Кіріспе

Американдық бұрынғы журналист, дін профессоры Джилл Кэрролл (1977 жылғы 6 қазанда туған) – The Wall Street Journal, MSNBC және Christian Science Monitor сияқты жаңалықтар ұйымдарында жұмыс істеген американдық бұрынғы журналист. 2006 жылғы 7 қаңтарда Monitor журналында жұмыс істеп жүрген кезінде ол Иракта ұрланды, оның босатылуы үшін бүкіл әлемде қолдау жиналды. Кэрролл 2006 жылғы 30 наурызда босатылды. Босатылғаннан кейін Кэрролл Ирактағы тәжірибесі туралы Monitor журналына бірнеше мақала жазды. Ол Гарвард университетінің Джоан Шоренштейн орталығында баспасөз, саясат және қоғамдық саясат саласындағы ғылыми шәкірттікке қатысып, Monitor журналына қайта оралды. Кейін ол журналистикадан зейнеткерлікке шығып, өрт сөндіруші болып жұмыс істеуге кірісті.

Ерте өмір және мансап

Кэрролл Мичиган штатының Энн-Арбор қаласында дүниеге келген. Ол Энн-Арбордағы Хьюрон орта мектебінде оқыды және 1999 жылы Массачусетс Амхерст университетінің журналистика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Университетті бітірген соң Кэрролл Вашингтон қаласында «Уолл-стрит джорнал» газетінде тілшінің көмекшісі болып жұмыс істеді, содан кейін States News Service ұйымында жұмыс істеді. Кейін Кэрролл Иорданияның Амман қаласына көшіп, The Jordan Times газетінде журналист болып жұмыс істеді. 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіруі басталғанда, ол Иракқа барды және ондағы түрлі жаңалықтар агенттіктері үшін хабарламалар дайындады. Енвия, сонымен қатар Алан Джон Гази деген атпен де таныс, бұрын Бағдадтағы белгілі музыкалық дүкеннің иесі болған. «Нью-Йорк Таймс» газетінің мәліметінше, 2003 жылдың наурыз айында Ирак соғысы басталғаннан бері Кэрролл Иракта ұрланған 36-шы шетелдік журналист. Ирактағы көптеген ұрлау оқиғаларының арасында Кэрроллдың ұрлануы ең көп резонанс тудырған оқиғалардың бірі болды. «Біз Кэрролл туралы ақпаратты жедел түрде іздестіріп, оны босату үшін барлық мүмкіндіктерді пайдаланамыз», - деді Monitor редакторы Ричард Бергенхайм қаңтар айында. «Мен, оның әкесі және қарындасы оны ұстап алып отырғандарға, ирактықтардың қайғы-қасіретін әлемге көрсету үшін тырысқан осы жас әйелді босатуға шақырамыз», - деді Мэри Бет Кэрролл 2006 жылғы 19 қаңтарда CNN арнасының «Американдық таң» бағдарламасында. Кэрроллды іздеу және құтқару мақсатында АҚШ әскерлері елорданың батысындағы мешітке шабуыл жасады, себебі «ұрлаумен байланысты әрекеттер жүріп жатыр» деген ақпарат болған. Бұл шабуылға наразылық білдірген сенімді мұсылмандар наразылық акциясын ұйымдастырды. 2006 жылғы 20 қаңтарда Кэрроллды ұрлауға тырысқан саяси лидер Аднан әл Дулаими баспасөз мәслихатын өткізіп, келесі мәлімдемелерді жасады: «Бұл оқиға мені қатты ренжітті, себебі журналист менімен кездесуге келгенде ұрланды. Ол менімен кездесе алмағандықтан кеңсемнен шыққаннан кейін, кеңсемнен 300 метр қашықтықта ұрланды. Біз кез келген топтың зорлық-зомбылығына қарсымыз және үкімет пен АҚШ әскерлеріне үйлерді қарап тексеруді және әйелдерді қамауды тоқтатуға шақырамыз. Ұрлаушыларды Ирак жаңалықтарын жарып, біздің құқықтарымызды қорғау үшін келген осы тілшіні дереу босатуға шақырамын».

Медианың бұғатталуы

"Монитор" ұрлық туралы ақпарат таратуды тоқтатуды сұрады. Ол 9 қаңтарға дейін сақталды. "Монитор" бұл шешімі үшін "кейбір жақтардан сындарға ұшырағанын" мәлімдеді.

Алғашқы бейне және тұтқынның босатылуы

2006 жылдың 17 қаңтарында Катардағы Al Jazeera жаңалықтар арнасы 20 секундтық үнсіз видеожазбаны көрсетті, онда Кэрролл көрінді және ілеспе хабарламада әлі анықталмаған топ АҚШ-қа Ирактағы барлық әйел тұтқындарды 72 сағат ішінде босатуды талап етті. Егер бұл талап орындалмаса, топ Кэрроллді өлтіретінін мәлімдеді. Үнсіз видеода Кэрролл ақ фон алдында сөйлейтіні көрінеді. Катардағы телеарна хабарлағандай, ұрлаушылар өздерін бұрын белгісіз болған "Кек алу бригадасы" деп аталатын қарулы топтың мүшелері деп таныстырды. 2006 жылдың 27 қаңтарында АҚШ-тың күзетінен 5 ирактық әйел тұтқын босатылды. АҚШ әскері босатудың бұрыннан жоспарланғанын және Кэрроллды ұстағандардың оны 72 сағат ішінде өлтіру туралы алғашқы угрозасына ешқандай қатысы жоқ екенін мәлімдеді, егер Ирак түрмелеріндегі барлық әйелдер босатылмаса.

Екінші және үшінші бейнероликтер

2006 жылдың 30 қаңтарында Аль-Жазира телеарнасында екінші видео пайда болды, онда Кэрролл бас киім киіп, жылап тұрды. Видеоға 2006 жылдың 28 қаңтары күнінің мөрі басылған, сонымен қатар онда "Кек алу бригадалары" деп аталатын жауынгерлік топтың логотипі де бар. Видеоның алғашқы көрсетілімінде дыбыс болмағанмен, Кэрролл американдықтардың ұстауындағы барлық әйел тұтқындарды босату туралы бұрынғы өтініштерін қайталаған. 2006 жылдың 9 ақпанында жеке кувейттік Alrai TV телеарнасында үшінші видео жарияланды. 22 секундтық видеода Кэрролл үлкен гүлді суреттердің фонында, толық ислами киімде отырған көрінеді. Ол жақтастарынан оны босату үшін барлық қажетті шараларды жасауды сұрайды. Бұрынғы екі видеодан өзгеше, бұл видеода дыбыс пен бейне бірге берілген. Кэрролл видеоның 2006 жылдың 2 ақпанында түсірілгенін айтады. Ол таспаның түпнұсқа екенін дәлелдеу үшін өзі жазған хаттар туралы айтады. Таспамен бірге Кэрролл жазған хат табылды, бірақ бұрынғы хаттар табылған жоқ. Хаттың мазмұны жарияланбады. Видеодан алынған стенограмма:

Бүгін 6 ақпан, бейсенбі [өзін түзетіп] 2 ақпан, 2006 жыл. Мен муджахидтермен біргемін. Сіздерге менің қолыммен жазған хат жібердім, сіздерге қосымша дәлел қажет болды, сондықтан сіздерге осы жаңа хатты жіберіп отырмыз, мен муджахидтермен бірге екенімді дәлелдеу үшін. Мен осындамын, мен жақсымын. Олар не қаласа, соны жасаңыз, мүмкіндігінше жылдам беріңіз. Уақыт қысқа, тез әрекет етіңіздер. Сонымен барлығы.

26 ақпан

Кувейт телеарнасы 2006 жылдың 10 ақпанында хабарлағандай, ұрлаушылар оларға талаптары орындалмаса 26 ақпанға дейін Кэрролл өлтірілетіні туралы соңғы мерзімді жеткізген. Алдында, ұрлаушыларға жақын адамдар Al Rai TV телеарнасына Кэрроллдың Бағдат қаласының орталығында ұрлаушылардың біріне тиесілі, әйелдер тобымен бірге "қауіпсіз үйде" екенін айтқан. 2006 жылдың 14 ақпанында Ирак телеарнасы оның босатылуын сұрап, қоғамдық қызмет туралы хабарлама таратуды бастады. ABC News хабарлауынша, мерзім өткен соң Ирактың ішкі істер министрі Бакир Жабр әл Зубейди Кэрроллдың әлі де тірі деп ойлады.

Халықаралық шығару

Джилл Кэрролдың қауіпсіз босатылуына халықаралық қолдау көрсетілді. Оның босатылуын талап ететін түрлі мұсылман ұйымдары мен жеке тұлғалар болды, олардың арасында Американың исламдық қатынастар жөніндегі кеңесі (CAIR) және ислами радикалдық топ Хамас та болды. Кэрролдың егіз қарындасы Кэти Кэрролл "Аль-Арабия" телеарнасында қарындасының босатылуын сұраған мәлімдеме жасады, ал Бағдад газетінің бірінші бетінде Кэррол туралы: "Ол Иракты жақсы көреді. Енді оған сіздің көмегіңіз керек" деп жазылған еді. The Guardian басылымының хабарлауынша, Кэрролдың "Christian Science Monitor" газетіндегі жұмыс берушілері терроризмнің саяси сипатын бірден танып, ислам әлемінде оған алғашқы "мерзімді" сәтті өткізуге жеткілікті қолдауды жылдам ұйымдастырды, бұл оның аман қалуының басты себептерінің бірі болды. 2006 жылдың 5 ақпанында Римде Кэрролдың босатылуын талап ететін үлкен плакат қала әкімдігі ғимаратына ілінді. Плакат оның босатылғаннан кейін алынып тасталды. Бұрынғы айларда да осындай әрекеттер жасалып, сол жерде басқа да ұрланған адамдардың суреттері ілінген. 2006 жылдың 7 ақпанында Парижде Кэрролдың тұтқындалуының 30 күнін белгілеу үшін 30 ақ шар ұшырылды (іс жүзінде сол кезде 32 күн өткен еді). Француз актрисасы Джульетта Бинош та қолдауын білдірді. Рим мен Париждегі шараларды "Шекарасыз репортерлер" ұйымы үйлестірді. 2006 жылдың 27 ақпанында Халықаралық пікір еркіндігі алмасуына қатысқан 25 ұйым Кэрролдың дереу босатылуын талап етті.

Шығару

2006 жылдың 30 наурызында Кэрролл Бағдадтың батысындағы сүнниттік Ирак Ислам партиясы кеңсесіне шамамен түскі уақытта кіріп, кеңсе қызметкерлеріне өзін ұрлағандардан келген деп саналатын хатты тапсырды, кейіннен партия өкілі мәлімдеді. Сол кезде Кэрролл ешбір зиян келмей босатылғанын және тұтқында болған кезінде жақсы қаралғанын айтты.

Соңғы бейне

Кэрролл босатылғаннан кейінгі бірнеше күн ішінде, ислами сайтта Кэрроллдың Ирактың оккупациясын сынап, көтерілісшілерді "абыройлы күресте күресіп жатқан жақсы адамдар" деп мақтаған видеосы пайда болды. Терроризмге қарсы күрес жөніндегі сарапшы Лора Мансфилд, Кэрроллмен кездеспеген және одан сұхбат алмаған, CNN арнасында Кэрроллдың әрекеттері "ол Стокгольм синдромының белгілерін көрсетуі мүмкін" деген пікір білдірді. Кэрролл жұмыс істеген The Christian Science Monitor газеті ол "бостандық үшін құн төлеп, үгіт-насихат видеосын жасауға мәжбүр болды" деп хабарлады. 2006 жылдың 1 сәуірінде Кэрролл The Christian Science Monitor сайты арқылы жасаған мәлімдемесінде, АҚШ-ты сынап, өзін ұстағандарды мақтаған видеоға қатысқанын, себебі өмірі үшін қорқып, оларды ұстап алғандар өздерін қанағаттандырса босататындарын айтқан. "Мен тұтқында болғанда айтуға мәжбүр болған сөздерді кейбіреулер менің жеке пікірімнің шынайы көрінісі деп қабылдады. Олар солай емес." Кэрролл өзінің ұстаушыларын "ең жақсы жағдайда қылмыскерлер" деп атады және оларға "қатты ашулы" екенін мәлімдеді.

Үйге оралу

2 сәуірде Кэрролл Бостонға оралды, оны әуежайда редакторы Ричард Бергенхайм қарсы алып, отбасымен кездесуге апарып кетті. Ұшу барысында ол: "Мен енді қайта тірілгендей сезінемін. Өте жақсымын. Кез келген уақытта сыртқа шығып, күннің шуағын бетіңде сезіну, аспанның барлығын көру – бұл біз күнделікті бағалай бермейтін нәрселер" деді. 2006 жылдың тамызында газет 13 тамыздан бастап 11 бөлімдік серияда тұтқындармен бірге өткен өмірінің тарихын айтатынын хабарлады. Серия моджахедтер арасындағы өмір туралы әңгімелейді.

Ұрысқа қатысушыларды тұтқындау

2006 жылдың күзінде АҚШ теңіз жаяу әскері Кэрроллды ұстап кеткен үш адамды тұтқынға алды, осы оқиға оларды тағы бір адамға жеткізді, ол да тұтқынға алынды. Шамамен екі жыл өткен соң, 2008 жылдың 24 тамызында АҚШ әскері 11 тамызда Бағдадта «Аль-Каида» ұйымының белсендісі Салим Абдалла Ашур әл-Шұжайриді (әл-Абу Усман) ұстағанын хабарлады, бұл адам Кэрроллды ұстаудың басты жоспарлаушысы деп саналды.

Жарияланғаннан кейін

2006 жылы Кэрролл Гарвард университетінің Джоан Шоренштейн баспасөз, саясат және қоғамдық саясат орталығындағы стипендия бағдарламасына қатысып, газет индустриясындағы өзгерістердің нәтижесінде шетелдік жаңалықтар бюроларының азаюын зерттеді. Ол 2006 жылы Халықаралық әйелдер медиа қорынан «Журналистикадағы батылдық» сыйлығымен марапатталды.