Кіріспе

Тимор теңізіндегі құм аралы – Тимор теңізіндегі платформалық рифте орналасқан, адам қоныстандырылмаған және өсімдіксіз құм аралы, Австралияның солтүстігінде және Индонезияның оңтүстігінде жатыр. Бұл Ашмор және Картье аралдарының аумағына кіреді, Австралияның сыртқы территориясы. Картье аралының жер ауданы шамамен , Сахул тақтасының жиегінде, Батыс Австралияның солтүстік-батыс жағалауынан , Индонезияның Роти аралынан оңтүстікке қарай және Эшмор рифінен оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Рифтің оңтүстік шетінде 1888 жылы құлаған "Энн Миллисент" темір корпусты, 944 тонналық баржаның қаңқасы жатыр. Жабық су кезінде RAAF Beaufighter ұшағының қалдықтарын да көруге болады. Бұрын бомбалау полигоны ретінде пайдаланылғандықтан, аралға кіруге тыйым салынған, себебі жарылмаған оқ-дәрілердің қаупі бар. Аймақ әлі де бекітілген қорғаныс жаттығу алабы болып табылады, бірақ қазірде қолданылмайды. Картье аралында тек Талассиа hemprichii теңіз шөбі өседі, ол рифтің ішіндегі құм қалталарында өсіп, жабық су кезінде көрінуі мүмкін, басқа өсімдіктер жоқ.

Тарих

Арал 1800 жылы картаға түсіріліп, «Картье» кемесінің атымен аталды. Оның картадағы орны 1878 жылы лейтенант Уильям Тукердің «Эирли» кемесіндегі гидрографиялық зерттеулер кезінде түзетілгенге дейін шамалы дәл емес еді. 1888 жылдың 5 қаңтарында «Анн Миллисент» кемесі Карпентария шығанағынан Оңтүстік Австралияның Аделаида қаласына бағыт алғанда аралға шағылысып, жарық көрді. 1909 жылы арал Ұлыбританияның аннексиясына алынды, бірақ 1931 жылдың 23 шілдесінде Эшмор рифі мен Картье аралы Австралияға берілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл аймақ бомба тастау полигоны ретінде пайдаланылды. Картье аралы мен оны қоршаған теңіз аймағы 2011 жылдың 20 шілдесіне дейін ресми түрде жарияланған қорғаныс оқу алабы болып келді және бұрын әуе қаруларын сынау үшін қолданылған. Қазіргі таңдағы қару-жарақтарды сынау тоқтатылғанмен, аймақта жарылмаған оқ-дәрілердің болу қаупі жоғары. Картье аралы 1974 жылы Австралия мен Индонезия арасында қол қойылған және 1989 жылы жаңартылған Өзара Түсіністік Меморандумымен (MOU Box деп белгілі) белгіленген аймақта орналасқан, ол Индонезияның дәстүрлі балық аулауын белгілі шектеулерде жалғастыруға мүмкіндік берді.

Қоршаған орта және қорғау

Картье аралы теңіз паркі рифтің ортасына жақын аймақты қамтиды, ол қасиетті аймақ (IUCN Ia) ретінде қорғалады. 2003 жылы экологиялық органдар балық қорын толықтыру және қауіпсіздік мақсатында аралға және оны қоршаған рифке теңіз жолын жапты. Жеті жылға жабылу деп жарияланған бұл аймақта Environment Australia теңіз жануарларының санын қадағалауды және жарылмаған қару-жарақтардың бар-жоғын анықтауды жоспарлады. Осыған дейін бұл аймақ яхталардың тоқтау орны болған және индонезиялық қайықтар балық аулаған.