Кіріспе

1996 жылғы Атлантика мұхитындағы 1-ші санаттағы дауыл

1996 жылдың тамызында «Долли» дауылы Мексиканың көп бөлігінде су тасқынына әкелді. Маусымның төртінші аталатын дауылы және үшінші дауылы «Долли» 19 тамызда Ямайканың оңтүстік-батысынан пайда болған тропикалық толқыннан қалыптасты. Бастапқыда тропикалық депрессия болған жүйе шамамен он екі сағаттан кейін тропикалық дауылға айналды. «Долли» батысқа қарай жылжып, 20 тамыздың соңында 1-ші санаттағы дауылға күшейді. Содан кейін ол Кинтана-Роо штатының Четумал қаласының жанынан құрлыққа шықты. 21 тамызда дауыл тропикалық депрессияға дейін әлсіреді. Кейін сол күні немесе 22 тамыздың таңында «Долли» Кампече шығанағына шығып, тез арада тропикалық дауылға қайта күшейді. Дауыл одан әрі күшейіп, 23 тамыздың ортасына қарай қайтадан дауылға дейін жаңартылды; «Долли» бір мезгілде 80 миль/сағ (130 км/сағ) жел жылдамдығына жетті. Осы шамада ол Веракрус штатының Тукспан және Тамаулипас штатының Тампико қалалары арасында соқтығысты. «Долли» 24 тамыздың таңында тропикалық депрессияға дейін тез әлсіреді, бірақ Мексика арқылы өтіп, 25 тамызда Тынық мұхитының шығысында тарады. Дауыл Мексиканың көп бөлігіне қатты жаңбыр әкелді, Кинтана-Роодағы ең жоғары көрсеткіш – су тасқыны егістік жерлерді жойды. Пуэбло-Вьехо ауданындағы өзеннің арнасынан асып кетуінен кең ауқымды су тасқыны болды. Жүздеген үйлер қирады, шамамен 35 000 адам үйсіз қалды. Сан-Луис-Потосиде кең ауқымды эвакуациялар жүргізілді, ал Тампико ауданында шамамен 6 500 адам үйлерін тастап кетті. Байланыс және электр қуатының үзілуі Синалоа штатының Масатлан қаласына дейін хабарланды. Мексика бойынша он төрт адам қаза тапты, оның ішінде Веракрус штатында алты, Нуэво-Леонда үш, Монтеррейде біреу және Пуэбло-Вьехода тағы біреу. Сонымен қатар, Нуэво-Леонда екі адам жоғалып кетті. «Долли» дауылының сыртқы жолақтары Техас штатының оңтүстігіне жаңбыр әкелді, бұл аз ғана су тасқынына әкелді, бірақ штаттың құрғақшылық жағдайларына байланысты көбінесе пайдалы болды.

Метеорологиялық тарих

9 тамыз күні Африканың батыс жағалауынан Атлант мұхитына созылған, төмен қысымды үлкен тропикалық толқын шықты. Толқын Атлант мұхитына кірген кезде терең конвекциямен байланысты болғанымен, жүйе батысқа қарай жылжығанда бірнеше күн бойы жаңбыр мен нөсер аз болды. Шығыс Кариб теңізіне жеткенде терең конвекция қайтадан дамыды, бірақ 18 тамызда Жамайканың оңтүстік-батысына жеткенге дейін тұрақтап тұра алмады. Сол кезде барлау ұшағының рейсі төмен және орта деңгейде айналымды көрсетті, бірақ жүйе Дворак техникасын қолдану үшін тым әлсіз болды. Басқа бір барлау рейсі және спутниктік суреттердің арқасында, сондай-ақ желді бақылаған кеме болғаннан кейін, жүйе 19 тамызда сағат 06:00 UTC бойынша Ямайканың Оңтүстік Негрил нүктесінен оңтүстік-батысқа қарай 140 миль (225 км) қашықтықта орналасқан төртінші тропикалық депрессия деп жіктелді. Бастапқыда нашар анықталған айналыммен депрессия батыс-солтүстік бағытта жылды. Орта және жоғарғы деңгейдегі антициклонның жанында дамығандықтан, жағдай күшейуге ыңғайлы болды, нәтижесінде 19 тамызда сағат 18:00 UTC шамасында жүйе Dolly тропикалық дауылына айналды. Конвекция ұйымдасып, дауыл жиырма төрт сағаттан кейін Саффир-Симпсон дауылдарының шкаласы бойынша 1-ші санаттағы дауылға дейін күшейді. 20 тамызда сағат 17:30 UTC-де Dolly Пунта-Херреро, Кинтана-Роо маңына, Четумалдың солтүстік-шығысына құрлыққа шықты, желдің жылдамдығы 75 миль/сағ (120 км/сағ) болды. Келесі күні таңертең дауыл тропикалық дауылға, ал бірнеше сағаттан кейін тропикалық депрессияға дейін әлсіреді. Пунта-Ален және Пунта-Херреро билігі шамамен 100 отбасыны эвакуациялауға бұйрық берді. Кампече шығанағындағы Pemex компаниясына тиесілі ондаған мұнай және газ ұңғымалары эвакуацияланды, ал Shell Oil Company компаниясы солтүстік жақтанғы мұнай платформасынан бірнеше адамды эвакуациялады. Тампиконың суға жақын аймақтарынан және Сан-Луис-Потосидегі су тасқынына бейім жерлерден шамамен 6500 адам эвакуацияланды. 23 тамызда генерал Франсиско Хавьер Мина халықаралық әуежайы күнінің көп бөлігінде жабылды.

Белиз және Мексика

Дауыл солтүстікке қарай жылжығанда, Белиздің орталық бөлігінде аз ғана жаңбыр жауды. Кинтана-Ру штатында Четумал қаласында жауын-шашын жауып, кең аумақты егістік жерлерді су басты. Тампикода, дауылдың екінші рет құрлыққа тиген жеріне жақын, көшелер құлаған ағаштардың бұтақтарымен, электр бағаналарымен және жарнама тақталарымен толы болды. Сонымен қатар, көптеген жолдар суға батып, кейбіреулері жолдан өтуге жарамсыз болды. Пуэбло-Вьехода бір әйел үйіне құлаған ағаш астында қалып қайтыс болды. Веракруста алты адам қаза тапты, олардың бесеуі Бока-дель-Рио маңында кеменің құлауынан, ал тағы біреуі Үрсуло-Гальван жағалауында су астында қалды. Пуэбланың солтүстігіндегі екі тау жылауы жолдарды жабылып, Тлатлаукитепек сияқты бірнеше елді мекендерді оқшаулады. Жүздеген үйлер қирады, 35 000 адам үйсіз қалды, ал Тюкспан, Тамияхуа, Пуэбло-Вьехо, Платон, Пануко, Тампико-Альто және Мексиканың солтүстік-шығыс жағалауындағы басқа да аймақтарда ауыр зақымдар тіркелді. Газет хабарларына сәйкес, дауыл салдарынан 14 адам қаза тапты. Жаңа Леон штатынан тағы екі адамның жоғалғаны хабарланды. Падре аралы ұлттық жағалауындағы жағажай, су тасқыны жағажайларды және Джон Ф. Кеннеди көпірін су басуына байланысты жабылды, бірақ кемпинг сияқты басқа да нысандар ашық қалды. Олмито маңында торнадо пайда болып, бірнеше үйге зақым келтірді және екі үйдің шатырын жыртып алды. Кейін, Ранчо-Вьехоның солтүстігінен өтіп бара жатқанда, бұл құйын 10 тұрғын үйге соқтығысып, ағаштар мен белгілерді құлатты.