Фрэнк Норрис романы «McTeague» (1899) – Сан-Францискодағы жанжал, құмарлық, кедейлік және зорлық-зомбылық туралы. Кітап негізінде фильмдер мен опера жасылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1899 жылы Франк Норрис жазған «Мактиг: Сан-Франциско әңгімесі» романы, көбінесе жай ғана «Мактиг» деп аталады. Бұл роман бір жұптың махаббатқа толы танысуы мен некесі, содан кейін қызғаныш пен ашкөздік салдарынан кедейлікке және зорлық-зомбылыққа түсуі туралы баяндайды. Роман «Мактиг» (1916) және Эрих фон Строхаймнің «Ашкөздік» (1924) фильмдеріне негіз болды. 1992 жылы Уильям Болком бұл романды опера ретінде де қойды.
1899 novel by Frank Norris
McTeague: A Story of San Francisco, otherwise known as simply McTeague, is a novel by Frank Norris, first published in 1899. It tells the story of a couple's courtship and marriage, and their subsequent descent into poverty and violence as the result of jealousy and greed. The book was the basis for the films McTeague (1916) and Erich von Stroheim's Greed (1924). It was also adapted as an opera by William Bolcom in 1992.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
МакТиг – Сан-Францискодағы Полк көшесінде тіс дәрігерінің кабинетін ашқан, кедей кенші отбасынан шыққан, ақыл-ойы шектеулі стоматолог (оның есімі ешқашан айтылмайды; романдағы басқа кейіпкерлер оны жай ғана «Мак» деп атайды). Оның ең жақсы досы Маркус Шоулер, өзінің сүйіктісі Трина Сиппені МакТигтің кабинетіне тіс емдеуге алып келеді. МакТиг Тринаның тістерін емдегенде оған ғашық болады, ал Маркус мейірімділікпен жол береді. МакТиг Тринаның махаббатын жеңіп алады. Біраз уақыттан соң, екеуі сүйісіп, бір-біріне деген сезімдерін білдіреді, сол кезде Трина лотереядан 5000 доллар (2023 жылғы құнымен шамамен 181 000 доллар) ұтып алғанын біледі. Салтанатты шарада Тринаның анасы, Миссис Сипп, МакТиг пен Тринаның үйленетінін жариялайды. Маркус МакТигке қызғанышпен қарайды және егер ол Тринаға үйленсе, оған тиесілі ақшадан айырылып қалғанын мәлімдейді. Той өтеді, Миссис Сипп пен Тринаның қалған отбасы Сан-Францискодан кетіп, оны МакТигпен жалғыз қалдырады. Трина өте ұқыпты әйел болып шығады; ол өзінің 5000 долларын жұмсауға қарсы, оны ағасымен бірге инвестициялайды. Ол МакТигтің тіс дәрігерлік практикасынан түскен табысқа, 5000 долларлық инвестициядан түскен кішкентай кіріске және Нұхтың жануарлары мен кемесінің ағаштан жасалған мүсіндерін сатудан түскен ақшаға ғана жұмсау керектігін талап етеді. Ол жасырын түрде бір тиынға дейін жинап, құлыпталған сандыққа сақтайды. Екеуі бақытты болғанымен, Маркус пен МакТиг арасындағы достық бұзылады. Екі ер адам бірнеше рет төбелес кешеді, әр жолы МакТигтің күші басым болады, соңында ол Маркустың қолын сындырады. Маркус жазылып, фермер болу үшін оңтүстікке кетеді; кетер алдында ол МакТигке барады, екеуі де көрінеу достас ахуалда қоштасады. Апат орын алады, МакТигтің тіс дәрігері болып жұмыс істеуіне тыйым салынады. Маркус кетіп бара жатып, МакТигтің қалалық әкімшілікке лицензиясы мен академиялық дәрежесі жоқ екенін хабарлап, оған өш алғаны белгілі болады. МакТиг практикасынан айырылып, жұбайлар одан сайын кедей аудандарға көшуге мәжбүр болады, себебі Трина одан сайын сарқып кетеді. Олардың бірге өмірі нашарлайды, МакТиг зорлық-зомбылық көрсетуін күшейтеді, соңында Тринаның 400 долларлық (2023 жылғы құнымен шамамен 14 000 доллар) үйдегі жинақтарын ұрлап, оны тастап кетеді. Осы уақытта Трина ақшаға толыққанды құмар болады, бұрынғы ұтысының негізгі сомасын алтынмен ағасының фирмасынан алып, бөлмесінде монеталарды тамашалайды, бір сәтте төсегіне жайып, олардың үстінде домалап жүреді. МакТиг қайтадан кедей күйінде келгенде, Трина оған тіпті тамаққа ақша беруден бас тартады. Ашуға мініп, МакТиг оны өлтіріп тастайды. Содан кейін ол барлық алтынды алып, бірнеше жыл бұрын тастап кеткен кеншілер қауымына кетеді. Қуғын сезініп, ол оңтүстікке қарай Мексикаға бет алады. Осы арада Маркус кісі өлтіру туралы естіп, МакТигті ұстауға қосылады, соңында оны Өлім аңғарында ұстайды. Шөлдің ортасында Маркус пен МакТиг МакТигтің қалған суы мен Тринаның 5000 доллары үшін таласады. МакТиг Маркусты жаралайды, бірақ ол өлгенде Маркус өзін МакТигке қолқаппен байлайды. Романның соңғы, драматикалық көрінісі – МакТигтің жалғыз және көмексіз қалған бейнесі. Ол Маркустың денесімен бірге, Өлім аңғарының шөлейтті, құрғақ жерінде қалды.
McTeague is a dentist of limited intellect from a poor miner's family, who has opened a dentist shop on Polk Street in San Francisco (his first name is never revealed; other characters in the novel call him simply "Mac."). His best friend, Marcus Schouler, brings his cousin, Trina Sieppe, whom he's courting, to McTeague's parlor for dental work. McTeague becomes infatuated with Trina while working on her teeth, and Marcus graciously steps aside. McTeague successfully woos Trina. Shortly after, the two have kissed and declared their love for each other, Trina discovers that she has won $5,000 (roughly $181,000 in 2023 values) from a lottery ticket. In the ensuing celebration Trina's mother, Mrs. Sieppe, announces that McTeague and Trina are to marry. Marcus becomes jealous of McTeague and claims that he's been cheated out of money that would have been rightfully his if he had married Trina. The marriage takes place, and Mrs. Sieppe, along with the rest of Trina's family, moves away from San Francisco, leaving her alone with McTeague. Trina proves to be a parsimonious wife; she refuses to touch the principal of her $5,000, which she invests with her uncle. She insists that she and McTeague must live on the earnings from McTeague's dental practice, the small income from the $5,000 investment, and the money that she earns from carving small wooden figures of Noah's animals and his Ark for sale in her uncle's shop. Secretly, she accumulates penny pinched savings in a locked trunk. Though the couple is happy, the friendship between Marcus and McTeague deteriorates. More than once, the two men come to grips; each time McTeague's immense physical strength prevails, and eventually, he breaks Marcus's arm in a fight. When Marcus recovers, he goes south, intending to become a rancher; before he leaves, he visits McTeague, and he and McTeague part apparently as friends. Catastrophe strikes when McTeague is debarred from practicing dentistry by the authorities. It becomes clear that before leaving, Marcus has taken revenge on Mac by informing city hall that he has no license or academic degree. McTeague loses his practice and the couple is forced to move into successively poorer quarters, as Trina becomes more and more miserly. Their life together deteriorates, with McTeague escalating in his abuse until he steals all of Trina's domestic savings of $400 (roughly $14,000 in 2023 values) and abandons her. Meanwhile, Trina falls completely under the spell of money and withdraws the principal of her prior winnings in gold from her uncle's firm so she can admire and handle the coins in her room, at one point spreading them over her bed and rolling around in them. When McTeague returns, destitute once more, Trina refuses to give him money even for food. McTeague angrily beats her to death. He then takes the entire hoard of gold and heads out to a mining community that he had left years prior. Sensing pursuit, he makes his way south towards Mexico. Meanwhile, Marcus hears of the murder and joins the manhunt for McTeague, finally catching him in Death Valley. In the middle of the desert, Marcus and McTeague fight over McTeague's remaining water and Trina's $5,000. McTeague mortally wounds Marcus, but as he dies, Marcus handcuffs himself to McTeague. The final, dramatic image of the novel is one of McTeague stranded, alone, and helpless. He's left with only the company of Marcus's corpse, to whom he's handcuffed, in the desolate, arid waste of Death Valley.
Өмірбаян
Франк Норрис «МакТигті» 1890 жылдардағы Сан-Францискода жазды, кітаптың көп бөлігі осы ортаның жергілікті егжей-тегжейін пайдаланады. Романды ол 1895 жылы Гарвард университетінің ағылшын тілі кафедрасында оқып жүрген кезінде бастады, бірақ жұмыстың көп бөлігі 1897 жылы жазылды. МакТигтің Тринаны өлтіруі 1893 жылдың соңында әйелінен ақша сұрап, бас тартылған соң күйеуі Сара Коллинзді өлтірген оқиғаға негізделген деп саналады. Оған Эмиль Золаның романдарының реализмі мен сюжеттік құрылысы да зор әсер етті. Тіс дәрігерлігінің терминологиясы мен тәжірибесін зерттеуде Норрис негізінен Томас Филлеброунның «Оперативтік стоматология» атты оқулығын пайдаланды.
Frank Norris wrote McTeague in the San Francisco of the 1890s, and much of the book uses the local detail of this setting. He began the novel when at the English Department of Harvard University in 1895, although the bulk of the work was written in 1897. McTeague's murder of Trina is believed to be based on the murder of Mrs Sarah Collins, who was killed in late 1893 by her husband after she refused to give him money. He was also greatly influenced by the realism and plotting of the novels of Emile Zola. In researching the terminology and practises of dentistry, Norris predominantly used Thomas Fillebrown's A Text book of Operative Dentistry.
Бейімделулер
1916 жылы Холбрук Блинн мен Фания Маринофф қатысқан "Мактиг" (немесе "Өмірдің айналымы") фильмі жарық көрді. Бұл фильм жоғалған туынды саналады. Эрих фон Строхаймның "Мактиг" романы негізінде түсірілген "Ашкөздік" фильмі 1924 жылы жасалды. Алғашқы нұсқасы шамамен сегіз сағатқа созылған, бірақ MGM студиясы оны қысқартты, нәтижесінде көп бөлігі жоғалып кетті. "Ашкөздік" фильміндегі "Мак" Мактигтің есімі Джон. Карен Кернс 1989 жылы Қоғамдық хабар тарату корпорациясының стипендиясымен "Мактиг" радио драмасының нұсқасын жасады. Бағдарламада Стейси Кич, Кэрол Кейн, Гектор Элизондо, Джобет Уильямс, Майкл Йорк, Кэтрин Хельмонд, Эд Аснер, Джо Спано және тағы да көптеген танымал актерлер ойнады. "Мактиг" композитор Уильям Болком мен либретто авторы Арнольд Вайнштейннің бір аттас операсының негізі болды, ол 1992 жылдың 31 қазанында алғаш рет көрсетілді. "Greedy" (1994) – Джонатан Линн режиссерлік еткен, Лоуэлл Ганц пен Бабалу Мандел сценарий жазған американдық комедиялық фильм. Фильмде Майкл Дж. Фокс, Кирк Дуглас және Нэнси Трэвис басты рөлдерде ойнады, ал Фил Хартман, Эд Бегли-младший, Оливия д'Або, Коллин Камп және Боб Балабан қосалқы рөлдерде ойнады. Музыкалық қосымшаны Рэнди Эдельман жазды. Бұл "Мактиг" романының еркін бейімделуі. "Slow Burn" (2000) – Кристиан Форд режиссерлік еткен, Минни Драйвер, Джеймс Спейдер, Стюарт Уилсон және Джош Бролин ойнаған драмалық фильм. Бұл да "Мактиг" романының еркін бейімделуі.
McTeague (also known as Life's Whirlpool) starring Holbrook Blinn and Fania Marinoff was released in 1916. It is considered a lost film. Greed, Erich von Stroheim's film version of McTeague, was made in 1924. In its original form, it lasted approximately eight hours but was cut drastically by the studio, MGM, and most of the excised footage has been lost. The first name of "Mac" McTeague in Greed is John. Karen Kearns produced a radio drama version of McTeague in 1989, under a fellowship for the Corporation for Public Broadcasting. The program features Stacy Keach, Carol Kane, Hector Elizondo, JoBeth Williams, Michael York, Katherine Helmond, Ed Asner, Joe Spano, and many other well known actors. McTeague was the basis of an opera of the same name by composer William Bolcom and librettist Arnold Weinstein, which premiered on October 31, 1992. Greedy is a 1994 American comedy film directed by Jonathan Lynn and written by Lowell Ganz and Babaloo Mandel. The film stars Michael J. Fox, Kirk Douglas, and Nancy Travis, with Phil Hartman, Ed Begley Jr., Olivia d'Abo, Colleen Camp, and Bob Balaban appearing in supporting roles. The original music score was composed by Randy Edelman. It is a very loose adaptation of McTeague. Slow Burn is a 2000 drama film directed by Christian Ford and starring Minnie Driver, James Spader, Stuart Wilson, and Josh Brolin. It is a very loose adaptation of McTeague.