Кіріспе

Солтүстік Үнді мұхиты тропикалық циклон маусымы

2006 жылғы Солтүстік Үнді мұхиты циклон маусымының нақты шектері болмағанмен, циклондар көбінесе сәуір мен желтоқсан аралығында қалыптасады, олардың ең жоғары нүктесі мамыр және қараша айларында болады. Бұл мерзімдер әр жылдың солтүстік Үнді мұхитында тропикалық циклондардың көп бөлігі қалыптасатын уақытын белгілейді. Бұл бассейннің шегі Экватордың солтүстігінде және Малай түбегінің батысында орналасқан. IMD және JTWC осы бассейнді бақылайды. Үндістан бұл бассейнді екі теңізге – Бенгал шығанағына (BOB) және Араб теңізіне (ARB) бөліп тұрады. Белсенді болмаған жыл болғанымен, 2006 жыл 2005 немесе 2004 жылдарға қарағанда маңызды оқиғаларға толы болды. «Мала» циклоны Бурмадағы қирату салдарынан 22 адамның қазасына әкелді, 3 санатқа дейін жетті. Аты жоқ депрессия Үндістанда 100-ден астам адамның өмірін қиды, ал «Огни» циклоникалық дауылы Үндістанда аз әсер етті. Бұған қоса, «Дуриан» тайфунының қалдықтары Малай түбегінен өтіп, аз әсер етті, бірақ бұл аймақта бассейн арқылы сирек өтетін құбылыс болды. TOC

Маусым қорытындысы

2006 жылы Солтүстік Үнді мұхитындағы жалқы белсенділік орташа деңгейден сәл төмен болды, 12 депрессия, 3 циклондық дауыл және 1 өте күшті циклондық дауыл тіркелді. IMD мәліметтері бойынша, орташа маусымда 15 депрессия және 5–6 циклондық дауыл болады. IMD бақылаған дауылдарға қоса, JTWC желтоқсан айының басында Малай түбегі арқылы Андман теңізіне Тайфун Дурианның қалдықтарын тропикалық депрессия ретінде де қадағалады. Дауылдардың көп бөлігі Бенгал шығанағында қалыптасты, ал Арабия теңізінде тек екі дауыл болды. Жазғы маусымда белсенді оңтүстік-батыс муссонының әсерінен белсенділік күшейді. Муссонмен бірге болған сегіз депрессияның әсері Үндістанның көп бөлігінде өте ауыр су тасқынына әкеп соқты. Тамыз айының басында Мумбайда су көтерілуіне байланысты шамамен 500 000 адам эвакуацияланды. Депрессиялардың салдарынан кем дегенде 562 адам қаза тапты, ал муссондық жаңбырлардың салдарынан жүздеген адамның өмірі қиылды. Циклондық белсенділік кезеңдерінде муссонмен байланысты жауын-шашын орташа көрсеткіштен жоғары болды. 5 шілде – 12 шілде (BOB 02), 2 тамыз – 9 тамыз (BOB 03), 9 тамыз – 16 тамыз (BOB 04), 20 қыркүйек – 27 қыркүйек (Land 01 және Mukda) және 27 қыркүйек – 5 қазан (BOB 08) кезеңдерінде орташа көрсеткіштен ауытқулар сәйкесінше 13,8%, 26,2%, 28,1%, 9,8% және 11,5% құрады. 13 қаңтарда IMD жүйені Үндістанның ең оңтүстік нүктесінен оңтүстікке қарай орналасқан депрессия деп жіктеді. Жүйе батысқа қарай солтүстік-батысқа қарай Арабия теңізінің оңтүстік-шығысына қарай жылжыды. Сол күні JTWC жүйені 01А тропикалық циклон деп жіктеді. Кейіннен желдің қиылысының күшеюіне байланысты айналым бұзылып, конвекция әлсірегенімен, оның шеттері оңтүстік-батыс Үндістанға жеңіл жауын әкелді. 15 қаңтарда сағат 00:00 UTC шамасында жүйе әлсіреп, қалдық төмен қысым аймағына айналды. JTWC Маланы 4-ші санатқа тең циклон деп санады. Содан кейін дауылдың күші бірте-бірте төмендеді және 29 сәуірде Мьянманың Рахин штатында құрлыққа шықты. Құрлыққа шыққаннан кейін тез тарап кетті, ал Мала соңғы рет келесі күні таңертең байқалды. Ең көп зиян 28 сәуірде Янгон маңында болған дауылдан келді, ол өнеркәсіптік аймақта торнадо тудыруы мүмкін. Барлығы 586 үй зақымдалды. Қала сыртындағы Хинтада ауданында су тасқынынан кем дегенде 18 адам қаза тапты. Маладан кейін Қызыл Крест зардап шеккендерге көмек таратты, ал жергілікті билік үйсіз қалғандарды орналастыру үшін уақытша баспаналар құрды. Үкіметтік және қоғамдық ұйымдар Айярвади аймағындағы зардап шеккендерге 5,4 миллион кьят (4,320 АҚШ доллары) көмек қаражаты бөлді.

Терең депрессиялық BOB 02

Маусым айының соңында Бенгал шығанағының солтүстігінде ауа райының бұзылуы сақталды, бұл жылдың осы кезінде муссондық жүйе үшін бұл ендікке ерекше төмен болды. Муссоннан туындаған конвергенция дамушы төмен қысым аймағының оңтүстік-батысында конвекцияны күшейтті; алайда, күшті желдің жылдамдығының өзгеруі тропикалық циклонның қалыптасуына кедерес келтіруі күтілді. Бірақ, жүйе 2 шілдеге қарай тереңдеп, қысым төмендеді, сол кезде ол Үндістанның Калькутта қаласынан оңтүстікке қарай 240 км (150 миль) қашықтықта орналасқан еді. 1200 UTC-де JTWC бұл буранды бір минуттық тұрақты жел жылдамдығы бар тропикалық дауыл ретінде жіктеді. Бұл JTWC-нің 1981 жылдан бері шілде айында аймақта қатты желмен буранды бақылағаны екінші рет болды. Дауылға қатысты ең төменгі қысым 982 мб (hPa; 29.00 inHg) деңгейінде өлшенді, ол Бхубанешварда тіркелді. Жақын орналасқан Андхра-Прадеш, Джаркханд, Карнатака штаттарында су тасқыны мен тау көшкінінен барлығы 30 адам қаза тапты. Әдетте баяу ағатын Саглана өзені Гуджарат штатының Бхавнагар қаласында жағасынан асып, қаланың көп бөлігін суға батырды. Бірнеше үй қирады, электрмен жабдықтау үздірілді. Қалада кем дегенде екі адам өмірін жоғалтты. Навсари ауданында екі өзеннің тасып, айналасындағы аумақтарды су басуы салдарынан тағы 24 адам қаза тапты.

Қалқымалық BOB 07

2 қыркүйекте Солтүстік-Батыс Бенгал шығанағында төмен қысым аймағы қалыптасты. Келесі күні ол тереңдеп, қысым төмендеді және 4 қыркүйек күні таңертең Ориссаның солтүстік жағалауындағы Чандбали маңынан өтті. 4 қыркүйекте Ориссадағы Говиндпур қаласында 150 мм жауын-шашын жауды.

Жер қойнауының төмендеуі 01-де

Үндістанның метеорологиялық департаменті 21 қыркүйекте Үндістанның Жамшедпур қаласының жанындағы айқын төмен қысым аймағын 996 гПа ең төменгі орталық қысымы және максималды тұрақты жел жылдамдығы бар құрлықтағы депрессияға дейін көтерді. АҚШ Әскери-теңіз зерттеу зертханасы бұл жүйені Индия мен Бангладеш шекарасына жақын жерге ішкі аймаққа өткенге дейін қызығушылық тудыратын аймақ ретінде бақылап келген. 24 қыркүйекте депрессия төмен қысым аймағына айналып, сол күні тарады. Күшті жаңбырлар салдарынан Шығыс Үндістан мен Бангладеште 170-тен астам адам қаза тауып, шамамен 375 000 адам үйсіз қалды. Батыс Бенгалиядағы Тантлой қаласында 22-23 қыркүйек аралығында 48 сағат ішінде 370 мм жауын-шашын жауды.

Қатты Мукда циклоны

18 қыркүйекте Үндістанның батысындағы кең ойыста конвекция аймағы сақталды. Төмен жел жылдамдығының айырмашылығы жүйе батысқа қарай жылжуымен бірте-бірте ұйымдасуына жағдай жасады. Күн күркіреуі белгілі бір орталыққа жиналды. 21 қыркүйектің таңында IMD оны Гуджарат штатының Порбандар қаласынан 450 км (280 миль) оңтүстік-батысқа қарай орналасқан депрессия деп жіктеді.