтарға жеткізді».
Жабдықтың өзгеруі
1987 жылдан бастап полк S 70A 9 Black Hawk және UH 1 Iroquois тікұшақтарын пайдаланды, бұған дейін оларды Австралия Корольдік әуе күштері (RAAF) басқарған. 1989 жылы No. 9 эскадрилья RAAF (S 70A) полктің «А» эскадрильясына, ал No. 35 эскадрилья RAAF (UH 1) «B» эскадрильясына айналды. «B» эскадрильясы кейін Black Hawk тікұшақтарымен қайта жабдықталды. 1995 жылы CH 47 Chinook және UH 1 Iroquois тікұшақтарын (соңғысы әуеден атыс қолдау ролінде) пайдалану үшін «C» эскадрильясы құрылып, полк кеңейтілді. Ирокез тікұшақтары 1998 жылы 1-ші авиациялық полкке берілді. 2014 жылдың тамызында полк өзінің соңғы Black Hawk тікұшақтарын Сиднейдегі Холсвортиде орналасқан 6-шы авиациялық полкке тапсырды. Бірінші «А» эскадрильясы, содан кейін «B» эскадрильясы NHIndustries NH90 тікұшақтарымен жабдықталды. 2020 жыл бойы 5-ші авиациялық полк ұшқыштардың ұшу дағдысын сақтау мәселесін шешуге тырысты. Полк флотын толықтыру үшін қосымша тікұшақ іздестірілді. Осы мақсатқа AgustaWestland AW139 таңдалды, оның біріншісі 2021 жылдың мамырында жеткізілді. 2021 жылдың шілдесінде сатып алынған қосымша төрт Chinook тікұшағының алғашқы екеуі АҚШ-тан C-5 Galaxy көлігімен «ауыр көтергіш тікұшақтар паркін жарты миллиард долларға арттыру аясында» жеткізілді. 2021 жылдың желтоқсанында премьер-министр Скотт Моррисон ADF-тің барлық Taipan тікұшақтарын (армия және теңіз күштеріне тиесілі) 7 миллиард долларлық келісім бойынша АҚШ-тан алынған тікұшақтармен алмастыратынын мәлімдеді. Моррисон үкіметі АҚШ-тан армия үшін 40 Black Hawk және теңіз күштері үшін 12 Seahawk тікұшағын сатып алуға өтініш берді. Қорғаныс министрі Питер Даттон Taipan NH90 тікұшақтары келісімшарт талаптарына сай келмейтінін және күтілгендей жұмыс істемейтінін атап өтті. Тікұшақтарда көптеген техникалық мәселелер болды, оның ішінде техникалық себептермен бүкіл парктің бірнеше рет тоқтатылуына әкелді. Sikorsky Australia – Lockheed Martin компаниясының еншілес кәсіпорны – алдын ала келісімдер кезінде компанияның 2022 жылғы жаһандық өндіріс желісінен алты Black Hawk тікұшағын беруге болатынын, ал қалған тікұшақтар 2026 жылға дейін жеткізілуі мүмкін екенін мәлімдеді. Австралия үкіметі 2023 жылдың қаңтарында 40 Black Hawk тікұшағына тапсырыс берді. Бұл тікұшақтар Квинсленд штатындағы Оки және Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Холсвортиде орналасады, ал 5-ші авиациялық полктің қазіргі Taipan тікұшақтарымен жабдықталған екі эскадрильясы Таунсвиллден көшіріледі.