Кіріспе

Армян жанкешті ұйымы 1975 жылдан 1987 жылға дейін белсенді болды. Армян геноцидінің Әділеттік коммандостары (АҚҚ) – 1975 жылдан 1987 жылға дейін белсенді болған армян жанкешті ұйымы. АҚҚ Еуропа мен Солтүстік Америкада, негізінен Түркия өкілдері мен мүдделеріне қарсы халықаралық шабуылдар науқанын жүргізді, нәтижесінде Түркия үкіметінің көптеген атташелері қаза болды. АҚҚ бұл шабуылдардың себебін тарихи армян аймақтарында тәуелсіз Армения құру және Түркияның армян геноцидін ресми мойындауы деп атады. 1983 жылға қарай АҚҚ Армян революциялық армиясына (АРА) қайта аталған немесе жалғасқан деп есептеледі, 1985 жылға дейін осы атпен хабарламалар мен әскери іс-қимылдар жасалды. Ұйым 1986 жылы Грек-болгар-армян фронты деген атпен бір шабуыл жасады және келесі жылы жасырын түрде таратылды деп саналады.

Армян революциялық федерациясына мүшелік

Армян геноцидінің әділдік коммандостары (АҚҚК) және одан кейінгі Армян революциялық армиясы (АРА) Армян революциялық федерациясының (АРФ) қарулы қанаты деп есептеледі. Бұл 19-шы ғасырда құрылған солшыл армян ұлтшыл және Пан-армян саяси партиясы, сол кезде Арменияның КСРО-дан тәуелсіздік алуды көздеген. АҚҚК және Арменияны азат ету үшін Арменияның құпия армиясы (ASALA) – марксистік-лениндік топ – 1915 жылғы Армян геноцидіне жауап ретінде түрік нысаналарына шабуылдар жасаған екі ірі армян ұйымы болды. Олардың мақсаты түрік үкіметінен геноцидті мойындау және Түркияның бір бөлігін қамтитын тәуелсіз Армения мемлекетін құру еді. АРФ 1918 жылы Арменияның Бірінші Республикасының құрылуына зор үлес қосты. Армения екі жыл бойы өмір сүрді, содан кейін бұрынғы Шығыс Арменияны билеген Ресей империясының мұрагері – КСРО-ға қосылды. Кеңес билігі орнағаннан кейін АРФ жетекшілері жер аударылды, ал ұйым армян диаспорасы арқылы халықаралық деңгейде өзін сақтап қалды.

Қарулы жорық

Армян геноцидінің әділдік коммандостары (JCAG) 1975 жылдан 1987 жылға дейін шабуылдар жасады, ал Гари ЛаФридің айтуынша, олардың шабуылдарының ең жоғары нүктесі 1980 жылы болды. JCAG-тің бар екендігі 1976 жылдың мамыр айында, Париждегі ARF штаб-пәтерінде өз бомбасынан қаза тапқан мүшесінен кейін анықталды. Бұл француз саясаттанушысы Гайц Минассянға докторлық диссертациясын жазу үшін ARF мұрағатына қол жеткізуге рұқсат берілген кезде расталды. Бірнеше рет АҚШ, Франция және Ливанның ресми газеттері "қарулы күресті" ақтады және JCAG-тің ресми хабарламаларын жариялады. ARF-тың құқықтық бөлімдері JCAG-тің тұтқындалған мүшелерінің адвокаттық шығындарын төлеу үшін қаражат жинады, ең танымал жағдай Гарри Сасуниан болды, ол Лос-Анджелестегі түрік бас консулын өлтіргені үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылды. "Асбарез" газетінің 1983 жылғы 15 қазандағы санында жазылғандай, ондаған мыңдаған армяндар (ARF жақтастары мен соғысшылары) Сасунианды қолдау тобына қатысты. Француздық ARF Сасунианның тұтқындалуына наразылық білдіру үшін Лиондағы АҚШ консулдығының алдында демонстрация ұйымдастырды. ARF сондай-ақ Белградта Югославиядағы түрік елшісі Галип Балкарды өлтіргені үшін жиырма жылға бас бостандығынан айырылған Харутюн Крикор Левонян мен Александр Элбекянды, сондай-ақ Швейцариядағы түрік елшісіне жасалған қастандыққа қатысқандығы үшін екі жылға бас бостандығынан айырылған Макс Храйр Кильнджианды қолдады. 1982 жылы Филадельфиядағы түрік консулдығына бомбалау әрекеті ФБР арқылы тоқтатылды. Топ жетекшісі Виккен Ховсепиан 6 жылға бас бостандығынан айырылды, бұл үкім апелляцияда расталды. 2001 жылдың қаңтар айында америкалық ARF-тың тағы бір жетекшісі және Америка Армян Ұлттық Комитетінің (ANCA) бұрынғы төрағасы Морад Топалиан JCAG үшін қару-жарақ пен жарылғыш заттарды заңсыз сақтағаны үшін 37 айға бас бостандығынан айырылды. JCAG-тің қызметі Еуропа мен Солтүстік Америка елдерінде шоғырланған, түрік мүдделеріне, негізінен түрік дипломаттарын өлтіруге бағытталған. 1983 жылы JCAG "Армян революциялық армиясы (АРА)" деп атала бастады, және бұрынғыдай, ARF-қа байланысты баспасөз АРА хабарламаларын және оның мақсаттарын қолдайтын мақалаларды жариялады. Әр жыл сайын ARF Португалиядағы түрік елшілігіне шабуыл жасаған бес АРА мүшесінің құрметіне халықаралық рәсімдер ұйымдастырады, әсіресе Глендейлде (Лос-Анджелес), Нью-Джерсиде, Бейрутте, Парижде және Десин Шарпиуда. Оттавадағы түрік елшілігіне шабуыл жасаған үш АРА қылмыскері 25 жылға шартты түрде босату мүмкіндігі жоқ өмір бойына бас бостандығынан айырылды, содан кейін ARF үкімге қарсы шықты. "Грек-болгар армян фронты" деген атпен JCAG Австралияда екі шабуыл жасады: Мельбурнның түрік консулдығын бомбалау, бұл үшін ARF мүшесі Левон Демириан 10 жылға сотталып, түрмеде отырды, және 1987 жылғы 19 қаңтарда Брисбендегі поштаны сұрыптау орталығын бомбалау.