Кіріспе

Каньякумаридегі индуистік және джайнистік ғибадатханалар тобы – Читарал джайнистік ескерткіштері мен Бхагавати ғибадатханасы, сондай-ақ Читарал Малаи Ковиль (сөзбе-сөз "Төбедегі ғибадатхана"), Читарал үңгір ғибадатханасы немесе Бхагавати ғибадатханасы, Үндістанның Тамил Наду штатының Каньякумари ауданындағы Читарал ауылының жанында орналасқан. Олар жазулары бар тас төсектерден және екі ескерткіштен тұрады: сыртқы қабырғаларында бедерлері бар жартастан қашалған джайнистік ғибадатхана және оның қасында Викрамадитья Варагуна Пандияның тұсында салынған, жартас пен тас үйлесімділігінен тұратын индуистік құдайларға арналған ғибадатхана. Ескерткіштер біздің заманымыздың 9-шы ғасырына жатады. Бұл төбе "Чараналарға (Джайна аскеттеріне) қасиетті төбе" деген мағына беретін Тируччарананатту малай деп те аталады. Үңгір ғибадатханасы мен басты джайнистік ескерткіш 9-шы ғасырдан бері Парсванатха (сол жақта), Махавира және Падмавати бейнелерімен әшекейленген, олар тастан тікелей қашалған және зақымдалмаған үш киелі орынға ие. Оның жанында Бхагавати (Парвати) құдайына арналған индуистік ғибадатхана орналасқан, ол 9-шы ғасырдан кейін салынған болуы мүмкін және 13-шы ғасырда донорлардың эпиграфикалық мәліметтеріне сүйене отырып, мандапалармен және басқа индуистік ғибадатханалар сәулет элементтерімен кеңейтілген. Джайнистердің төсек-орындары мен ғибадатханасы Дигамбара джайнистік ескерткіштері болып табылады. Т. А. Гопинатха Раоның сөзіне сәйкес, оңтүстік жағындағы жазуда Перавакудидің Араттанми Батариярының шәкірті Гунандаги Кураттигал, Викрамадитья Варагунаның билік еткен 28-ші жылында Тируччанам малайдың Батариярына алтын әшекей сыйлаған. Гопинатха Рао айтады, Ай әулетінің индуистік монархы Викрамадитья туралы көптеген дәлелдер мен белгілі бір уақыт тізімі бар, бұл осы ғибадатхананы 9-шы ғасырға датуға көмектеседі. Жазу Ваттелтут әрпімен тамил тілінде жазылған. Ескерткіш тазартылып, көптеген бөліктері қайта құрылып, қалпына келтірілді, әсіресе үңгір ғибадатханасының үстіндегі жартылай Виманасы.

Сипаттама

Ескерткіштерге тастарда қазылған жалпы соқпақтармен және олардың арасындағы тар кіреберіс арқылы жетуге болады. Аспалы тас түзілген табиғи үңгірде джайнистік Тиртханкаралардың көптеген бейнелі мүсіндері сақталған. Бұл – джайнистік үңгір ғибадатханасының солтүстік жағы және сыртқы қабырғасы. Бұл белгі ғибадатханаға жақындаған келушілерге көрінеді. Парсванатта мен Падмаватидің бейнелері көп басты жыланның шатырымен және Якшаның кішігірім фигураларымен бірге тік тұрған тұлғалар. Біраз уақыттан кейін индуисттік ғибадатхананың ас үйінің баспалдағында тағы бір жазу табылды. Онда "Тируккудаккарай қаласынан Нараянан Каликан, әйгітек Дхармачетти Найнар, 584 жылдың Медам айының 17-сі күні «Бхагавати ғибадатханасында» белгілі бір қызметтердің атқарылуын қамтамасыз ету үшін" белгілі бір шаралар қолданғаны жазылған. Бұл шамамен 1373 жылға сәйкес келеді. Осылайша, индуисттік ғибадатхана 14 ғасырда әрекет еткен.

Басқару және сақтау

Бұл 1964 жылдан бері Үндістанның Археологиялық зерттеулер басқармасының Триссур шеңберінде қорғалып келе жатқан орталықтан қорғалған ескерткіш (N TN T2). Онда Бхагавати храмы және джайналық бейнелі өрнек жазылған.