Кіріспе

Вилмингтондағы коммерциялық емес мұражай және кітапхана

Хагли мұражайы мен кітапханасы – Вилмингтон қаласына жақын, Делавэр штатының Нью-Кэстл округіне кірмейтін коммерциялық емес білім беру мекемесі. Брендивайн өзенінің жағасында кең аумақты алып жатқан мұражай және оның ішінде АҚШ-тағы ду Понт отбасының алғашқы үйі мен бағы, ұнтақ дайындау орындары және 19 ғасырлық машина жасау шеберханасы бар. Сарайдың төменгі беткейінде Луиза Эвелина дю Понт Кроншиншильд (1877–1958) 1920 жылдары салған террасалары мен мүсіндері бар Ренессанс стиліндегі бақ орналасқан.

Тарих

1802 жылы француз иммигранты Элеутер Ирине дю Понт 1801 жылы мүлікті 6700 долларға сатып алғаннан кейін Брэндивайн өзенінің жағалауында қара ұнтақ өндіретін фабрикаларды құрды. Ол бұл жерді өзеннің Fall Line арқылы құлауына байланысты таңдады, себебі бұл оған қуат беруге, ағаш пен есек ағашын (жоғары сапалы қара ұнтақ үшін қажетті жақсы көмірді жасауға қолданылатын) алуға мүмкіндік берді, сондай-ақ Делавэр өзеніне жақындығы (ұнтақтың күкірт және тұзтас сияқты басқа да құрамдастарын тасымалдауға ыңғайлы болды) және диірмендерді салуға қажетті гнейс тастарының кен орындары да жақын болды. Э. И. Дю Пон де Немурс компаниясының қара ұнтақ фабрикасы әлемдегі ең ірі фабрикаға айналды. 1921 жылы Брэндивайн өзені бойындағы фабрикалар жабылып, мүліктің бөліктері сатылды. 1952 жылы Дюпон компаниясының 150 жылдығына орай 31 жыл өткен соң мұражай құру жоспары жасалды.

Атаудың шығу тегі

Хагли тарихшыларының мәлімдемесіне сәйкес, бұл атау Е.И. ДуПонт 1813 жылы Элютериан Миллден ағысқа қарай кеңейіп, болашақ Хагли иярдтарының жерін сатып алудан бұрыннан-ақ қолданыста болған. 1813 жылғы құжатта бұл жер Хагли деп аталса, 1797 жылға дейін, оның иесі, Филадельфиялық квакер саудагері Рамфорд Доуес, Брандивайн өзені бойындағы Хагли деп аталатын жерде орналасқан ғимараттарға сақтандыруға өтініш берген кезде де Хагли деп аталған. Доуес бұл жерді 1783 жылы сатып алған. Аталған кездегі меншік құқығын беру туралы құжаттарда Хагли атауы кездеспегендіктен, Доуес осы атауды Брандивайн жеріне берген болуы мүмкін.

Операциялар

1957 жылы ашылған Хэгли мұражайында ерте өнеркәсіптік технология мен ерте американ тарихы арасындағы байланысты көрсететін экспонаттар мен демонстрациялар бар. Ол дюпон отбасының, дюпон компаниясының, жарылғыш заттар мен оқ-дәрілер, сондай-ақ инновациялар тарихына назар аударады (американдық патенттік үлгілерінің үлкен жинағы арқылы). Мұражайда ішкі және сыртқы көрмелер, қайта жаңартылған диірмендер, жұмысшылар ауданы және дюпон отбасының бастапқы үйі мен оған жалғасқан бақшасы бар. Мұражай сонымен қатар 19 ғасырдағы дюпон компаниясының қызметкерлерінің жеке басының оқиғаларын, олардың қалай өмір сүргендерін және жаңа машиналар мен жаңа өндіріс әдістерімен бірге олардың өмір салтының қалай өзгергенін зерттейді. Келушілер Powder Yard Trail арқылы экскурсиялық автобуспен жүре алады, бұл үйге жетудің жалғыз жолы. 1984 жылы Хэгли кітапханасы деп атауы өзгертілді. Тәуелсіз зерттеу кітапханалары қауымдастығының мүшесі, кітапхана отандық және шетелдік ғалымдарға қызмет көрсетеді. Кітапханада қолжазбалар мен мұрағаттар бөлімінде 37 000 сызықтық фут, баспа бөлімінде 290 000 том, көрнекі материалдар бөлімінде 2 миллион сурет және бейнелеу бұйымдары, ал цифрлық мұрағаттар бөлімінде 300 000-нан астам цифрлық суреттер мен беттер сақталған. Хэглиге тиесілі кітапхана және мұрағат жинақтары зерттеу мақсатында жұртшылыққа ашық; каталог және ішінара цифрлық мұрағат онлайн режимінде қолжетімді.

Э. И. ДуПонт тұрғын үй кешені

Бұл жерде Элеутер Ирине дю Понттың үйі орналасқан, ол Грузия стиліндегі үйді және оны қоршаған ғимараттар мен бақтарды отбасылық және іскерлік өмірдің орталығы ретінде салған. Үйде ду Понт отбасының бес буыны тұрған, Франциядан әкелінген көптеген жиһаз, американдық халық өнері және отбасылық заттар әлі де көрсетілуде. Кешенге қора, компанияның "Бірінші кеңсесі", Ламмот дю Понт шеберханасы және бақ кіреді.

Жер және өсімдіктер

Мүлікте бірнеше ұлттық және штаттық деңгейде танымал ағаштар бар. Олардың бірі – Осадж апельсин ағашы, 2011 жылы «Co National Champion Tree» атағын алды және Делавэр орман шаруашылығы қызметінің «Делавэрдің алып ағаштары» басылымында жарияланды, бірақ 2020 жылдың тамызында болған дауылдан ішінара қиылып қалды. Ағаштың 300 жылдан астам болғандығы немесе Льюис пен Кларк экспедициясынан әкелінген тұқымдардан өсірілгендігі болжамдалады.

БАҚ-тағы бейнелеу

Музей "Музейдегі құпиялар" телебағдарламасында көрсетілді.

Уақыт шкаласы

1952 жылдың қарашасы: Элютериан Миллс Хагли қоры, коммерциялық емес, білім беру корпорациясы, Делавэр штатынан жарғысын алды. 1957 жылдың мамыр айы: Хэгли мұражайы Генри Клей Милл ғимаратының ашылуымен салтанатты түрде ашылды. 1961 жылы Пьер С. Дюпонт 1954 жылы құрған Лонгвуд кітапханасы Хэгли мұражайымен біріктіріліп, Хэглидегі алғашқы DuPont компаниясының ұнтақ зауыты орналасқан жерде ашылды. 1962 жылы Дюпонт отбасының ата-бабаларының үйі – Элютериан Миллс, жұртшылыққа ашылды. 1966 жылы мұражайдың мүлігі Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 1969 жылы DuPont компаниясының алғашқы кеңсесінің қалпына келтіру жұмысы аяқталды. 1971 жылы Э. И. Дюпонт бағының қалпына келтіру жұмысы басталды. 1982 жылы Жұмысшылар төбесі ашылды. Мұражайдың 25 жылдығына арналған алғашқы оттық шоу Хэгли мүшелері үшін ұйымдастырылды. Жыл сайынғы оттық шоу маусым айының екі демалыс күнінде жалғасады. 1984 жылы Хэгли мұражайы мен кітапханасы мекеменің ресми атауы болып бекітілді. (Элютериан Миллс Хагли қоры ұйымның заңды корпоративтік атауы ретінде сақталды.) 1996 жылы Хэглиде алғашқы автокөлік көрмесі – "Автокөліктің 100 жылы" өтілді, ол Американың автомобиль мұрасының 100 жылдығына арналды. Жыл сайынғы автокөлік көрмесі қыркүйек айының үшінші жексенбісінде жалғасады. 1999 жылы Хэглидің Элютериан Миллс кешеніндегі ас үй келушілерге ашылды. 2002 жылы "DuPont ғылымы мен жаңалықтары" және "DuPont: жарылғыш заттар дәуірі" атты екі жаңа көрме DuPont корпорациясының 200 жылдығына арналған мерекелік шара ретінде Хэглиде ашылды. 2007 жылы Келушілер орталығына жаңа кіреберіс орнатылып, музейдің 50 жылдығына арналған "Хэгли елу жылда: тарихпен жарылыс" көрмесіне келушілер шақырылды.