Кіріспе

Израильдік реалити-шоу Kokhav Nolad (; "Жұлдыз туды" деген мағынаны білдіреді) – британдық Pop Idol үлгісімен жасалған, жаңа дауыстап оқушыларды іздейтін израильдік реалити-шоу. 2003 жылы Израильдің 2-арнасында тұңғыш рет көрсетілгеннен бері Kokhav Nolad танымал болып, көптеген жаңа музыка жұлдыздарын шығарды. Шоуды Звика Хадар жүргізді.

Формат

Kokhav Nolad форматы Pop Idol және оның American Idol сияқты туындыларына ұқсас болды, бірақ ол жеке өндірілген және лицензиялық адаптация емес. Байқауға әнші болғысы келетін жас адамдардың көпшілігі, көбінесе 19-20 жастағылар қатысты, олар өнерлерін бағалайтын төрешілер алдында өнер көрсетті. Содан кейін көрермендер өздеріне ұнайтын әншіге дауыс беруге шақырылды. Әр кезеңде ең аз дауыс жинаған қатысушы жарыстан шығарылып, соңғы біреу жеңімпаз деп жарияланды. "Кохав Нолад" бағдарламасынан бұрын "Ло Нафсик Лашир" атты тағы бір бағдарлама болды, онда қатысушылар ән орындау сапасы емес, иврит тіліндегі әндер туралы білімі үшін жарысты. Маусымда Израиль бойынша ашық кастингтер өткізілген бірнеше дайындық эпизодтары болды. Содан кейін бірден ширек финалдық кезең басталды, онда әр апта сайын екі-үш қатысушы өнер көрсетті; ең көп дауыс жинаған жартылай финалға өтті. Жартылай финал екі бағдарламаға бөлінді, әр бағдарламада 4-5 қатысушы болды. Ең көп дауыс жинаған үш қатысушы финалға өтті.

Судьялар

Қазылар алқасы шоу форматына ұсақ өзгерістер енгізілгеннен кейін екінші маусымда жұмысын бастады. Қазылар алқасына Рики Гал, Цеди Царфати және Рони Браун кірді. Үшінші маусымда Свика Пик Ронни Браунның орнына келді. Төртінші маусымда екі жаңа қазы – Гал Уховский мен Маргалит Цанани, Царфати мен Пикке қосылды. Дана Интернешнл жетінші маусымда, ал Пабло Розенберг сегізінші маусымда қазылар қатарына қосылды. Тоғызыншы маусымда әнші Мири Месика мен музыкант Яир Ницзани Гал Уховский, Дана Интернешнл және Павло Розенбергтің орнын басты. Оныншы маусымда Моше Перец пен Гиди Гов Маргалит Цанани мен Яир Ницзаниді алмастырды.

Аудиторлық ән

3-ші маусымнан бастап бағдарламаның әр маусымында тақырыптық ән болды. 3-ші маусымның тақырыбы "Халомот Митгашмим" ("Армандар орындалады") болды, оны Свика Пик жазды және "Кохав Нолад 2" финалистерінің 3-еуі (Харел Моял, Харел Скаат және Ади Коэн) орындады. "Кохав Нолад 4" маусымында "Кол Ках Харбе Ширим" ("Көптеген әндер") әні жаңырды, оны Йони Блох жазды, ал 3-ші маусымның жеңімпазы Егуда Саадо орындады. 5-ші маусым "Каше ли ло лехитрагеш" ("Мен үшін стресске түспеу қиын") әнімен ұсынылды, оны "Кохав Нолад 4" жеңімпазы және екінші орын алған Жакко Эйзенберг пен Майя Роттман орындады. "Кохав Нолад 5" маусымында Керен Пелес жазған "Ми хая ма'амин?" ("Кім сенер еді?") әні орындалды, оны Боаз Мауда мен Марина Максимилиан Блюмин орындады. "Кохав Нолад 7" үшін израильдік музыкант әрі әнші Дуду Тасса "Ратсити Лашир" ("Мен ән салғым келді") атты тақырыптық ән жазды. Соңғы нұсқалары "Кохав Нолад 6" финалистерінің 3 жеке орындауымен келді – жеңімпаз Израиль Бар Он, екінші орын алған Ли Биран және үшінші орын алған Кармель Экман. 8-ші маусымның кастинг әні Мош Бен Ари жазған "Ашшав Тори" ("Қазір менің кезегім") болды, оны 7-ші маусымның жеңімпазы Рони Далуми орындады. 9-шы маусымның кастинг әні Идан Амеди жазған "Haderech Shelcha" ("Твоя дорога") болды, оны "Кохав Нолад 8" жеңімпазы және екінші орын алған Диана Голби мен Идан Амеди орындады.

1-ші маусым (2003)

"Кохав Ноладтың" алғашқы маусымы 2003 жылдың мамыр және тамыз айлары аралығында өтті. Бірінші маусым 2002 жылы басталған израильдік телебағдарлама "לא נפסיק לשיר" ("Біз ән айтуды тоқтатпаймыз") бағдарламасымен бірлесіп жасалды. 2003 жылғы маусым – түпнұсқалық музыкалық сұрақ-жауап бағдарламасының екіншісі және соңғысы, ал "Кохав Ноладтың" (כוכב נולד) бірінші маусымы болды. Олар бірлесіп "לא נפסיק לשיר כוכב נולד" деп аталды. Осы бастапқы бірлескен маусымнан кейін, "Кохав Нолад" 2004 жылы жеке шоу ретінде таныстырылды. Финал 2003 жылдың 28 тамызында Ницзаним жағажайында 7000 көрерменнің алдында өтті. Финалдағы қазылар қатарында израильдік композитор және продюсер Рони Браун (Roni Brown) және әнші Изхар Ашдот (יזהר אשדות) болды. Нинет Таиб 49,3% көрермен дауысын алып, "Yam Shel Dma'ot" ("Көз жасы теңізі") әнімен бірінші орынды жеңіп алды. Шири Маймон "Don Quixote" әнімен 28,2% дауыс жинап, екінші орынға ие болды. Шаи Габсо "Esh" ("От") әнін орындап, 22,5% дауыс алып үшінші орынды алды. Финалда 1,4 миллионнан астам дауыс берілді.

2-маусымы (2004)

"Көкхав Ноладтың" екінші маусымы 2004 жылдың ақпан айынан тамыз айына дейін өтті. Финал 2004 жылдың 15 тамызында Ницаним жағажайындағы Coca Cola Music Village-тен 7500 көрерменнің алдында көрсетілді. Харел Моял 862 368 дауыспен жеңіске жетті, Харел Скаат 806 292 дауыспен екінші орынды, ал Ади Коэн 254 926 дауыспен үшінші орынды иеленді. Финалда шамамен 2 миллион дауыс берілді. Скаат бірінші жартылай финалда Харел Моялға қарсы бірінші орынды, ал Моял екінші орынды жеңгендіктен, сондай-ақ кейбір сайттарда жүргізілген сауалнамалар Харел Скааттың жеңетінін көрсеткендіктен, ол жеңбеген кезде көптеген адамдар таң қалды. Финалдағы дауыс беруге қатысты дау туды, ол өндіріс компаниясы нәтижелерді бұрмалаған деген айыптамалармен басталды және сайлаушылар бағдарлама ережелерінде (бір құрылғыға 250 дауыс) белгіленген лимиттен артық дауыс беру үшін бағдарламалық жасақтама қолданған деген мәлімдемелермен аяқталды. Өндіріс тобы барлық айыптамаларды жоққа шығарды. 19 тамызда "Шидурей Кешет" кеңсесінің алдында шамамен 20 "Харел Скаат" жанкүйерінің наразылық акциясы өтті. Наразылар осы мәселені тергеп, дауыстарды қайта санауды талап етті. "Кешет" телеарнасы мәселені тергегенін және ешқандай бұзушылықтар табылмағанын хабарлады.

Үшінші маусым (2005)

"Көкхав Нолад" фестивалінің үшінші маусымы 2005 жылдың наурыз айынан тамыз айына дейін өтті. Финал 2005 жылдың 29 тамызында Тель-Авивте мыңдаған адамның алдында болды. Ехуд Саадо "Садот Шел Ирусим" әнімен бірінші орынды жеңіп алды, ол 918 520 дауысқа ие болды, Майкл Киркилан "Еш БеЛиби Кинор" әнімен екінші орынды жеңіп алды, ол 370 631 дауысқа ие болды, ал Шир Битон "Смахот Ктанот" әнімен үшінші орынды жеңіп алды, ол 322 288 дауысқа ие болды. Жеңіс сәтін 1,6 миллион көрермен тамашалады.

4-маусымы (2006)

"Кохав Ноладтың" төртінші маусымы 2006 жылдың мамыр айынан қыркүйек айына дейін жалғасты. Финал 2006 жылдың 7 қыркүйегінде Тель-Авивтегі "Volume" алаңында 40 000 көрерменнің алдында өтті, оны бір миллионнан астам телекорушы тамашалады. Жако Айзенберг 846 039 дауыспен бірінші орынды жеңіп алды, ал Майя Ротман 514 981 дауыспен екінші орынды иеленді.

Бесінші маусым (2007)

"Көкхав Нолад" фестивалінің бесінші маусымы 2007 жылы өтті. "Кохав Нолад 5" финалы 2007 жылдың 29 тамызында Ғалилея теңізінің шығыс жағындағы Голан жағасында, Тиберия қаласына қарама-қарсы (теңіздің батысында) өтті. Бірінші жартылай финалдан кейін Звика Хадар Марина Максимилиан Блюминнің іліккенін жариялады. Екінші жартылай финалда Боаз Мауда өз тобында бірінші орынды жеңіп алды. Чен Ахарони Шломи Барелмен жекпе-жекке шықты, нәтижесінде Шломи жеңіске жетті. Осылайша Марина, Боаз және Шломи соңғы үш қатысушыға айналды. Сериал тарихында тұңғыш рет Мириам Тукан бесінші маусымға қатысып, "Көкхав Нолад" фестивалінің алғашқы араб қатысушысы болды. Боаз Мауда 50% дауыспен жеңіске жетті, Марина Максимилиан Блюмин 27% дауыспен күміс жүлдегер, ал Шломи Барел 23% дауыспен қола жүлдегер атанды. Барел "Hed Arzi Music" компаниясымен, ал Блюмин "Helicon Records" компаниясымен келісімшартқа қол қойды. Бұған қоса, Чен Ахарони мен Адыр Охайон "NMC Music" компаниясымен де келісімге келді.

6-маусымы (2008)

Жеңімпаз Израиль Бар Он болды.

7-маусымы (2009)

Жаңа маусымға транссексуал әнші және бұрынғы «Евровидение» ән байқауының жеңімпазы Дана Интернешнл қосылды. Ол төреші ретінде шоуға қатысты, композитор Свика Пик, әнші Маргалит Цсанани, режиссер және хореограф Цеди Царфати, сондай-ақ жазушы және музыка сыншысы Гал Учовски кіретін төрешілер алқасының бесінші мүшесі болды. Шоудың жүргізушісі әдеттегідей комедиант Звика Хадар болды. Израильде Тель-Авив, Беер-Шеба және Хайфа қалаларында іріктеу кезеңдері өтті. «Кохав Нолад 6» бағдарламасында Үндістанда да іріктеу өтті, ал осы жолы төрешілер Америка құрлығында әншілерді іздеуге барды. Финал Эйлаттан тікелей эфирде көрсетілді. Жетінші маусымның орташа жасы ерекше төмен болды, себебі көптеген қатысушылар бағдарлама эфирге шыққан кезде орта мектепті бітірмеген еді. Шоу көбінесе Израиль және еврей музыкасына арналған болса да, биыл қатысушыларға араб, ағылшын, орыс және испан тілдерінде де ән орындауға рұқсат берілді. 23 тамызда финалистер Мей Финегольд, Влади Блайберг және Рони Далуми деп жарияланды, ал Рон Далуми дауыс берудің 61% алып, жеңіске жетті.

Сегізінші маусым (2010)

Жеңімпаз Диана Голби болды.

9-маусымы (2011)

Аудициялар 2011 жылдың қаңтар айында басталды, ал телеарнадағы маусым 2011 жылдың сәуірінде басталды. Жеңімпаз – Хагит Ясо.

10-шы маусым (2012)

Аудициялар 2011 жылдың соңында басталды, ал телеарнадағы маусым 2012 жылдың мамырында. Жеңімпаз – Ор Тараган.

Шоуды жою

2013 жылдың 20 мамырында судья Моше Перец шоудан кетіп, бәсекелес арна Reshet-те "The X Factor Israel" бағдарламасының бірінші маусымын жүргізетіні жарияланды. 10-шы маусымның басқа төрешілері Мири Месика мен Гиди Гов та шоудан кетіп, оған қайта оралмайтындарын растады. Кейін "Кохав Нолад" шоуының орнын "Хакохав Хаба" бағдарламасы басты.

Әсері

Бағдарлама Израиль қоғамының шағын моделіне айналды. Оның кең танылуы әлеуметтік құбылысқа айналды. Бірінші маусымның жеңімпазы Нинетт Тайеб, негізінен Солтүстік Африкадан келген сефардтық/мизрахи яһудилері тұратын Кирият-Гат қаласынан шыққан. Оның жеңісі сефардтық яһудилер үшін үлкен қадам ретінде қабылданылды. Ол "Хашир Шелану" ("Біздің Әніміз") сериалында беймәлім ауыл қызының рөлінде ойнады, ол барлық қиындықтарға қарамастан үлкен жұлдызға айналды. Үшінші маусымның жеңімпазы Йехуда Саадо діни киімі мен түсіндірулері арқылы елдегі консервативті діни топтардың өкілі саналды. Төртінші маусымның жеңімпазы Жакко Айзенберг Израиль армиясында қызмет ету мәселесін көтерді. Бірінші маусымның жеңімпазы Нинетт Тайебтің IDF-де қызмет еткеніне және екінші маусымның жеңімпазы Харел Мояльдің Израиль шекара полициясында сарбаз болғанына, сондай-ақ әскери күштер үшін әндер жазғанына, ал Идан Амеди Израильдің жауынгерлік инженерлік корпусында болғанда жазған әнімен қатысқанына қарағанда, Айзенберг сұхбатында әскерде қызмет етпейтінін ашық айтты. Бұл оның наразылық білдірген мәлімдемелеріне қарсы наразылық тудырып, оны бойкоттауға шақырды. Осыған жауап ретінде "Кохав Нолад" әртүрлі әскери бөлімдерде арнайы іріктеу жүргізіп, әскери қызметтегілерді қатысуға ынталандырды. Бесінші маусым Мириам Туканның қатысуымен тағы бір маңызды жетістікке қол жеткізді. Ол Солтүстік Израильдегі араб қаласы Ибиллиннен келген палестиналық христиан және бұл жарысқа қатысқан алғашқы араб қатысушысы болды. Оның басқа қатысушылардың еврей мазмұнынан гөрі араб тақырыбындағы музыканы интерпретациясына енгізуге тырысуына бұқаралық ақпарат құралдарының қызығушылығын аударды. "Хаарец" газеті тіпті араб қатысушысының жеңіске жете алу мүмкіндігін талқылады. Араб және халықаралық БАҚ-тар да оның қатысуына әртүрлі көзқараспен тоқталды. Кейбір қазылар оның акценті мен айтылуына да күмән білдірді. Тукан финалға өте алмады, ал бесінші маусымның жеңімпазы Боаз Мауда болды, ол кейін Израильді "Евровидение" ән байқауында өкілдік етті. Жетінші маусымда Омер Адамның қатысуына қатысты үлкен дау болды. Ол маусымның ең танымал қатысушыларының бірі болып, жеңіске үміткер саналды, бірақ блогер Омри Хайон мен Ynet онлайн жаңалықтар қызметі Омердің жарысқа қатысқанда 15 жас 7 ай болғанын жариялады. Шоуға қатысу үшін ең төменгі жас шегі 16 жас. Омер Адам бұл айыптаманың рас екенін мойындады және маусымның ортасында жарыстан шықты. Омер Адамның жарыстан шеттетілуі 2009 жылдың 5 тамызында ресми түрде жарияланды. Адам даулы жағдайға қарамастан, сәтті мансапқа қол жеткізді. Израиль қоғамының этникалық құрамының өзгеруі сегізінші маусымда Диана Голбидің, орыс яһудисінің жеңіске жеткенімен де көрінді. Голби Мәскеуде дүниеге келген. Тоғызыншы маусымда эфиопиялық иммигрант Хагит Ясоның қатысуы да үлкен әсер етті. Ол эфиопиялық израильдіктер тарапынан өз қауымдастығының өкілі ретінде қатты қолдау тапты және маусымның жеңімпазы атанды. Бағдарламаның танымалдығына қарамастан, "Кохав Нолад" театрландырылған қойылымдарды насихаттау, жалған әңгімелер тарату, шынайы көркем музыканы қарапайымдастыру және қатысушыларды манипуляциялау және оларды зорлық-зомбылыққа ұшырату деп айыпталды. Шоуды ашық сынға алған суретшілердің қатарында Чава Альберштейн және Йеорам Гаон болды. Тіпті, жеңімпаздар да жеңіске жеткеннен кейін Израиль музыкасына ешқандай жаңалық әкелмегеніне қатысты айыптауларға ұшырады. Көптеген адамдар бағдарламаның спонсорлары арқылы коммерцияландырылуын және коммерциялық мүдделерді ілгерілету үшін қойылымдарды манипуляциялауын сынға алды. Бірақ басқалары бағдарламаны көптеген жаңа таланттарға өркендеуге және табысқа жетуге мүмкіндік бергені үшін қорғады.