Кіріспе

Испан жазушысы және философы

Франческ Пужольс и Моргадес (1882 жылы Барселонада дүниеге келген – 1962 жылы Мартореллде қайтыс болған) – каталон жазушысы және философы.

Өмірбаян

Пухольс орта мектепте оқыған кезінде Жасин Вердагер мен Жоан Марагалдың шығармаларынан әсер алып, өлең жаза бастады. 1902 жылы Барселонаның Jocs Florals әдеби байқауына қатысып, «Идилли» өлеңімен «Табиғи гүл» жүлдесін жеңіп алды. 1904 жылы ол Франческ Пухольстың өлеңдерін қамтитын El llibre que conté les poesies de Francesc Pujols кітабын жарыққа шығарды, ал кіріспесін Пухольстың «тірі сөздің» өкілі деп санайтын Марагал жазды. Сол жылы ол Ateneu Barcelonès-те суретші Мариан Пиделасерра тақырыбында алғашқы дәрісін оқыды, осылайша өнер сыншысы ретіндегі мансабын бастады, кейіннен Recull de crítica artística (1921) кітабында оны жалғастырды. Ол сол кездегі даулы сәулетші Антони Гаудидің алғашқы қорғаушыларының бірі ретінде танылды, оған «La visió artística i religiosa d’en Gaudí» (1927) кітабын арнады. Бұл кітапты суретші Сальвадор Дали француз тіліне аударған және 1969 жылы Лозаннада жариялаған. 1906 жылы Аугусто де Альтозанос псевдонімімен ол өзінің жалғыз романын, «El Nuevo Pascual o la Prostitución» кітабын шығарды, бұл каталон тілінен тікелей аударылған испан тілінде жазылған әзіл-сықақ туынды. Ол Мадридке көшіп, сурет салу және философиялық зерттеулерге терең бойлады, сондай-ақ саясаткер Франческ Камбомен танысты. 1908 жылы Барселонаға оралғанда, ол Ateneu Barcelonès тобының қатарына қосылды, ал 1924 жылы, Помпеу Фабра президент болған кезде, оның хатшысы болды. Ол Les Arts i els Artistes тобының құрылысына қатысты және кейіннен өзі редакторлаған Papitu апталығын іске қосты. Театр саласында ол Питарреск стилінде жазылған «El llibre de Job» (1922) және «Medeia» (1923) трагедиясын жариялады. 1918 жылы Франческ Пухольс «Concepte General de la Ciència Catalana» еңбегін жариялады, онда Рамон Люль бастаған және Рамон Сабунде (Рамон Сибиуда) жалғастырған каталондық философиялық бағыттың бар екенін көрсетті. Бұл еңбекте оның атақты болжамы бар, оған сәйкес каталондықтар ерекше жандар, өйткені олар шындықтың жерінің балалары, сондықтан бір күні каталондықтар, осылай болу фактісі үшін ғана, әлемді аралап, барлығымыз үшін төлейтін боламыз («Arribarà un dia que els catalans, pel sol fet de ser catalans, anirem pel món i ho tindrem tot pagat»). Ол келесі жылдары «L’evolució i els principis immutables» (1921) немесе «Hiparxiologi o Ritual de la Religió Catalana» (1937) сияқты философиялық еңбектерді жазды. Франческ Пухольс алғаш Sumpèctica немесе Конкреттік ғылым, кейін Hiparxiologia немесе Істеу ғылымы, соңында Pantologia немесе Бүкіл ғылым деп аталған философиялық жүйе құрды. 1931 жылы жазушы Жозеп Пла оның ойларына арналған «El sistema de Francesc Pujols. Manual d’Hiparxiologia» кітабын жариялады. 1926 жылы Пухольс екі томдық «Història de l’hegemonia catalana en la política espanyola» еңбегін шығарды. Мартореллде қоныстанған ол «La solució Cambó» (1931) немесе «El problema peninsular» (1935) сияқты саяси мазмұндағы бірнеше шығармалар жазды. Испания Азамат соғысы аяқталғаннан кейін ол Пабло Касальстың қонақжайлылығымен Прада-де-Конфлентке (1939) жер аударылды, кейін Монпельедегі Каталон зиялыларының резиденциясына көшіп барды, онда ол жазушы және ғалым Александр Деулофеумен танысты. Далиді Пухольс философиясы ерекше қызықтырды: 1960 жылы ол «Hyparxiological Sky» атты майлы суретті салды, ал 1974 жылы Пухольспен болған көптеген әңгімелеріне арналған «Pujols per Dalí» кітабын жариялады. Соңында Дали Каталонияның Фигерес қаласында орналасқан Дали театры мен мұражайының кіреберісінің сыртында Франческ Пухольске ескерткіш орнатты. Пухольс 1942 жылы Каталонияға оралды және Барселонадағы Модель түрмесінде бір ай түрмеде отырды. 1949 жылдан бастап өмірінің соңына дейін «Destino» сияқты басылымдарда жазды.