Кіріспе

Осман әскерінің генералы және геноцид жасаған Халил Кут (1881 – 20 тамыз 1957) – Осман әскерінің қолбасшысы және саясаткері. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Осман әскерінде қызмет етті, әсіресе Кавказда Ресейге қарсы және Месопотамияда британдықтарға қарсы әскери науқандарға қатысты. Халил армян геноциді кезінде армян және ассирия азаматтарына қарсы көптеген зұлматтарға жауапты болды, ол Битлис, Муш және Бейазитте армян ерлердің, әйелдердің және балалардың жаппай қырғынына бақылау жасады. Осман империясы Бірінші дүниежүзілік соғысқа қадам басқанда Кут Константинопольдегі Осман жоғарғы бас штабында қызмет етті. 1914 жылдың қаңтар және желтоқсан аралығында Стамбул вилаятының әскери қолбасшысы болды. 1916 жылдың қаңтарында оған Оңтүстік Ирактағы Кут қамалындағы британдық гарнизонды қоршап тұрған Осман күштеріне басшылық ету тапсырылды.

Арменияның геноцидіндегі рөлі

Халил Паша армян геноциді кезінде армяндарды жаппай қырғынға жауапты болды. 1915 жылы Ван қамалында бейбіт азаматтарды өлтіруге қатысты. Ол өзінің басқаруындағы бөлімдердегі армян ерлерін өлімге жіберуге бұйрық берді. Соттан қашып, 1920 жылдың тамызында Анатолияға қашып кетті. Кут өзінің естеліктерінде 300 мың армянды "шамамен" өлтіргенін мәлімдеді. 1918 жылдың жазында Ереванда армяндар тобымен кездесу кезінде ол армян ұлтын соңғы адамға дейін жоюға тырысқанын айтты. 1923 жылы Түркия Республикасы жарияланғаннан кейін Кутқа Түркияға оралуға рұқсат берілді. Ол 1957 жылы Стамбулда қайтыс болды. Оның соңғы тілегі – қабіріне рақы (спирттік сусын) құю болды, бұл Түркиядағы консерваторлар арасында қырқыс дауға себеп болды.