Кіріспе
Англиядағы археология компаниясы
Oxford Archaeology (OA, Oxford Archaeology Limited саудалық атауы) – Еуропадағы ең ірі және ұзақ жылдар бойы құрылған тәуелсіз археология және мұра практикасының бірі. Ол Оксфорд, Ланкастер және Кембридж қалаларындағы үш тұрақты кеңседен жұмыс істейді және бүкіл Ұлыбритания бойынша қызмет көрсетеді. OA Chartered Institute for Archaeologists (CIfA) тіркелген ұйым болып табылады және дамуға байланысты коммерциялық археологиялық зерттеулерді, сондай-ақ мұраға қатысты басқа да қызметтерді жүзеге асырады. Oxford Archaeology негізінен Ұлыбританияда жұмыс істейді, бірақ Судан, Катар, Орталық Азия, Қытай және Кариб аймағы сияқты әлемнің түкпір-түкпірінде де жобалар орындады. Жұмыс күші жобаларға байланысты өзгеріп отырады, бірақ 2023 жылы OA 350-ден астам адамды жұмысқа алды. Тіркелген бас кеңсе Оксфордтың Осни Мид аймағында орналасқан; бұл мекенжай сонымен қатар OA-ның Оксфорд кеңсесінің базасы болып табылады. Басқа кеңселер Ланкастерде (Солтүстік Англия) және Кембриджде (Бар Хилл, Кембриджшир, Шығыс Англия) орналасқан. 2007-2011 жылдар аралығында OA компаниясының Маугио (OA Méditerranée, Оңтүстік Франция) және Каен (OA Grand Ouest, Солтүстік Франция) қалаларында кеңселері болды.
Оксфорд археологиясы, Оксфорд кеңсесі
1960 жылдардың соңында, жаңадан құрылған Оксфорд қалалық және округтік мұражайы Оксфордширдегі қарқынды дамуға археологиялық тұрғыдан жауап берді. Дегенмен, мұражайдың құтқару жұмыстарын жеке күшімен атқаруға жеткілікті ресурстары болмады. Мұражай бұл мәселені шешу үшін 1967 жылы Оксфордтан бастап, нақты даму қауіптеріне жауап ретінде тәуелсіз қазба комитеттерін құруды ұйғарды. Бұл комитеттер қоғамдық мүддеге қызмет ететін, тіркелген қайырымдылық ұйымдары болды. Олар қысқа мерзімді келісімшарт бойынша жұмыс істейтін мамандарды жұмысқа алды, олар ерікті қазушылармен толықтырылды. Көп ұзамай бірнеше комитет құрылды, олардың басқару құрамына орталық және жергілікті билік өкілдері, Оксфорд университетінің және жергілікті археологиялық қоғамдардың мүшелері кірді. Олар да бірдей қаржыландыру үшін бәсекелестікке түсті. Тезірек бұл қайталанудың пайдасыз екені және барлық комитеттердің ресурстарын біріктіріп, дамудың мүмкіндіктерін пайдалана отырып, археологиялық зерттеулер үшін округ көлемінде қызмет көрсетуі керек деген консенсусқа келді. Осылайша, 1973 жылы Оксфордшир археологиялық комитеті және оның атқарушы органы – Оксфордшир археологиялық бөлімі құрылды. Келесі жылдары компания өзгеріп жатқан жағдайларға икемделіп, округ шегінен тысқары жерлерге кеңейді (содан кейін атауы Оксфорд археологиялық бөлімі болып өзгерді). Бұдан бөлек, ол жауапкершілігі шектеулі компанияға айналды, жаңа қаржыландыру көздеріне бейімделді және жаңа әдістер мен технологияларды қабылдады. Компания 2001 жылы Oxford Archaeology деген коммерциялық атаумен жұмыс істеуге кірісті. Соңғы жылдары жүргізілген маңызды қазба жұмыстарының қатарында Бексхилл-Хейстингс тас жолындағы тас дәуіріне жататын шашыраңқы тастардың және римдік металлургиялық пешінің, Вестгейт Оксфордтағы Грейфриарс ортағасырлық монастырінің, сондай-ақ Фромэллстегі Бірінші дүниежүзілік соғысында қаза тапқан австралиялық сарбаздардың жаппай зиратының қазбалары бар.
Оксфорд археологиясы, Ланкастер кеңсесі
Ланкастер университетінің археологиялық бөлімі (LUAU) және оның қызметкерлері 2001 жылдың 1 қарашасында Оксфорд археологиясының солтүстік кеңсесіне біріктірілді. Бұл шешім кәсіби археологиялық бөлімнің қажеттіліктерін университет құрамында сақтап берудің тиімді болмайтындығынан туындады. Ланкастер кеңсесі бұрынғыдай кең ауқымды жұмыстарды жалғастырды: кеңседегі зерттеулерден бастап, ландшафтты, салынған және өнеркәсіптік ортаны бағалау мен жылдам зерттеулерге, сондай-ақ ірі қазба жұмыстарына дейін. Арнайы салалардың ішінде жоталарды зерттеу, өнеркәсіптік құрылыстарды қазу және оларды тіркеу ерекше аталады. Ланкастер кеңсесі Оксфорд археологиясының (OA) Солтүстік Англиядағы барлық археологиялық жобаларын үйлестіреді. Ол Солтүстік Англиядағы көптеген нысандарда жұмыс істеді және олардың нәтижелерін жариялады. Атап айтқанда, бұл A1(M), A66, Асселби-Паннал және Батыс-Шығыс байланыс магистральдық құбырлары, сондай-ақ Карлайл Солтүстік даму жолы (CNDR) сияқты инфрақұрылымдық жобаларды қамтыды. Ланкастер кеңсесі Солтүстік Англиядағы зираттар мен жерлеу орындарында да кең ауқымда жұмыс істеді, оның ішінде Камвиттондегі викингтер зираты, ортағасырлық және ортағасырдан кейінгі зираттар, және Фурнесс аббаттығында жоғары дәрежелі дін қызметкерінің қазбасы бар. Солтүстік Англия Индустриялық революцияның алғашқы ошағы болғандықтан, фабрикаларды, заводтарды және жұмысшылардың тұрғын үйлерін зерттеу Ланкастер кеңсесінің жұмысының маңызды бөлігін құрайды.
Оксфорд археологиясы, Кембридж кеңсесі
2008 жылы Кембриджшир округі кеңесінің CAMARC далалық бөлімі Оксфорд археологиясына үшінші аймақтық орталық ретінде қосылды. CAMARC өзі 20 жылдан астам уақыт бойы түрлі атаулармен белгілі болған ұйымның жаңадан бекітілген атауы еді. Оның тамыры 1980 жылдардың басында Еңбек ресурстарын дамыту комиссиясы қаржылаған қоғамдық бағдарламалармен басталды, ал 80-ші жылдардың ортасында ол «Археологиялық далалық бөлімше» ретінде жекелеген тапсырыс берушілердің қаржысымен жұмыстарды жалғастырды. Кембридж кеңсесі инфрақұрылымдық жобалар және ауылдық және қалалық аймақтардағы кішкентай жобалар үшін ірі бағдарламаларды іске асыруды жалғастыруда. Оның ауылдық ландшафт бойынша ірі жобаларына орта қола дәуіріне тән күрделі егістік жүйелері, Трампингтондағы Клей фермасындағы қоршаулар мен елді мекендер кіреді. Жақындағы қалалық жобаларға Питерборо қаласындағы Иттер Жарты айындағы римдік вилланың қазба жұмыстары, сондай-ақ Кембридж қаласындағы Ньюмаркет жолындағы Харвест-Вейдегі Стоурбридж жәрмеңкесімен байланысты Виктория және Орта ғасырларға қатысты елді мекендердің қазбалары кіреді.
Археологиялық зерттеу
Оксфорд археологиясы геоматикалық жұмысына цифрлық зерттеу әдістерін енгізді. Бұл әдістердің ең маңыздысы – фотограмметриялық карталау, ол ұшқышсыз әуе аппараты (UAV) арқылы түсірілген фотосуреттерді пайдаланып археологиялық жәдірелердің – артефактілердің, тарихи ғимараттардың немесе бүкіл ландшафттардың нақты үш өлшемді модельдерін құруға мүмкіндік береді. Деректерді жинаудың басқа әдістері: дифференциалдық RTK GPS, 3D лазерлік сканерлеу, Lidar және тоталь станциялар зерттеулері. ОА-ның Вестгейт Оксфордтағы қазба жұмыстары барысында, ортағасырлық Грейфриарс монастырының орнында, үш өлшемді модельдер стандартты археологиялық зерттеу әдістері мен фотограмметриялық немесе «қозғалыстан құрылымды анықтау» әдістерінің үйлесімі арқылы жасалды. Фотограмметрия және 3D модельдеу ғимараттармен ғана шектелмеді. Кембридждегі Черри Хинтондағы кеш римдік және саксондық зираттан табылған қаңқалар фотограмметрия арқылы тіркелді. ОА-ның Ланкастер кеңсесі ұшқышсыз әуе аппаратын Гринсайд қорғасын кеніші сияқты кең аумақтарды картаға түсіру үшін пайдаланды. Ұшқышсыз әуе аппараты, фотограмметрия және егжей-тегжейлі ортофотосуреттер күрделі қорғасын кен өндіру ландшафтын – қоқыс үйінділерін, шахта шахталарын, дөңгелек шұңқырларын, қозғалтқыш үйлерін және жолдарды, басқа да қалдықтарды түсірді. Оксфорд археологиясы қолмен ұсталатын лазерлік сканерді қолданады, оның үстінде инерциялық өлшеу блогы (IMU) және шағын сканер орнатылған. Бұл мүмкіндіктер сканерге өзінің орнын дәл анықтауға және геодезистке ғимараттың ішін оның ішін басып өтуге жұмсалатын уақыт ішінде тіркеуге мүмкіндік береді. Фотограмметрияны лазерлік сканермен біріктіру бүкіл ғимараттарды 3D форматында тіркеуге де мүмкіндік береді. Ланкастер кеңсесі қолмен ұсталатын лазерлік сканерді оңтүстік Манчестердегі бұрынғы Виктория дәуіріндегі мақта фабрикасы Дейзи Миллді және Ланкаширдегі Стонихерстегі жүгері тірмені Лайн Миллді тіркеу үшін пайдаланды.
Қайырымдылық мақсаттары мен аудит
Білім беру мақсатында тіркелген қайырымдылық қор ретінде OA коммерциялық жұмысымен қатар түрлі аутрич және қауымдық археология жобаларын жүзеге асырады. Барлық үш кеңсе де аутрич және қоғаммен байланыс жұмыстарын жүргізеді, оның ішінде OA-ның Кембридж кеңсесінде бұл бағытқа ерекше назар беріледі. Жақындағы маңызды оқиғаларға Мэрипорт римдік елді мекеніндегі еріктілердің қазба жұмыстары және Кембриджширдегі жергілікті археологиялық қоғамдарды оқытумен және қолдаумен айналысатын "Jigsaw Cambridgeshire" жобасы кіреді.