Мәдени геноцид – ұлттық мәдениетті жоюға бағытталған әрекеттер. Рафаэль Лемкин ұсынған, халықаралық құқықта қарастырылады. Геноцид, этницид, соғыс қылмыстары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Геноцид түрі
Type of genocide
Мәдени геноцид немесе культуроцид – 1944 жылы поляк заңгері Рафаэль Лемкин геноцид терминін енгізген кітабында сипатталған ұғым. Лемкиннің геноцид тұжырымдамасында мәдениетті жою орталық құрамдас бөлік болды. Армян геноциді мұражайы культуроцидті "рухани, ұлттық және мәдени құрту арқылы ұлттардың немесе этникалық топтардың мәдениетін жоюға бағытталған әрекеттер мен шаралар" деп анықтайды, бұл этноцидке ұқсас. 1948 жылғы геноцид конвенциясын дайындаушылар бастапқыда осы терминді пайдалануды қарастырған, бірақ кейін оны қосудан бас тартты. Бұл мәселе Женева конвенциялары мен Рим статуты сияқты, мәдениеттің жойылуымен байланысты соғыс қылмыстарын анықтайтын көптеген халықаралық шарттарда қарастырылады. Мәдени геноцидке күштеп ассимиляцияға салу, сондай-ақ жойғыш санаған нәрсеге сәйкес келмейтін тілді немесе мәдени шараларды басу да жатады. Алайда, мұндай қолданыс этникалық топ пен мәдениетті шатастыру қаупін тудырады деп сынға ұшырады. Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) 1994 жылғы Түпкі халықтардың құқықтары туралы декларациясының (ТДҚ) 7-бабында "мәдени геноцид" деген сөз қолданылады, бірақ оның мағынасы нақтыланбаған.
Cultural genocide or culturicide is a concept described by Polish lawyer Raphael Lemkin in 1944, in the same book that coined the term genocide. The destruction of culture was a central component in Lemkin's formulation of genocide. While the Armenian Genocide Museum defines culturicide as "acts and measures undertaken to destroy nations' or ethnic groups' culture through spiritual, national, and cultural destruction", which appears to be essentially the same as ethnocide. The drafters of the 1948 Genocide Convention initially considered using the term, but later dropped it from inclusion. The issue is addressed in multiple international treaties, including the Geneva Conventions and the Rome Statute, which define war crimes associated with the destruction of culture. Cultural genocide may also involve forced assimilation, as well as the suppression of a language or cultural activities that do not conform to the destroyer's notion of what is appropriate. although this usage has been criticized as risking the confusion between ethnicity and culture. Article 7 of a 1994 draft of the United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples (DRIP) uses the phrase "cultural genocide" but does not define what it means.
Азия
Иранда бахаилерді діни қудалау мәдени геноцид деп аталады. Әзірбайжанның Нахчиван мен Таулы Қарабақтағы армян мұражайларын жоюы, тартып алуы және жоққа шығаруы этноцид немесе мүмкін мәдени геноцид ретінде сипатталды және Халықаралық сот, Еуропа Парламенті тарапынан айыпталып келеді. Джульфадағы армян зиратындағы мыңдаған ортағасырлық армян шіркеулерінің, хачкарлардың және қабір тастарының жойылғаны осының айқын мысалы. Түркияның Армян геноциді кезінде де, содан кейінгі ондаған жылдар бойы Армян мәдени мұрасын жоюы. Тарихшы Сара Кэмерон 1931-1933 жылдардағы қазақ ашаршылығы мен көшпелілерге қарсы күрес Геноцид конвенциясының анықтамасына сәйкес геноцид емес, бірақ ол Рафаэль Лемкиннің геноцидтің бастапқы түсінігіне сәйкес келеді деп санайды, ол мәдениеттің жойылуын физикалық қырып тастаумен бірдей геноцидтік деп қарастырған. Жапондықтардың айн және рюкюан мәдениеттеріне, сондай-ақ басқа да аймақтық мәдениеттерге тыйым салуы және кемсітуі. Қытай Халық Республикасындағы Мәдени революция кезінде "Төрт Ескіні жою" науқаны аясында Қызыл гвардиялар елдің түкпір-түкпіріндегі, әсіресе Пекин мен Шаньдун провинциясындағы Конфуций храмындағы діни, мәдени және тарихи ескерткіштерді жойды. Демократиялық Кампучия (1975-1979), әсіресе Камбоджа Корольдігіне (1953-1970) және Кхмер Республикасына (1970-1975) қатысты саясаты. Вьетнам соғысынан кейін біріккен Вьетнам, әсіресе Оңтүстік Вьетнамға қатысты саясаты. Шри-Ланка азамат соғысы кезінде шри-ланкалық тамилдерді қудалау – үкімет тарапынан демеушілік етілген этникалық тазалау науқаны болды және аралдың солтүстік және шығыс бөліктерін сингализациялаудың бір бөлігі ретінде бүгінге дейін жалғасуда. Ирак және Леванттың Ислам мемлекеті өз аумағындағы күштеп дін өзгертулерді, сондай-ақ ежелгі ассириялық, римдік, езиди және христиан мұражайларын және мұражайларын жоюды жүзеге асырды. Қытайдағы ұйғырларды қудалау. Қытайдың мұсылман ұйғыр азшылығының шамамен бір миллион адамы "терроризмге қарсы күрес" деген желеумен тұтқындардың саяси ойлауын, жеке басын және діни сенімдерін өзгерту мақсатында құрылған "қайта тәрбиелеу лагерлері" деп аталатын ірі тұтқындау лагерлерінде ұсталды. Спутниктік мәліметтерге сәйкес, Қытай сонымен қатар ұйғыр мұсылмандарының екі оннан астам діни орындарын қиратты.
The persecution of Baháʼís in Iran as a case of religious persecution has been called a cultural genocide. Azerbaijan's destruction, appropriation, and denial of Armenian heritage sites in Nakhchivan and Nagorno Karabakh have been characterized as ethnocide or potential cultural genocide and condemned by the International Court of Justice and European Parliament. The destruction of thousands of medieval Armenian Churches, khachkars and gravestones at the Armenian cemetery in Julfa is a prominent example. Turkey's destruction of Armenian cultural heritage in Turkey both during as well as in the decades after the Armenian genocide. Historian Sarah Cameron believes that while the Kazakh famine of 1931–1933 combined with a campaign against nomads was not genocide in the sense of the Genocide Convention's definition, it complies with Raphael Lemkin's original concept of genocide, which considered destruction of culture to be as genocidal as physical annihilation. The Japanese ban and discrimination which the Ainu and Ryukyuan cultures have been subjected to as well as other regional cultures. The "Destruction of the Four Olds" in the People's Republic of China during the Cultural Revolution, in which Red Guards destroyed various religious, cultural, and historical sites throughout the country, especially in Beijing as well as in the Temple of Confucius in Shandong. Democratic Kampuchea (1975–1979), particularly its policies towards both the Kingdom of Cambodia (1953–1970) and the Khmer Republic (1970–1975). The newly reunified Vietnam after the end of the Vietnam War, particularly its policies towards South Vietnam. The persecution of Sri Lankan Tamils during the Sri Lankan Civil War was a campaign of ethnic cleansing which was sponsored by the government and it has continued until the present day as a part of the Sinhalaisation of the northern and eastern parts of the island. The Islamic State of Iraq and the Levant's forcible conversions in its territory as well as its destruction of ancient Assyrian, Roman, Yazidi and Christian heritage sites and museums. The persecution of Uyghurs in China. Some one million members of China's Muslim Uyghur minority have been detained in massive detention camps, termed "reeducation camps", which exist for the purpose of changing the political thinking, identities and religious beliefs of the detainees, under the guise of "anti terrorism". Satellite evidence suggests that China has also razed more than two dozen Uyghur Muslim religious sites to the ground.
Океания
Австралиядағы ұрланған ұрпақтар – аралас нәсілді балалардың отбасыларынан күштеп алынып кетілуі. 2015 жылы Канада Жоғарғы Сотының Бас судьясы Беверли МакЛачлин Глобалды плюрализм орталығында сөйлеген сөзінде, Канаданың Түпкі халықтарға тарихи қарым-қатынасы мәдени геноцид әрекеті болғанын және ол "Канаданың адам құқығы тарихындағы ең қара дақ" екенін айтты.
The Stolen Generations in Australia where half caste children were removed from their families. In 2015, Chief Justice Beverly McLachlin, of the Supreme Court of Canada, stated in a speech to the Global Centre for Pluralism that Canada's historical treatment of Indigenous peoples was an attempt at cultural genocide, and "the worst stain on Canada's human rights record."