Кіріспе

Мариво – Солтүстік Македонияның оңтүстік бөлігіндегі тарихи аймақ, 1390 шаршы километр аумақты алып жатыр және теңіз деңгейінен 1050 метр биіктікте, таулардың арасында орналасқан.

Елді мекен

Онда бұрын көбірек адамдар тұрған, бірақ көші-қон салдарынан 28 елді мекенде – Витолиште, Бешиште, Вепрчани, Врпско, Дунье, Живово, Кален, Кокре, Крушевица, Манастир, Полчиште, Пещани, Чанниште, Брник, Будимирчи, Градешница, Груништа, Зович, Ивени, Маково, Орле, Рапеш, Старавина, Ржаново, Рожден, Галиште, Клиново және Майден – 1000-нан кем тұрғын қалды.

Старавина

Старавина ауылы бір кезде Старавина муниципалитетінің орталығы болған. Ол Маривоның оңтүстік бөлігінде, Битоладан 50 км қашықтықта орналасқан. Саяхат Битоладан басталады. Сол жерден Новачи ауылына қарай жол жүреді, РЭК Битола электр стансасынан өтіп, содан кейін тауға көтеріліп Маково ауылына жетеді. Одан әрі жол Рапеш ауылына салады. Осы ауылдан кейін асфальт жол аяқталады, ал содан кейін Старавинаға дейін қиын жолмен топырақ жолмен барады. Аймақ елдің оңтүстік шекарасына жақын болғандықтан, онда бару үшін рұқсат алу қажет. Старавинада, шіркеудің жанында тау шатыры орналасқан.

Пешта

Пешта қаласы б.з.д. IV ғасырына дейін барып жетеді және Старавина мен Градешница ауылдарының арасында орналасқан. Старавинаның ортасында тұрған адам көкжиекте бекіністің шекараларын көреді. Бұл жерде бұрын қала болған, және ауыл тұрғындары оны Филипп патшаның туған жері деп есептейді, себебі тарихи мәліметтерде ол таудан түсіп, Пела қаласын салғаны айтылады. Пеладан солтүстік-батысқа ең жақын тау – дәл осы Мариводағы тау.

Алшар

Солтүстік Македониядағы Балқанның оңтүстігінде орналасқан ежелгі Альшар кенішінде планетада басқа жерде кездеспейтін минералдар бар деп айтылады. Олардың ішіндегі ең сирегі – лорандит, таллийдың кристалы. Лорандиттің «нейтрино жұмбағын» шешуге қабілетті екені есептеледі. Нейтриноның геохимиялық детекторы ретінде қызмет ете отырып, лорандит стандартты Күн жүйесі теориясын растауға не жоққа шығаруға мүмкіндік береді. Қарапайым тілмен айтқанда, ол бізге Күннің қалай жұмыс істейтінін түсінуге көмектеседі. ХХ ғасырдың басына дейін бұл аймақты басқарған Осман империясы оны Майдан (түрік тілінде «кен» деген мағынада) деп атаған. Осы ат жақын жердегі ауылға да берілген. Олар алтын іздеген. Бірақ кен орнына бірінші болып келгендер олар емес. Кейбір мәліметтерге сәйкес, кен орны 5000 жылдан астам уақыттан бері бар. Оның сегіз кіреберісі бар, олардың екеуі 6 километрге дейін созылатын дәліздерге алып келеді, олар Осман империясы кезінде төселген тас жолдармен жабдықталған. Кен орны ондаған жылдар бойы жабық. Мамандардың пікірінше, әлемнің көптеген ғалымдары Альшарды зерттеуге үлкен қызығушылық танытуда. Кен орнындағы лорандит Күннен келетін нейтрино ағынын химиялық және физикалық тұрғыдан тіркеуге қабілетті, және осындай қабілеті бар жалғыз белгілі зат. Егер нейтриноны зерттеуге мүмкіндік туса, ғылым Күннің ішіндегі процестерді түсіне алады. Кейбіреулер бұл біздің галактикамыздың өткені мен болашағын түсінуге әкелуі мүмкін дейді. Барлық құпияға қарамастан, Альшардың планетада лорандитті қамтитын жалғыз белгілі орын екендігі даусыз факт, бұл минерал физика үшін зор маңызға ие. Деректерге сәйкес, кен орнында 40 тоннаға дейін лорандит қоры болуы мүмкін. Зертханалық зерттеулер үшін бірнеше грамм лорандиттің құны шамамен 56 еуроға жетеді. Оған Конопиште ауылынан қол жеткізуге болады.

Чебрен монастыры

Монастырға жету үшін алдымен Старавинадан немесе Рапештен құмды жолмен жетуге болатын Зович ауылына бару керек. Содан кейін Зовичтен Crna өзеніне қарай бет алып, монастырға жетесіз. Чёбрен монастыры мен Әйгілі Димитрий шіркеуі (Св. Димитрия), жақын жерде орналасқан Киелі Құтқарушының кішкентай шіркеуімен (Св. Спаса) бірге, ерекше рухани және археологиялық құндылықтар орталығы болып табылады. Монастырь Зович ауылына қарасты және Crna өзенінің шығыс жағалауында орналасқан. Әйгілі Димитрий шіркеуі – мәрмәр бағаналары бар үш бөлімді базилика. Оның иконостасы 15 ғасырда жасалған, бірақ 19 ғасырда жаңартылған. Монастырьден оңтүстік-шығысқа қарай, өзен үстіндегі төбеде, шамамен 14 ғасырда салынған Киелі Құтқарушының кішкентай шіркеуі орналасқан. Бұл – ағаш шатыр құрылымы, үстінен тас плиткалармен жабылған (тек апсидасы мен шығыс қабырғасында сақталған) бір бөлімді тас шіркеу. Ішкі жағы толығымен фрескалармен боялған, көптеген фрескалар әлі де көрініп тұр.

Градшница және Қасиетті Димитрий шіркеуі

Градишница ауылы Градишка өзені мен оның шатқалына қарай беткейде орналасқан. Осы ауылда, кіреберістегі жолдың бойында, 15 ғасырдағы мәдени ескерткіш – Әулие Димитрий шіркеуі орналасқан. Бұл шіркеу кейде Әулие Николай шіркеуі деп те аталады, бірақ жергілікті халық арасында Әулие Димитрий деп белгілі. Бұл – жартылай цилиндрлі күмбезбен жабылған шағын, бір кемелі шіркеу. Ірі тас иконостас ғибадатхананың апсидіне қарайғы кеңістікті бөліп тұрады. Сақталған фрескалар ғибадатхананың орталық бөлігінде (наоста) және иконостаста апсидідегі фрескалардан өзгеше. Олардың стиліне сәйкес, олар 14 ғасырға жатады, ал апсидідегі фрескалар 15 ғасыр стилін көрсетеді. Саяхатшылар Градешницаға Старавинадан асфальтталған жолмен жете алады.