Кіріспе
Эрдиг залы (Neuadd Erddig; немесе жай ғана Эрдиг;) – Солтүстік Уэльстің Врэксем қаласына жақын орналасқан Ұлттық сенім қорының бірінші санаттағы мүлігі. Қала орталығынан оңтүстікке қарай 3 шақырым жерде орналасқан, ол 17- және 18-шы ғасырларда салынған шағын үй және кең аумақты қамтиды, оның ішінде көркейтілген саябақ пен нормандық бекіністің қалдықтары бар. Эрдиг, отбасы мүшелерінің де, қызметшілерінің де өмір салтын толыққанды көрсететіндіктен, "Британиядағы ең әсерлі үй" деп сипатталған. Эксцентрикті Йорктер отбасы өз қызметшілерімен ерекше қарым-қатынаста болды және оларды портреттер мен өлеңдердің үлкен және бірегей жинағы арқылы мақтан тұтты. Бұл жинақ, сондай-ақ жақсы сақталған қызметшілердің бөлмелері, кір жуу, нан пісіру, ағаш кесу және ұстахана залдары 18-ден 20-шы ғасырға дейінгі қызметшілердің өмірін көрсетеді. Мемлекеттік залдарда әдемі жиһаз, маталар және қағаз жабыншалары бар, ал толыққанды қалпына келтірілген қоршалған бақ – Ұлыбританиядағы 18-шы ғасырдың ең маңызды бақтарының бірі.
Erddig Hall (Neuadd Erddig; or simply Erddig; ) is a Grade I listed National Trust property near Wrexham, North Wales. Standing 2 mile (3 km) south of the city centre, it comprises a country house built, during the 17th and 18th centuries, amidst a estate, which includes a landscaped pleasure park and the earthworks of a Norman motte and bailey castle. Erddig has been described as 'the most evocative Upstairs Downstairs house in Britain' due to the well rounded view it presents of the lifestyles of all of its occupants, both family and staff. The eccentric Yorke family had an unusual relationship with their staff and celebrated their servants in a large and unique collection of portraits and poems. This collection, coupled with well preserved servants' rooms and an authentic laundry, bakehouse, sawmill, and smithy, provide an insight into how 18th to 20th century servants lived. The state rooms contain fine furniture, textiles and wallpapers and the fully restored walled garden is one of the most important surviving 18th century gardens in Britain.
Тарих
Врексам туралы алғашқы жазба 1161 жылы «Вристлшем» қамалында кездеседі. Бұл қамал қазіргі Эрдигтің жерінде салынған болуы мүмкін. 1090 жыл шамасында салынған нормандық мот және бейлінің қалдықтары кейінгі сарайдың паркінде табылады. Қорғаныс құрылысы тік беткейлі жартасқа орналасқан, ал қамал қабырғалары тарихи алдындағы төбедегі бекіністен бейімделген және Уотс-Дайк бөлігін қамтиды. Джошуа Эдисбери жобаны қаржыландыру үшін үлкен сомада қарыз алуға мәжбүр болды, бұл оның банкроттығына әкелді және 1716 жылы ол Эрдигті сатуға мәжбүр болды. Джон Меллер, Канцелярия шебері, сэр Джон Тревордан Эрдигтің ипотекасын сатып алды. 1861 жылы генерал Джон Йорк (1814–1890) Лланголендегі Plas Newydd-тың иесі болды, ол әйгілі Лланголен ханымдарының үйі еді. 1922 жылы Филип Йорк II қайтыс болғаннан кейін мүлік құлдырауға бет бұрды, себебі кіріс азайды және қызметкерлер жұмыстан босатылды. Үй оның ізбасары Саймон Йорк IV тұсында тозуға ұшырады, ол уақытша усақ-түйекке берілді және электр қуаты, су, газ немесе телефон қосылмады. Бұл кезеңде мүлікке зиян келтірілгенімен, салдарынан Эрдиг өте жақсы сақталды. 1973 жылдың наурыз айында соңғы помещик Филип Скотт Йорк, үйленбеген, Эрдигті Ұлттық трастқа тапсырды. Бұл бірнеше жыл бұрын үйдің астындағы жақын жердегі көмір шахтасынан (Бершам шахтасы) шахта құлағаннан кейін болды, бұл 5 фут (2 метр) шөгуге әкелді, бұл үйдің құрылымдық қауіпсіздігіне елеулі зиян келтірді, тиісінше нығайтусыз үй қирап кетер еді. Ұлттық көмір кеңесінен Ұлттық трастқа түскен 120 000 фунт өтемақы арқылы нығайту жұмыстары жүргізілді. Эрдиг паркінің (үйден көрінбейтін бөлігі) кейін 995 000 фунтқа сатылды, ал алынған қаражат үйді қалпына келтіру жұмыстарына жұмсалды. Қалпына келтіру жұмысы 1977 жылдың 27 маусымында аяқталды, сол күні Уэльс принці Чарльз Эрдигті ресми түрде жұртшылыққа ашты, ол өзінің өмірінде (алайда, қысқа) 300 жылдық ескі нәрсені ашқан алғашқы рет екенін әзілдеп айтты.
Елді мекендердегі ғимараттар
Иелікке кіретін ғимараттарға ағаш шеберханасы мен темірші шеберханасы, Midden Yard (арақайығы мен арба сарайлары бар) және Stable Yard (қоралары мен жабдық сақтау бөлмесі, кареталар, көне велосипедтер мен көне автомобильдер бар) кіреді. Үйде кір жуатын бөлме, нан пісіретін орын, ас үй және ыдыс жуатын бөлме орналасқан. Жақын жердегі өзен сумен қамтамасыз етілді, ол гидравликалық сорғы арқылы жоғары көтерілді, ал су сорғыға "Эрддигтің кесесі мен табағы" деп аталатын арнайы құрылыс арқылы келді. Йорк отбасы тұрған кезеңде үйде электр қуаты орнатылмады, соңғы сквайр Филип жеке теледидары үшін портативті генераторды пайдаланды. 2007 жылдың қыркүйегінде "Britain's Best" басылымы бойынша Ұлыбританияның "нағыз сүйікті тарихи үйі" және Ұлыбританиядағы "ең танымал тарихи орындардың" 8-і деп танылды. Эрддиг 1978 жылы Лондон мұражайымен бірлесіп, Ұлттық мұра мұражайының ең үздік мұражайы атанды.