Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екі күшті жарылғыш заттан жасалған түтінсіз отын.
Smokeless propellant made from two high explosives
Баллистит – нитроцеллюлоза мен нитроглицерин екі күшті жарылғыш затынан жасалған түтінсіз отын. Оны XIX ғасырдың соңында Альфред Нобель әзірлеп, патенттеген.
Ballistite is a smokeless propellant made from two high explosives, nitrocellulose and nitroglycerine. It was developed and patented by Alfred Nobel in the late 19th century.
Әскери асырап алу
Альфред Нобель 1887 жылы Парижде тұрып Баллиститті патенттеді. Оның құрамында 10% камфора және тең мөлшерде нитроглицерин мен коллодион болды. Камфора екі жарылғыш заттың химиялық ыдырауының қандай да бір қышқыл өнімдерімен реакцияға түсті. Бұл жарылғыш затты одан әрі ыдыраудан тұрақтандырып, спонтанды жарылыстың алдын алды. Дегенмен, камфора уақыт өте келе буланып, ықтимал тұрақсыз қоспаны қалдырады. Нобельдің патенты нитроцеллюлозаның «жақсы еритін түрі» болуын нақтылады. Ол жаңа жарылғыш заттың құқығын Франция үкіметіне сатуды ұсынды, бірақ олар бас тартты. Қазіргі зерттеулер Вьельдің оны 1884-1885 жылдары, шамамен оның Poudre B-мен бір уақытта ашқанын көрсетіп, оның жоғары жалын температурасының ұңғының тозуына әкелетінін атап өтті, бұл француз әскерилерінің оны әскери қолдануға жарамсыз деп шешім қабылдауына себеп болды (іс жүзінде, бұл кейін қос негізді ұнтақтарды қолдануға тырысқан барлық әскерилер үшін мәселе болды). Нобель кейіннен баллиститті алу құқығын Италия үкіметіне лицензиялады, ол 1889 жылдың 1 тамызында баллистит алу бойынша келісімшартқа қол қойды, және Нобель Туриндегі Авильянада фабрика ашты. Италия армиясы қара ұнтақ патрондарын қолданған M1870 және M1870/87 мылтықтарын баллистит патрондарын қолданған жаңа M1890 Vetterli мылтығымен жылдам алмастырды. Италия Франциямен бәсекелес үлкен держава болғандықтан, бұл француз баспасөзі мен жұртшылығының наразылығын тудырды. Газеттер Нобелді өнеркәсіптік шпионажбен, Пауль Вьельді (Poudre B-нің авторы) тыңшылық қылды және «Францияға қарсы жасалған сатқындықпен» айыптады. Полиция тергеуінен кейін оған Францияда зерттеулер жүргізуге немесе жарылғыш заттар өндіруге рұқсат берілмеді. Сондықтан ол 1891 жылы Италиядағы Сан-Ремоға көшіп, өмірінің соңғы бес жылын сонда өткізді. ENERGA және PIAT-та қолданылатын Spigot миномет оқ-дәрілері сияқты мылтық гранаталары Баллиститті қолданды. Баллистит әлі де қатты отынмен жұмыс істейтін ракеталық ұнтақ ретінде өндіріледі, бірақ камфораның орнына, одан аз ұшқыш, бірақ химиялық тұрғыдан ұқсас дифениламин қолданылады.
Alfred Nobel patented Ballistite in 1887 while he was living in Paris. His formulation was composed of 10% camphor and equal parts nitroglycerine and collodion. The camphor reacted with any acidic products of the chemical breakdown of the two explosives. This both stabilized the explosive against further decomposition and prevented spontaneous explosions. However, camphor tends to evaporate over time, leaving a potentially unstable mixture. Nobel's patent specified that the nitrocellulose should be "of the well known soluble kind". He offered to sell the rights of the new explosive to the French government, but they declined. Modern research shows that Vieille already discovered it in 1884 1885, about the same time as his Poudre B, and noted its high flame temperatures leading to bore erosion, which led French military to conclude it's unsuitable for military use (indeed, it was a problem for all the militaries which tried to use double base propellants later). Nobel subsequently licensed the rights to the Italian government, which entered into a contract on 1 August 1889 to obtain of Ballistite; and Nobel opened a factory at Avigliana, Turin. The Italian Army swiftly replaced their M1870 and M1870/87 rifles, which used black powder cartridges, by the new M1890 Vetterli, which used ballistite cartridges. As Italy was a competing great power to France, this was not received well by the French press and the public. The newspapers accused Nobel of industrial espionage, by spying on Paul Vieille (the inventor of Poudre B), and "high treason against France". Following a police investigation, he was refused permission to conduct any more research, or to manufacture explosives in France. He therefore moved to San Remo in Italy, in 1891, where he spent the last five years of his life. Rifle grenades such as the ENERGA and Spigot mortar rounds used in the PIAT used Ballistite. Ballistite is still manufactured as a solid fuel rocket propellant, although the less volatile but chemically similar diphenylamine is used instead of camphor.
Кордиттің дамуы және Нобельдің патенттік құқық бұзушылық туралы сәтсіз талап етуі
Сол уақытта Ұлыбританияда "Жарғыш заттар комитеті" деп аталатын үкіметтік комитет, төрағасы сэр Фредерик Абель болды, ол жарылғыш заттар саласындағы шетелдік жаңалықтарды қадағалап отырды. Абель мен комитет мүшесі сэр Джеймс Дьюар 1889 жылы баллиститтің өңделген түрін патенттеді. Оның құрамында салмағы бойынша 58% нитроглицерин, 37% вата және 5% вазелин болды. Ацетонды еріткіш ретінде қолданып, одан бастапқыда "корд ұнтағы" немесе "баллиститтің комитеттік өңделуі" деп аталған, спагеттиге ұқсас таяқшалар жасалды, бірақ оны тез арада кордит деп қысқартты. 1893 жылы, сәтсіз келіссөздерден кейін, Нобель Абель мен Дьюарды патент құқығын бұзды деп сотқа берді, бірақ істі ұтылып қалды. 1895 жылы ол апелляциялық сотқа және Лордтар палатасына шағымданып, екі шағымынан да бас тартылды, ал Нобельдің жарылғыш заттар компаниясы сот шығындарын төлеуге міндетті болды. Шағымның ұтылу себебі, оның патеніндегі "жақсы белгілі ерігіш түрі" деген сөздер ерігіш коллодионды білдіргендіктен, ал эфир спирті ерімейтін ватаны алып тастады.
Meanwhile, a government committee in Great Britain, called the "Explosives Committee" and chaired by Sir Frederick Abel, monitored foreign developments in explosives. Abel and Sir James Dewar, who was also on the committee, jointly patented a modified form of ballistite in 1889. This consisted of 58% nitroglycerin by weight, 37% guncotton and 5% petroleum jelly. Using acetone as a solvent, it was extruded as spaghetti like rods initially called "cord powder" or "the committee's modification of ballistite", but this was soon abbreviated to cordite. After unsuccessful negotiations, in 1893, Nobel sued Abel and Dewar over patent infringement and lost the case. It then went to the Court of Appeal and the House of Lords in 1895 where he also lost the two appeals and the Nobel's Explosives Company had to pay the costs. The claim was lost because the words "of the well known soluble kind" in his patent were taken to mean soluble collodion, and to specifically exclude the ether alcohol insoluble guncotton.