Кіріспе

Көліктердегі электрондық жүйе

Дөңгелек қысымын бақылау жүйесі (TPMS) көліктердегі пневматикалық дөңгелектердің ішіндегі ауа қысымын қадағалайды. TPMS жүргізушіге дөңгелек қысымы туралы ақпаратты нақты уақытта өлшегіш, пиктограммалық дисплей немесе төмен қысым туралы ескерту шамдары арқылы жеткізеді. TPMS екі түрге бөлінеді: тікелей (dTPMS) және жанама (iTPMS). TPMS көлік құралын жасау кезінде немесе пайдалануға берілгеннен кейін орнатылады. TPMS-тің мақсаты – дөңгелектердің жеткіліксіз толтырылуынан туындайтын жол апаттарын, нашар жанармай үнемділігін және дөңгелектердің тозуын ерте анықтау арқылы болдырмау. Бұл мүмкіндік алғаш рет 1980-ші жылдары Еуропадағы премиум-класс көліктерінде пайда болды, ал АҚШ Firestone және Ford дөңгелектеріне қатысты даудан кейін 2000 жылы TREAD Act қабылдағаннан кейін кеңінен қолданыс тапты. Жаңа көліктерде TPMS технологиясын міндетті ету туралы талаптар 21-ші ғасырда Ресейде, ЕО-да, Жапонияда, Оңтүстік Кореяда және көптеген басқа Азия елдерінде жалғасты. 2014 жылдың қарашасынан бастап TPMS Еуропалық Одақтағы жаңа көліктер үшін міндетті болды; 2016 жылдың қарашасы мен 2017 жылдың тамызы аралығында жүргізілген сауалнама бойынша Швеция, Германия және Испаниядағы жолаушылар автомобильдерінің 54%-ында TPMS болмағаны анықталды, бұл көрсеткіштің нақтырақ еместігі айтылады. Смартфон мен қосымшаны немесе портативті дисплейді қажет ететін, клапан қақпақшасына орнатылатын dTPMS жүйелері велосипедтерге, автомобильдерге және тіркемелерге де қолданылады.

Бастапқы қабылдау

Шина қысымының көлік қауіпсіздігі мен тиімділігіне тигізетін әсеріне байланысты, 1980 жылдары Еуропа нарығында шина қысымын бақылау (TPM) жүйесі сәнді жолаушылар көліктері үшін қосымша мүмкіндік ретінде қабылданды. TPM жүйесін алғаш рет қолданған жолаушылар көлігі 1986 жылы PSK компаниясы әзірлеген қуыс спицалы дөңгелек жүйесін пайдаланған Porsche 959 болды. 1996 жылы Renault Scenic үшін Michelin PAX жүйесін қолданды, ал 1999 жылы PSA Peugeot Citroën Peugeot 607 көлігіне TPM жүйесін стандартты жабдық ретінде енгізуді шешті. Келесі жылы (2000) Renault Laguna II көлігін ұсынды, ол әлемдегі бірінші көптеп өндірілетін орта класты жолаушылар көлігі болып, TPM жүйесімен стандартты жабдықталды. АҚШ-та TPM жүйесі 1991 жылғы модельдік қатарында General Motors компаниясы Corvette көлігі үшін Goodyear Run Flat шиналарымен бірге енгізілді. Жүйе дөңгелектерде орналасқан сенсорларды және кез келген дөңгелектің шина қысымын көрсетуге арналған жүргізуші дисплейін, сондай-ақ шина қысымының жоғары немесе төмен болуы туралы ескертулерді пайдаланады. Ол Corvette көліктерінде осы күнге дейін стандартты жабдық болып табылады.

Firestone компаниясын кері шақыру және заңды тапсырмалар

1990 жылдардың аяғындағы Firestone қайтарып алу (шинаның жүріс бөлігінің ажырауынан кейін 100-ден астам өлімге себеп болған құлау оқиғаларымен байланысты), Америка Құрама Штаттарының Конгресін TREAD Act заңын қабылдауға итермеледі. Заң барлық жеңіл автокөліктерде (салмағы ) тиісті TPMS технологиясын қолдануды міндеттеді, бұл жүргізушілерді дөңгелектердегі қысымның жетіспеуі туралы ескертуге көмектеседі. Бұл заң 2007 жылдың 1 қыркүйегінен кейін сатылған барлық жеңіл автокөліктерге қатысты. 2005 жылдың қазан айында 20% пайызбен басталып, 2007 жылдың қыркүйегінен кейін шығарылған модельдер үшін 100% пайызға жетті. АҚШ-та 2008 жылдан бастап, ал Еуропалық Одақта 2012 жылдың 1 қарашасынан бастап, барлық жаңа жолаушылар автомобильдерінің үлгілері (M1) TPMS-пен жабдықталуы тиіс. 2014 жылдың 1 қарашасынан бастап Еуропалық Одақта сатылатын барлық жаңа жолаушылар автомобильдері TPMS-пен жабдықталуы тиіс. N1 көліктері үшін TPMS міндетті емес, бірақ егер TPMS орнатылған болса, ол ережеге сәйкес болуы керек. 2010 жылдың 13 шілдесінде Оңтүстік Кореяның Жер, көлік және теңіз істері министрлігі Корея автокөліктерінің қауіпсіздік стандарттарына (KMVSS) күтілетін ішінара өзгерістер туралы хабарлады, онда "Жолаушылар көліктеріне және жалпы салмағы 3,5 тоннаға дейінгі көліктерге TPMS орнатылады, жаңа үлгілер үшін 2013 жылдың 1 қаңтарынан бастап және қолданыстағы үлгілер үшін 2014 жылдың 30 маусымынан бастап" делінген. Жапония Еуропалық Одақтың заңнамасын Еуропалық Одақ қолданғаннан кейін шамамен бір жылдан кейін қабылдауы күтілуде. ТПМС-ті міндетті ететін басқа елдерге Ресей, Индонезия, Филиппин, Израиль, Малайзия және Түркия кіреді. TREAD Act қабылданғаннан кейін көптеген компаниялар нарықтағы мүмкіндікке жауап ретінде батареямен жұмыс істейтін радио хабар таратушы дөңгелек модульдерін пайдаланатын TPMS өнімдерін шығарды.

Тік тұрған шиналар

Бірнеше шина және көлік құралын өндірушілердің құлауға төзімді шиналар мен авариялық жа spare шиналарды енгізуі, құлауға төзімді шиналарды пайдаланғанда кем дегенде қарапайым TPMS жүйесін міндетті етуге себеп болды. Құлауға төзімді шиналарда жүргізуші шинаның құлап жатқанын байқамай қалуы мүмкін, сондықтан "құлауға төзімді ескерту жүйелері" пайда болды. Бұл көбінесе бірінші буын, тек дөңгелек радиусына негіделген iTPMS, олар құлауға төзімді шиналардың қауіпсіз шегінен асып кетпеуін қамтамасыз етеді, әдетте сағатына 80 км (50 миль/сағ) жылдамдықпен және 80 км (50 миль) жүру қашықтығымен. iTPMS нарығы да дамыды. Жанама TPMS жүйелері дөңгелек радиусы мен спектрлік талдауды бірге қолдану арқылы шинаның қысымын төмендеуін анықтай алады, соның арқасында төрт дөңгелекті бақылау мүмкін болды. Осы үлкен жетістікпен заңнамалық талаптарға iTPMS жүйелері арқылы да қол жеткізуге болады.

Клапанның тұнбасының коррозиясы

Клапанның тұмсығымен біріктірілген TPMS сенсорларының бірінші буыны коррозияға ұшырауы мүмкін. Металл клапан қақпақтары гальваникалық коррозия салдарынан клапан сабақтарына жабысып қалуы мүмкін, ал оларды алып тастауға тырысу тұмсықты сындырып, сенсорды бүлдіреуі мүмкін. Салымды емес техник орнатқан, бастапқы арнайы никель қапталған өзектерді алмастырған мыс клапан өзектері де осындай жағдайға тап болуы мүмкін. Клапан сабағына жабысып қалуы шинадағы тесікті жөндеуді қиындатады, нәтижесінде сенсорды ауыстыру қажет болуы мүмкін.

Тіктелген шинаның үйлесімділігі

Шинаның ішінде орнатылған сенсорларды қолданатын dTPMS жүйесімен сатылатын шиналарды герметиктеудің үйлесімділігі туралы пікір қарама-қайшы. Кейбір герметик өндірушілері өз өнімдерінің үйлесімді екенін мәлімдейді, бірақ басқалары "герметик сенсормен жанасып, оны тиісінше тазалап, тексеріп, қайта орнатқанға дейін сенсордың уақытша жұмыс істемей қалуы мүмкін екенін" ескертеді. Мұндай күмәндарды басқалар да білдіреді. Мұндай герметиктерді қолдану TPMS сенсорына берілген кепілдікті жоюы мүмкін. Зерттеу үш ЕО елінде dTPMS, iTPMS және TPMS жүйесі жоқ 1470 кездейсоқ таңдалған көлікке қатысты жүргізілді. Негізгі нәтижелерге сәйкес, TPMS жүйесінің орнатылуы ауыр және қауіпті қысымның төмендеуін сенімді түрде болдырмайды, соның салдарынан жол қауіпсіздігіне, отын тұтынуға және шығарындыларға қажетті әсерін тигізеді. Сондай-ақ зерттеу dTPMS және iTPMS жүйелерінің тиімділігінде ешқандай айырмашылық жоқ екенін және TPMS жүйесін қайта орнату функциясы қауіпсіздікке қауіп төндірмейтінін көрсетті.

Тура TPMS-мен байланысты құпиялылық мәселелері

Әрбір дөңгелек ерекше идентификаторды жібергендіктен, көліктерді жол бойындағы қолданыстағы сенсорлар арқылы оңай із басуға болады. Бұл мәселені сенсорлардан радиосигналдарды шифрлау арқылы шешуге болар еді, бірақ мұндай жеке өмірге қатысты шаралар NHTSA-мен белгіленбеген.

Ауыр жүк көліктері

АҚШ Ұлттық тас жол қауіпсіздігі басқармасының ережелері тек 10 000 фунттан аспайтын көліктерге ғана қолданылады. Ауыр тоннажды көліктер үшін (7 және 8-сыныптар, жалпы салмағы 26 000 фунттан жоғары) жоғарыда аталған жүйелердің көпшілігі тиімді жұмыс істемейді, сондықтан басқа жүйелерді әзірлеу қажет. АҚШ Көлік министрлігі ауыр тоннажды нарықта жұмыс істейтін жүйелерді анықтау үшін бірнеше зерттеу тапсырды және осы нарықта қажетті мақсаттарды белгіледі. SAE заңдық ережелер ауыр көліктерге қатысты кешігіп жатқандықтан, ең жақсы тәжірибелерді таратуға тырысты.

Америка Құрама Штаттары

ТПМС міндетті түрде енгізілген алғашқы ел – Америка Құрама Штаттары. 2000 жылдардың басында жеткіліксіз ауа қысымы салдарынан көптеген жол-көлік оқиғалары, мысалы, көліктердің аударылуы және дөңгелектердің жарылуы орын алды. NHTSA дөңгелектердің жайпаңдалуын қауіпсіздікке қауіп төндіретін фактор деп санады, осыған байланысты 2007 жылдың қыркүйегіне дейін барлық көліктерге ТПМС орнатуды талап ететін FMVSS 138 ережесі қабылданды.

Оңтүстік Корея

TPMS 2013 жылдан кейін сатылатын 3,5 тоннаға дейінгі әрбір көлік үшін міндетті болды. Кейін, 2015 жылы, көліктің өлшеміне қарамастан, барлық көліктерде TPMS болуы тиіс болды. 2011 жылы Hyundai Mobis TPMS-ті сәтті әзірледі және оны алғаш рет Veloster көлігінде қолданды. Нәтижесінде, сенсордың қуат шығыны бар өнімдерге қарағанда 30%-ға төмендеді, бұл батареяның мөлшерін кішірейтеді және сенсордың салмағын 10%-дан астам азайтады.