Кіріспе

Америкалық өнеркәсіпші (1864–1935)

Альфред Ирине дю Понт (12 мамыр 1864 – 28 сәуір 1935) – американдық өнеркәсіпші, қаржыгер, меценат және ықпалды Дю Понт отбасының мүшесі. Альфред дю Понт ең алдымен отбасының Делавэр штатындағы ұнтақ дабылы өндіретін зауытында, «Э. И. дю Понт де Немур және Компания» (қазіргі DuPont) жұмысында көзге түсті, онда ол көп жыл бойы директорлар кеңесінің мүшесі және операциялар жөніндегі вице-президент болып қызмет етті. Қиын жағдайларда кетіп, қысқа мерзімге қаржылық жағдайы нашарлағаннан кейін, ол жеке бизнесін бастады, Флоридада жерге және банк ісіне инвестиция салды. Ол көп миллиондық мүлікпен қайтыс болды, ал оның мүлкінің көп бөлігі Альфред И. дю Понттың өсиеттік трастын қамтамасыз етті.

Алғашқы жылдар

Дю Понт Делавэр штатының Брэндивайн аңғары аймағында дүниеге келді. Оның бес атасы Пьер Сэмюэль дю Понт де Немур француз революциясынан кейін ұлдарымен осы жерге көшіп келген. Ол ДуПонт отбасының ұн-дәрі бизнесінде серіктес болған Элеутер Ирине дю Понт II мен Шарлотта Шепард Хендерсонның ұлы, оның екі үлкен қарындасы және екі кіші інісі болды. Дю Понт 13 жасқа келгенде, анасы, бұрын психикалық аурумен ауырған, гистериядан кейін психиатриялық ауруханаға жатқызылды. Бір аптадан соң ол қайтыс болды. Бір ай өткен соң, Элеутер туберкулезден қайтыс болғанда, Дю Понттың балалары жетім қалды. Ол тіркеген 200-ден астам патенттің көп бөлігі осы еңбекпен байланысты болды. 1887 жылы Дю Понт өзінің туысы Бесси Гарднерге (1864–1949) үйленді, ол оның алғашқы төрт баласының анасы болды. Одан бөлек, Эжен Дю Понт және басқа да отбасы мүшелері Дю Понтты көп назарсыз қалдырып, компания басқармасынан шығарды. 1902 жылы Эжен Дю Понт қайтыс болғаннан кейін үш аға серіктес компанияны бәсекелес Лафлин және Рэнд ұн-дәрі компаниясына сатуды қарастырды. Дю Понттың екінші әйелі Мэри (Алисия) Хейвард Брэдфордпен (1875–1920) қарым-қатынасы отбасылық дауға себеп болды, себебі отбасы мүшелері Алисия Брэдфордтың Дю Понттың хатшысы Джордж Амори Мэддоксқа үйленуге дейін екеуінің тығыз қарым-қатынасы туралы әңгімелеген. Мэддокс пен оның әйелі Дю Понтқа жақын тұрды және ол оларға жиі баратын; Дю Понт пен Брэдфорд, олардың арасында қыз дүниеге келгеннен кейін, шамамен бір уақытта өз жұбайларын тастап, Брэдфордтың ажырысуы аяқталғаннан кейін екі аптадан соң үйленді. Дю Понттың Брэдфордтың қызы Алисия Мэддоксты асырап алуы отбасына жаңа әңгімелер әкелді, олар көбінесе оның бірінші әйеліне қолдау көрсетті, бұл өз кезегінде Дю Понтты отбасы мүшелері мен достарына қарақалдық жала жабу туралы бірнеше сотқа шақыруға итерді, бірақ барлығы уақытында тоқтатылды. Дю Понт Брэдфордқа Делавэр штатының Вилмингтон қаласында жаңа үй салдырды. Немур сарайы мен бақшасының құрылысы 1909 және 1910 жылдар аралығында жүргізілді.

Сот ісі және Э.И. ду Понт де Немоурдан кету

1910-шы жылдардың басында Альфред дю Понт отбасы бизнесінің болашағы мәселесі бойынша Кольман және Пьер дю Понтпен қатыгез пікір таласқа түсті. Кольман мен Пьер дю Понт Альфредтің бірінші әйеліне қолдау көрсетіп, оған және оның балаларына Суэмп-Холлдан қуылғаннан кейін үй салып берген болатын. 1914 жылы Кольман дю Понт денсаулығына байланысты компаниядан кетуді шешкеннен кейін бұл тартыс күшейді. Бұл құпия және жедел мәміле Пьер дю Понтке «Дюпон» бағалы қағаздарының 60 пайызын иеленуге мүмкіндік берді, соның арқасында ол отбасы бизнесін бақылауға алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде компанияның табысының артуына байланысты акциялардың құны өскенмен, Альфред дю Понт және басқа да акционерлер Пьер дю Понтқа қарсы сотқа жүгінді. Олар Пьер дю Понттың «E. I. du Pont de Nemours» компаниясының өкілі ретінде әрекет еткенін және акциялардың нақты иегерлері сол компания болуы керек екенін мәлімдеді. Сот процесі жақсы жарияланды және өте шиеленісті болды. 1916 жылы компания акционерлері Альфред дю Понтты директорлар кеңесінен шеттетуге дауыс бергеннен кейін, АҚШ округтік соты Пьер дю Понттың адалдықсыздықпен әрекет еткенін анықтады және акционерлерге (даулы акциялардың иелерінен басқа) даулы акцияларды сатып алуға ниеттіліктерін анықтау үшін дауыс беруді бұйырды. Акционерлер 33:13 есебімен сатып алуға келіспеді, нәтижесінде 1918 жылы сот істі қараусыз қалдырды. «E. I. du Pont de Nemours» компаниясын басқаруға қатыспаған Альфред дю Понт газеттерге инвестиция жасауға кірісті және баспагер ретінде Т. Кольман дю Понттың президенттікке, ал Генри А. дю Понттың Сенатқа үшінші рет үміткерлігіне қарсы сәтті күресті. Бірақ оның өмірі үшінші некесімен өзгеруге айналып келе жатты. Дю Понт 1898 жылы, оның 14 жасында Джесси Баллмен танысқаннан бері хат алмасып жүрді. Ол сондай-ақ Альфред дю Понт пен оның бірінші некесінен туған балалары арасындағы араздықтарды жатуға көмектесті.

Көшіру және кейінгі өмір

1925 жылы Пьер Дюпон Делавэр штатының салық комиссары болып тағайындалғанда, Дюпон мен оның үшінші әйелі «Ненемуша» моторлық яхтасымен Флоридаға бірнеше рет сапар жасаған болатын. 1926 жылы Альфред пен Джесси Балл Флорида штатының Джексонвилл қаласына көшіп, тұрақты тұрып қалды. Оның мүлкі 56 миллион доллардан асып, 30 миллион доллар мұралық салық төленгеннен кейін 26 миллион доллар қалды. Оның байлығының көп бөлігі өсиет бойынша қалдырылды, Джесси ақшаны пайдалану құқығы бар сенімгер ретінде тағайындалды, бірақ ол іс жүзінде бизнес шешімдерін ағасы Эдвардқа жүктеді, ол активтерді, соның ішінде Флоридадағы «Сент-Джо» компаниясының үлкен жер иеліктерін және Флориданың Шығыс жағалауы темір жолын басқарды. Джесси сенім қордың қайырымдылық қызметтерін басқарғанды ұнатса, Эдвард ақша табуға ден қойды. 1970 жылы Джесси қайтыс болғанға дейін бұл байлық қайырымдылық қорға айналған жоқ, сондықтан 1935 жылы 30 миллион доллар мұралық салық төленді. Альфред И. Дюпонның өсиеттік қорының жалғыз қайырымдылық алушысы – Делавэр мен Флоридадағы балалар медициналық орталықтарын басқаратын «Немоурс» қоры. 1970 жылдары Делавэр штатының бас прокуроры Дюпонның күйеу інісі Эдвард Болл және «Немоурс» қорының басқа да сенімгерлерін Дюпонның қор миссиясын іске асырмағаны және қайырымдылыққа жұмсалуға тиіс қаражатты Флоридадағы қор операцияларын қаржыландыруға жұмсағаны үшін сотқа берді. Бұл іс 21 ғасырға дейін жалғасуда. 1939 жылы қордың құны 72,5 миллион доллар, 1981 жылы – 2 миллиард доллар, 2006 жылы – 4,5 миллиард долларға бағаланды. Отбасы мүшелерінің көпшілігінен айырмашылығы, Дюпон отбасылық «Дюпон де Немур» зиратына жерленген жоқ. Ол әйелі мен күйеу інісімен бірге Альфред И. Дюпон балалар ауруханасының аумағындағы үлкен мавзолейде жерленген, ол оның қорымен құрылған алғашқы жобалардың бірі болды. «Немоурс» пен «Эппинг Форест» бастапқы сәніне келтірілді. Джексонвиллдегі мемлекеттік мектеп – Альфред И. Дюпон орта мектебі оның «Эппинг Форест» иелігінен көп қашықтасқан емес. Альфред Дюпон Флорида штатының Мемлекеттік департаментімен «2000 жылғы ұлы флоридтіктер» бағдарламасында «Ұлы флоридтік» атағын алды. Бұл құрметке куәлік ететін тақта Джексонвиллдегі «Эппинг Форест» иелігінің кіреберіс қақпасында орналасқан. Вилмингтонның солтүстігіндегі Конкорд Пайк бойында орналасқан Альфред И. Дюпон мектебі оның құрметіне аталды және ол қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай 1937 жылы ашылды. Кейіннен ол Альфред И. Дюпон мектеп округіне (1968 жылдан кейін Альфред И. Дюпон арнайы мектеп округі) айналды және қазіргі Брэндивайн мектеп округіндегі бірқатар мектептерді ашуға көмектесті, соның ішінде Брэндивайн орта мектебі мен Конкорд орта мектебі. Бұл округ 1978 жылы федералды бұйрық бойынша таратылды. Екінші дүниежүзілік соғыстағы «Либерти» кемесі оның құрметіне аталды.