Кіріспе

Эдвард Моринге Сокоин (1 тамыз 1938 – 12 сәуір 1984) – Танзания саясаткері, Танзанияның премьер-министрі қызметін екі рет атқарған, 1977 жылдың 13 ақпанынан 1980 жылдың 7 қарашасына және 1983 жылдың 24 ақпанынан 1984 жылдың 12 сәуіріне дейін.

Өмір және мансап

1938 жылы Сокойн Танзанияның Аруша аймағындағы Мондули қаласында дүниеге келді. 1948 жылдан 1958 жылға дейін ол Мондули және Умбве қалаларында бастауыш және орта білім алды. 1961 жылы Германия Федеративтік Республикасында әкімшілік саласында оқығаннан кейін (1962–1963 жж.) Танганьика Африка Ұлттық Одағына (TANU) қосылды. Германиядан оралған соң, ол Масай округінің аудандық атқарушы директоры болды, кейін Масай сайлау округінен Ұлттық Ассамблеяға сайланды. 1967 жылы байланыс, көлік және еңбек министрінің орынбасары болды. 1970 жылы мемлекеттік министр болып тағайындалды. 1972 жылы Танзанияның қорғаныс және ұлттық қызмет министрі лауазымына көшті. 1975 жылы ол тағы да Ұлттық Ассамблеяға сайланды, бұл жолы Мондулиден. Екі жыл өткен соң, ол биліктегі Chama Cha Mapinduzi (CCM) партиясының Орталық комитетіне мүше болды. Сол жылы (1977) Танзания Біріккен Республикасының премьер-министрі қызметіндегі алғашқы мерзімін бастады. 1978 жылдың қараша айында Угандамен қарым-қатынас ушыққаннан кейін Сокойн Танзанияның өңірлік комиссарларына соғыс үшін барлық әскери және азаматтық ресурстарды жинауға бұйрық берді. 1979 жылдың 23 қаңтарында Танзания күштері басып алғаннан кейін Уганданың Мутукула қаласын аралады. 1979 жылдың сәуір айында Сокойн Найробиге сапар шегіп, Кения президенті Даниэль арап Моимен кездесті. Ол Моиді Ливиядан келетін әскери көмекті тоқтатуға көндіруге тырысты, бірақ ол бас тартты. Соғыста Танзания жеңіске жетті. Сокойн 1979 жылдың 26 шілдесінде Ньерере және басқа да жоғары лауазымды шенеуніктермен бірге Мулеба округіндегі Кабоя әскери зиратына Танзанияның қаза тапқан әскерлеріне құрмет көрсетуге барды. Сокойн қақтығыс кезінде көп күндер бойы ұйықтамай, соғыс аяқталғаннан кейін денсаулығы нашарлап қалды. Танзания соғыстан кейінгі экономикалық дағдарысқа да тап болды. 1980 жылы Сокойн Ньеререге отставкаға кету туралы өтініш берді және премьер-министр лауазымын тастады. Сокойн 1983 жылы қайтадан премьер-министр болды. Ол 1984 жылдың сәуір айында автокөлік апатында қаза болғанға дейін бір жыл ғана осы лауазымда қалды.

Өлім

Сокойн 1984 жылғы 12 сәуірде 45 жасында Морогоро қаласында қайтыс болды. Оның көлігі Додомадан Дар-эс-Саламға бара жатқан жолда басқа көлікпен соқтығысып, апатқа ұшырады. Оның көмекшісі ауыр жарақат алды, ал жүргізушісі аяғын сындырып алды. Сокойн Джулиус Ньерренің Танзания президенті лауазымына ең мүмкін мұрагері саналды, себебі Ньерре 1985 жылы зейнетке шығу ниетін білдірген болатын. Сокойнның денесі Дар-эс-Саламға жеткізіліп, Мемлекеттік үйге әкелінді. Оқиға Ньерре отбасын қатты теңселтті және олар әсем әрі салтанатты жерлеу рәсімін өткізуді бұйырды. Оның денесі бір күн бойы Каримджи залында халыққа көрсетілді. Бұл Танзания тарихындағы ең ірі жерлеу рәсімі болды және үкімет келушілердің көптігіне байланысты қиындыққа тап болды. Кейін оның денесі Арушаға жеткізіліп, тиісінше жерленді.

Құрлық теориясы

Сокойнның қазасына қатысты көптеген артық ойлар таралды. Көптеген адам премьер-министрдің өліміне қатты қайғырды және оның өліміне қатысты жан-жақты тергеу жүргізілмегендіктен, оның қазасы кінәлі амал деп есептеді. Оның қазасының уақтылы болуы көптеген адамдардың күдігін тудырды, өйткені ол Ньерере зейнетке шыққаннан бір жыл өткен соң келесі президент болуға дайын тұрған еді. Халықтың пікірінше, үкіметтегі жемқор шенеуніктер ол президенттік таққа отырғаннан кейін сотқа тартылудан қашу үшін оның қазасын жоспарлаған. Көбінесе жолдар жоғары лауазымды адамдар үшін тазаланады, ал көптеген адамдар жолда қарсыдан келе жатқан көліктің болуын аномалия деп санайды. Істе қылмыс болмағанымен, биліктің одан әрі тергеу жүргізбеуі жаңа қастандық теорияларын тудырды.