Кіріспе

Екі ортағасырлық таспен салынған шіркеу, Гран муниципалитеті, Норвегия

Апалы-сіңлілік шіркеулер (Søsterkirkene) – Норвегияның Иннланд графтығындағы Гран муниципалитетінде бір-біріне жақын салынған 12 ғасырға жататын екі шіркеуден тұрады. Олар Норвегия шіркеуінің құрамына кіреді және Гранаволен ауылында орналасқан. Олар Гран/Тингельстад еншісінің бөлігі, ол Хамар епархиясындағы Хаделанд ог Ланд прости (декандық) құрамына кіреді. Екі шіркеу де сұр тастан салынған, екеуі де 12 ғасырдың соңында сопақ келген шіркеу үлгісінде салынған. Солтүстіктегі шіркеу – Николай шіркеуі (Nikolaikirken), ал оңтүстіктегі шіркеу – Мария шіркеуі (Mariakirken) деп аталады. Жергілікті халықтың айтуынша, бұл шіркеулерді бір-бірімен араздасып, бір шіркеуде бірге болмайтын екі әйел тапсырыс берген. Дегенмен, ортағасырлық шіркеулердің әртүрлі мақсатта салынғандары бір-біріне жақын орналасуы жиі кездеседі. Ықтимал, кіші Мариакиркен монастырь үшін салынған шіркеу болса, Николакиркен – қалыпты приход шіркеуі болған.

Николаириккен

Ғибадатханалардың ішіндегі ең үлкені Николаикрекен (Изге Николай шіркеуі) деп аталады. Бұл шіркеу, мүмкін, Хадленд ауылдық приходының шіркеуі ретінде қызмет еткен және шамамен 250 адамды сыйға тарта алады. Кейіннен қайта салынғандықтан, құрылыстың нақты уақытын анықтау қиын, бірақ бұл шіркеу Мариакиркеннен жаңа болуы мүмкін. Дегенмен, стильдік деректерге сүйенсек, шіркеу 1150-1200 жылдар аралығында салынған деп есептеледі. Ғимарат қалың римдік бағаналары мен жабынған қабырғалары бар базиликалық шіркеу ретінде салынған. Хордың пішіні мен дизайны 13 ғасырда өзгертілді, сонымен қатар үлкен мұнара да сонда салынған. Бастапқы интерьердің көп бөлігі өрттерде және жылдар бойындағы қайта құру кезінде жоғалып кетті. Бастапқыда мұнараның биік қондырғысы болды, бірақ ол 1799 жылы өртеніп кетті. Ортағасырлық бұйымдардың көбі шіркеуден 1860 жылдардағы жаңарту және модернизация кезінде жоғалып кетті. Бұл құрылыс кезінде шіркеу жабылып, оның орнына Мариакиркен пайдаланылды. 1814 жылы бұл шіркеу сайлау шіркеуі (valgkirke) ретінде қызмет етті. Норвегияның 300-ден астам басқа приходтық шіркеулерімен бірге ол 1814 жылғы Норвегия Конституциясын жазған Норвегия Конституциялық Ассамблеясына сайлау үшін дауыс беру пункты болды. Бұл Норвегияның алғашқы ұлттық сайлауы болды. Әрбір шіркеу приходы сайлау округі болып табылды, онда "сайлаушылар" деп аталатын адамдар сайланды, олар кейіннен округтерде жиналып, Эйдсволлда өткізілетін ассамблеяға өкілдер сайлады.

Мариакркен

Кіші шіркеу – Мариакиркен (Ақ Мария шіркеуі), бір кемелі шіркеу, ол монастырь шіркеуі немесе жергілікті Гран приходының шіркеуі ретінде қызмет еткен. Ол 1150 жылға дейін салынған, романдық және готикалық элементтерді қамтиды. Реформациядан кейін бұл шіркеу әдетте жылына бірнеше рет ғана қолданылды. 1813 жылы шіркеуге найзағай шағылып, өрт шықты, ол шіркеудің ішін толық қиратты. Шіркеуді жөндеуге қаражат болмағандықтан, ол 1859 жылға дейін қираған күйінде тұрды. 1859 жылы шіркеу жаңа шатыр, жаңа терезелер және жаңа мұнара қосылып жөнделді. Бұл қайта құрудың себебі – Николаикиркен жөндеуге жабылатын кезде осы шіркеуді пайдалану мүмкіндігін беру болды. Шіркеу 1912-1915 жылдары қалпына келтіріліп, жерлеу шіркеуі ретінде пайдаланылды. 1990-1992 жылдары шіркеу қайта қалпына келтіріліп, жаңартылды және содан бері приход шіркеуі ретінде қолданылады. Онда шамамен 150 адам отыруға жайлы. Сёстеркиркеннің мұнаралары Гран муниципалитетінің гербінің негізін құрайды. Белгілі ақын және журналист Асмунд Олафссон Винье Сёстеркиркен зиратында жерленген. Осы жерде мүсінші Бринюльф Бергслиеннің жасаған Винье бюстімен ескерткіш орнатылған.