Кіріспе

Уильям Дин Джонсон (30 наурыз 1960 – 21 қаңтар 2016) – американдық тау шаңғысы спортының шебері. 1984 жылғы Сараевода (Югославия) өткен Қысқы Олимпиада ойындарында құлау шаңғысынан төмен түсуде алтын медаль жеңіп, Джонсон Олимпиада тау шаңғысы спортында алтын медальді жеңген алғашқы американдық ер адам және Альпілік емес елден шыққан алғашқы спортшы болып тарихта қалды.

Олимпиадалық жеңісі

Билл Джонсон 1960 жылғы 30 наурызда Калифорния штатының Лос-Анджелесінде дүниеге келді. Жеті жасында отбасымен бірге Айдахо штатының Бойсе қаласына көшіп келді. 1960-шы жылдардың соңында Богус-Басин шаңғы курортында шаңғы тебуді үйренді. Екі жыл өткен соң, Орегон штатының Брайтвуд қаласына, Маунт-Худ тауының жанына көшіп барды, ал Джонсон кейіннен Сэндидегі Сэнди Юнион орта мектебінде оқыды. Ол өзінің күш-қуатын бағыттап, энергиясын жұмсау үшін жақын маңдағы Худ тауында жарысқа қатысатын қиын мінезді жас жігіт болды. 17 жасында заңмен қақтығысқа түскеннен кейін, сот оған алты ай түрмеде отыру немесе Вашингтон штатының орталық бөлігіндегі Мишн-Ридж шаңғы академиясына баруды ұсынды, ол екіншісін таңдады. Таудан сырғанаудан көрсеткен дарыны оны АҚШ-тың шаңғы құрамасына іліктірді. Джонсон 1983 жылдың ақпанында әлем кубогінде дебют жасады және Австрияның Санкт-Антон қаласында таудан сырғанаудан алтыншы орынды иеленді. 1984 жылы 23 жасында Джонсон тау шаңғысы жарыстарында еуропалықтардың ұзақ жылдар бойы сақтап келген үстемдігіне қарсы шықты. Оның командаластарының кейбірі 23 жасар Джонсонды өршіл жаңашыл деп есептеді, өйткені ол шаңғы спортының «жаман баласы» ретіндегі бейнесін ұнатты. Оны «Билли Кід» деп те атады. Бір айдан кейін, 1984 жылғы қысқы Олимпиада ойындарында Югославияның Сараево қаласында (қазіргі Босния және Герцеговина) Джонсон өзінің сырғанау стиліне қолайлы трассада таудан сырғанау жаттығуларын жасады. Ол Олимпиадада жеңіске жететінін батыл болжады, Джо Намат пен Мұхаммед Алимен салыстырып, еуропалық қарсыластарын ашуландырды. Беляшницадағы жарыста ол 1:45.59 минуттық нәтижемен алтын медальді жеңіп алды, швейцариялық Питер Мюллер күміс медальді 0,27 секундқа қалып қойды. Жарыстан кейінгі баспасөз конференциясында жеңісінің өзіне қандай мағынасы бар екені туралы сұраққа ол: «Миллиондаған доллар, достар, миллиондаған доллар туралы айтамыз!» деп жауап берді. Алайда, 1984 жылғы 21 ақпанда «The Tonight Show» бағдарламасының 22-ші маусымының 89-шы эпизодында Джонсон бұл цитатаны қате түсіндірілгендік деп мәлімдеді. Бағдарламада ол Джонни Карсонға нақты сұрақ «Олимпиада алтыны маған жеке қанша тұрар еді, әлде қанша ақша табуға болады?» деген екенін түсіндірді.

Олимпиададан кейінгі құлдырау

1984 жылы наурыз айында Аспен мен Уистлерде тағы екі рет таудан түсуден әлем кубогын жеңгеннен кейін Джонсон өзінің спортының шыңында болды. Екі айдың ішінде төрт мәрте таудан түсуде жеңіске жетіп, ол олимпиада чемпионы атанды және таудан түсу маусымында үшінші орынды иеленді. Бірақ 1984 жылғы маусымнан кейін оның ең жақсы нәтижелері екі рет 7-орынды иеленді: 1985 жылдың қаңтарында Венгенде және 1986 жылдың наурыз айында Уистлерде. Оның тікелейлігі еуропалық жанкүйерлер мен қарсыластарының арасында оны ұнатпауына себеп болды. 1985 жылы мамыр айында жаттығу лагеріне үш күн кешіккендіктен оның қаржылық қолдауы тоқтатылды, бірақ ол бірнеше айдан кейін командаға қайта оралды. 1986 жылдың желтоқсанында сол тізесі мен арқасындағы жарақаттар, оларға операция жасау қажет болды, және одан да маңыздысы, нәтижелердің нашарлауы Джонсонды 1988 жылғы Калгаридегі қысқы Олимпиада ойындарына АҚШ құрамасына кіргізбеді, ол алтын медалін қорғай алмады. Бір айдан кейін ол командадан шеттетілді және 1988 жылғы маусымның соңғы жарыстарына қатыспады. Кейінірек 1987 жылдың қарашасында ол жаттықтырушының көмекшісімен ауыспалы бөлмеде жанжал жасағаны белгілі болды. Онжылдықтың соңында ол бәсекелестікке қабілетін жоғалтты және 1990 жылғы маусымнан кейін карьерасын аяқтады. Олимпиадалық жеңісінен кейін Джонсон шаңғы спортындағы әуесқойлық және АҚШ шаңғы командасының қаржысын басқару туралы пікірін ашық білдірді. 1985 жылы ол әлем кубогымен бәсекелесу үшін таудан түсу жарыстарының кәсіби сериясын құруға тырысты, бірақ ол сәттілікке жете алмады. Джонсонның Олимпиадалық мансабы 1985 жылы "Алтынға ұмтылу: Билл Джонсонның оқиғасы" атты телефильмнің тақырыбы болды, онда болашақ "Шұғыл жағдай" актері Энтони Эдвардс басты рөлде ойнады. Ол алғаш рет мамыр айында көрсетілді және сонымен қатар Деннис Уивер мен Сара Джессика Паркер де түсті. Джонсонның Тайлер мен Ник есімді екі ұлы болды. Ол миының сол жағына ауыр жарақат алды, тілінің бір бөлігін шайнап алды және үш апта комада жатты. 2010 жылы Джонсон Маунт-Худ маңындағы Зигзагта тұрды және миына зақым келгендіктен, үнемі күтімді қажет етті, көбінесе анасынан. Ол сөйлеу және есте сақтау қабілеті бұзылғанмен, сәл жақсарды. Джонсон соңғы он жылда бірнеше рет ұсақ инсульттерге ұшырады. 2010 жылдың соңында ол ауыр инсультқа ұшырады және Грешемдегі ұзақ мерзімді күтім орталығына ауыстырылды. Инсульттің салдарынан Джонсон өздігінен отыра алмады және оң қолын қолдана алмады. Ол сондай-ақ сол көзінің көру қабілетін жоғалтты және үндемей сөйлей алмады. Жұтқанда қатты ауыру сезімі болды, сондықтан тамақтандыру қиын болды. 2013 жылдың маусым айында Джонсон өмірін қауіпке тікелей төндіретін инфекцияға шалдықты. Дәрігерлер инфекциямен күрескенде ол өмірді сақтау аппаратына қосылды. Джонсон шілде айында өмірді сақтау аппаратын алып тастауды және одан әрі емдеуден бас тартуды шешті. Егер осындай жағдай қайта орын алса, оның тілегі өлімге рұхсат ету екенін айтты. 2014 жылдың ақпан айында ұзақ мерзімді күтімге оралғаннан кейін, ол инфекциядан арылғаны, дененің бір жағын қозғалта алатыны, көмекпен тамақтана алатыны, темекі шеге алатыны және әріптер тақтасын қолдана отырып қарым-қатынас жасай алатыны хабарланды. Алайда Джонсонның денсаулығы келесі екі жылда нашарлады.

Өлім

Апаттан кейін шамамен он бес жыл өткен соң, Джонсон 2016 жылдың 21 қаңтарында Грешемдегі күтім орталығында 55 жасында қайтыс болды.