Кіріспе

+ Төрт өлшемді тесерактКонтелляцияланған тесерактКонтелляцияланған 16 жасуша ((Түзделген 24 жасуша)) 16 жасушаКонтелляцияланған қысқартылған тесерактКонтелляцияланған 16 жасуша ((Қысқартылған 24 жасуша)) А4 Коксетер жазықтығындағы тікбұрышты проекциялар Төрт өлшемді геометрияда контелляцияланған тесеракт – дөңгелек біртекті 4-политоп, ол қалыпты тесеракттың контелляциясы (екінші дәрежелі қысқарту) болып табылады. Тесеракттың контелляциясының төрт түрі бар, оның ішінде қысқартулардың өзгеше түрлері де кездеседі. Олардың екеуі 24 жасушалы отбасынан туындайды.

Кенттелленген тесеракт

Кантеллдік тесеракт Шлегель диаграммасыРомбикубоктаэдрге ортасталған, октаэдрлі жасушалар көрсетілгенТүрі Бірыңғай 4-политопШлефли символыrr{4,3,3}Коксетер диаграммасыЖасушалар568 3.4.4.4 16 3.3.3.3 32 3.4.4 Беттер248128 {3}120 {4}Қырлар288Төбелер96Төбелік фигураТөртбұрышты қимаСимметрия тобыB4, [3,3,4], реті 384ҚасиеттеріДөңесБірыңғай индексі13 14 15 Кантеллдік тесеракт, екі рет кантеллдік 16 жасуша, немесе кішкентай ромбатталған тесеракт – 56 жасушамен шектелген дөңес бірыңғай 4-политоп немесе 4 өлшемді политоп: 8 кішкентай ромбикубоктаэдр, 16 октаэдр және 32 үшбұрышты призма.

Құрылыс

Кантелляция процесінде политоптың екі жағы тиімді түрде қысқартылады. Ромбикубоктаэдрді кантелленген куб деп атауға болады, себебі оның алты жағы тиісті жазықтықта қысқартылса, әрбір төбесі ромбикубоктаэдрдің үшбұрыштарының үш төбесіне бөлінеді, ал әр қабырғасы ромбикубоктаэдрдің он екі төртбұрышының қарама-қарсы екі қабырғасына бөлінеді. Егер дәл осы әдіс тесерактқа қолданылса, оның сегіз кубының әрқайсысы сипатталғандай ромбикубоктаэдрға айналады. Сонымен қатар, әр кубтың қабырғасы бұрын басқа екі кубпен ортақ болғандықтан, бөлінетін қабырғалар үшбұрышты призманың үш параллель қабырғасын құрайды – 32 үшбұрышты призма, себебі 32 қабырға бар. Бұдан әрі, әр төбе бұрын үш басқа кубпен ортақ болғандықтан, төбе үш емес, 12 жаңа төбеге бөлінеді. Дегенмен, қысқартылған кейбір жақтар ортақ болып қала беретіндіктен, осы 12 мүмкін төбенің кейбір жұптары бір-бірімен сәйкес келеді, сондықтан әр бастапқы төбеден тек 6 жаңа төбе пайда болады (соның салдарынан кантелленген тесеракттың 96 төбесі тесеракттың 16 төбесімен салыстырылғанда). Бұл алты жаңа төбе октаэдрдың төбелерін құрайды – 16 октаэдр, себебі тесерактта 16 төбе бар.

Құрылымы

8 шағын ромбикубококтаэдрлі жасушалар аксиалдық төртбұрышты жақтары арқылы бір-бірімен қосылады. Олардың аксиалдық емес төртбұрышты жақтары, кубтың қабырғаларымен сәйкес келеді, үшбұрышты призмалармен байланысады. Шағын ромбикубококтаэдрлердің үшбұрышты жақтары мен үшбұрышты призмалар 16 октаэдрмен жалғасады. Оның құрылымын тесеракт арқылы көруге болады: ромбикубококтаэдрлер тесеракт жасушаларына, үшбұрышты призмалар тесеракт қабырғаларына, ал октаэдрлер тесеракт төбелеріне ұқсас.

Суреттер

16 октаэдр көрсетілген. 32 үшбұрышты призма көрсетілген.

Кент-тұндырылған тесеракт

Кент-тұмсық тесеракт-Шлегель диаграммасы, сегізбұрышты жақтары жасырылған қысқартылған кубоктаэдр ұяшығына ортасталған. Түрі: Бірыңғай 4-политоп. Шлефли символы: tr{4,3,3}. Коксетер диаграммалары. Ұяшықтар: 568 4.6.8, 16 3.6.6, 32 3.4.4. Жақтар: 24864 {3}, 96 {4}, 64 {6}, 24 {8}. Қырлар: 384. Төбелер: 192. Төбелік фигура: Сфеноид. Симметрия тобы: B4, [3,3,4], реті 384. Қасиеттері: дөңес. Біркелкі индекс: 17, 18, 19. Геометрияда, кент-тұмсық тесеракт немесе үлкен ромбылы тесеракт – 56 ұяшықтан тұратын біркелкі 4-политоп (немесе біркелкі 4-өлшемді политоп): 8 кесілген кубоктаэдр, 16 кесілген тетраэдр және 32 үшбұрышты призма.

Құрылыс

Кантитронкцияланған тесеракт тесеракттың кантитронкциялануы арқылы құрылады. Кантитрункация көбінесе ректификациядан кейін кесу деп есептеледі. Дегенмен, осы құрастырудың нәтижесі политоп болады, оның құрылымы кантитрункация арқылы алынған құрылымға өте ұқсас болғанымен, оның барлық жақтары біртекті болмайды. Балама ретінде, тесеракттың жасушаларының гипержазылымдарына 8 біртекті қысқартылған кубоктаэдрлерді орналастыру арқылы, олардың сегізбұрышты жақтары сәйкес келетіндей етіп координаттар осьтері бойынша жылжыту арқылы біртекті кантитронкцияланған тесеракт құрастыруға болады. Қабырғасы 2-ге тең болғанда, бұл құрастыру оның төбелерінің декарттық координаттарын барлық мүмкін орналасулар ретінде көрсетеді:

Құрылымы

8 қысқартылған кубоктаэдрлер сегізбұрышты жақтары арқылы бір-бірімен байланысады, бұл тесеракттың 8 кубикалық жасушасына сәйкес келеді. Олар 16 қысқартылған тетраэдрмен алтыбұрышты жақтары арқылы, ал олардың төртбұрышты жақтары 32 үшбұрышты призманың төртбұрышты жақтарымен қосылады. Үшбұрышты призмалардың үшбұрышты жақтары қысқартылған тетраэдрлермен біріктіріледі. Қысқартылған тетраэдрлер тесеракттың төбелерімен, ал үшбұрышты призмалар тесеракттың қабырғаларымен сәйкес келеді.

Суреттер

Контрит-тұмбаланған тесеракттың стереографиялық проекциясы, 3 шар бетіндегі плитка ретінде, 64 көк үшбұрыш, 96 жасыл төртбұрыш және 64 қызыл алтыбұрышты жақтарымен (сегізбұрышты жақтары көрсетілмеген).