Жаңазеландия саяхатшысы: Мэн Лю Фун өмірі мен қызметі
Meng Foon
Мэн Лю Фун – Жаңа Зеландия саяхатшысы, 2001-2019 жж. Гисборн қаласының мэрі болған. Азаматтар арасындағы қатынастар комиссары қызметінен қаржылық мәселелерге байланысты кетті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия саясаткері
New Zealand politician
Мэн Лю Фун (t=廖振明; шамамен 1959 жылы туған) – 2001 жылдан 2019 жылға дейін Гисборн қаласының әкімі қызметін атқарған Жаңа Зеландия саясаткері. 2019 жылдың тамызынан 2023 жылдың маусымына дейін Жаңа Зеландияның нәсілдер аралық қатынастар комиссары болып жұмыс істеді. Инвестициялық компания директоры болып жұмыс істеген кезінде төтенше жағдайлардағы тұрғын үй үшін алған 2 миллион долларлық төлемдерін жарияламағаны үшін отставкаға кетті. Жаңа Зеландияда қала әкімі болған қытай тегінен шыққан санаулы адамдардың бірі. Ағылшын, кантон және маори тілдерін жетік меңгерген. Әкімдік қызметінен кеткен кезде ол Жаңа Зеландияда маори тілін білетін жалғыз қала әкімі болды. Фун жеті жасынан бастап отбасының көкөніс дүкенінде жұмыс істеуге кірісті. Фун және оның кіші інісі таңертең, түскі үзілісте және мектептен кейін отбасылық бизнесте жұмыс істеп, оқуларын жалғастырды. Отбасылық бизнесте жұмыс істеген кезде Фун тілдер мен әдемі айтылуға қызығушылық танытты, нәтижесінде ағылшын, кантон және маори тілдерін еркін меңгерді.
Meng Liu Foon (t=廖振明 ; born c. 1959) is a New Zealand politician who served as the mayor of Gisborne from 2001 to 2019. He served as New Zealand's race relations commissioner from August 2019 to June 2023, resigning after failing to declare payments of $2 million he took for emergency housing while director of an investment company. He is one of a handful of people of Chinese descent to have become a mayor in New Zealand. He is fluent in English, Cantonese and Māori. At the time of his departure from the mayoral position he was the only mayor in New Zealand who was fluent in Māori. From the age of seven, Foon began working at his family's vegetable shop. Foon and his younger brother attended school while working in the morning, lunch break, and after school at the family business. While working at his family business, Foon developed an interest in languages and accents; eventually becoming fluent in English, Cantonese, and the Māori language.
Білім
Фун Макарака мектебінде оқыды, онда маори мәдениетімен, соның ішінде зығыр өңдеу және хака соғыс биімен танысты. Кейін Фун Гисборн орта мектебінде және Гисборн ұлдар орта мектебінде білім алды. Гисборн ұлдар орта мектебінде Фун ағылшын тілін, әлеуметтік тағылымдарын, ғылымдарды, дене шынықтыруды және маори тілін оқыды. Фун сонымен қатар орта мектепте регбимен айналысты. Фун мектепті 11-сыныпта тастап, отбасының бақша шаруашылығын басқаруға көмектесті.
Foon attended Makaraka School where he was exposed to Māori culture including flax making and the haka war dance. Foon later attended Gisborne Intermediate School and Gisborne Boys' High School. Foon studied English, social studies, the sciences, physical education and the Māori language at Gisborne Boys' High School. Foon also played rugby at High School. Foon left high school at Sixth Form to help run his family's market garden business.
Жергілікті биліктегі мансап
1995 жылы Фун екі детективтің ынталандыруымен Гисборн аудандық кеңесінің Патутахи Тарухеру округіне кеңесші болып сайланды. Ол кезде бұрынғы кеңесші Оуэн Пинчинг зейнетке шығуын жариялаған еді. Фун 1995 жылғы жергілікті сайлауда жеңіске жетіп, Патутахи Тарухеру округінің кеңесшісі болып сайланды. 1998 жылы Фун Гисборн қаласының мэрі лауазымына үміткер болды, бірақ жеңіліске ұшырады. 2016 жылы Фун Гисборн ауданының мэрі болып алтыншы рет қатарынан жеңіске жетіп, үш қарсыласын басып озды. Оның мэрлік қызметі Жаңа Зеландияның ең шығыс провинциясын қамтыды, онда тұрғындардың арасында маори халқының үлесі ең жоғары болды (2013 жылғы Жаңа Зеландия халық санауы бойынша 45%). Фун 2019 жылдың наурыз айында 2019 жылғы жергілікті сайлауға қайта қатыспайтынын хабарлады.
In 1995, Foon stood as councillor for the Gisborne District Council's Patutahi Taruheru ward at the encouragement of two detectives. At the time, the incumbent councillor Owen Pinching had announced his retirement. Foon won the 1995 local election and was elected to the Patutahi Taruheru ward. In 1998, Foon unsuccessfully ran for the position of Mayor of Gisborne. In 2016, Foon won his sixth consecutive term as mayor of the Gisborne District, defeating three other candidates. His mayoralty extended across New Zealand's easternmost province with the largest proportion of native Maori population (45% according to the 2013 New Zealand census). Foon announced in March 2019 that he would not stand again in the 2019 local elections.
Жас растық қатынастар жөніндегі комиссар
2019 жылдың шілдесінде Әділет министрі Эндрю Литтл Фунның жаңа нәсілдераралық қатынастар комиссары болып тағайындалғанын растады, оның өкілеттігі 2019 жылдың 26 тамызында басталды. 2019 жылдың желтоқсанында Фун «Otago Daily Times» газетіндегі карикатурашы Гаррик Тремейннің карикатурасын сынады, ол Самоадағы қызылша эпидемиясын әжуалай көрсеткенін айтты. 2020 жылдың тамызында Фун Батыс жағалауы округінің кеңесшісі Алан Бирчфилдті COVID-19 вирусын «қытай вирусы» деп атағаны үшін айыптады. Бирчфилд өзінің нәсілшіл екенін жоққа шығарып, «бәріміз оның қайдан басталганын білеміз» деді. Буллер қаласының әкімі Джейми Клейн мен Грей қаласының әкімі Тания Гибсон Бирчфилдтің сөздерінен алшақтады. 2020 жылдың қараша айының басында Фун, Нәсілдераралық қатынастар жөніндегі комиссар ретінде, Сыртқы істер министрі Наная Махутаның «kauae moko» бет татуировкаларын қорғады, оңшыл блогер Оливье Пирсон оларды «ұятты, беймәдени оянғандықтың шыңы» деп қысым жасады. Фун Махутаның «kauae moko» маори халқы үшін ерекше екенін және оны құрметтеу керектігін айтты. Ол сондай-ақ адамдарды нәсілшілдік пен көзқарастарынан арылуға және әлемнің өзгеретінін, маори экономикасының өсіп жатқанын қабылдауға шақырды. 2021 жылдың наурыз айында Мэн Фун дау тудырған «Police Ten 7» реалити-шоуын тоқтатуға шақырушылардың қатарына қосылды. Кейіннен Мэн Фун өз мәлімдемесінен бас тартты. 2022 жылдың наурызында Ресейлік жаңа зеландиялықтарға қатысты зорлық-зомбылық, қорқыту және вандализм туралы хабарларға жауап ретінде Фун Жаңа Зеландияда тұратын украиндықтар мен ресейліктердің «Украинадағы соғыстың салдарынан азап тартқанын» айтты және әртүрлі қауымдастықтарды «қамқорлықпен, құрметпен және мейірімділікпен қарауға» шақырды. 2022 жылдың қараша айының соңында Фун Кайпараның жаңадан сайланған әкімі Крейг Джепсонды маори кеңесінің кеңесшісі Пера Паниораның «karakia» (маори дұғасы) оқуын тоқтатып, үзіп тастағаны үшін сынады. Ол кеңестер мен барлық ұйымдардың маори халқы үшін Уайтанги шартын құрметтеу және өз мәдениеттері мен тілдерін білдіру үшін қолайлы жағдай жасауының маңызды екенін айтты. Джепсонның отставкаға кетуін талап ететін петиция мен «hīkoi» (наразылық шеруіне) жауап ретінде Джепсон кеңес отырыстарына «karakia» оқуға тыйым салу туралы шешімін қорғады және Фун мен жергілікті басқару министрі Наная Махутаны жергілікті істерге араласумен айыптады. 2023 жылдың наурызында Фун Инверкаргилл қаласының әкімі Нобби Кларкты сөз бостандығы мен өсек-аяңның шектелуіне назар аудару үшін Инверкаргиллдегі Жаңа Зеландия өнер қорының іс-шарасында нәсілдік, лас және зорлық-зомбылық сөздер мен тіркестерді қолданғаны үшін кешірім сұрауға шақырды. Кларк Фунның ақын Тусиата Авианы британдық зерттеуші капитан Джеймс Кукты сынаған өлеңінде жеккөрушілік сөздер айтқаны үшін тергемегені үшін Нәсілдераралық қатынастар жөніндегі комиссарлықтан кетуге шақырды. Фун және оның әйелі Ин Фун 2023 жылдың сәуірінде Лейбористік және Ұлттық партияларға қайырымдылық жасағанын мойындады. Фундар 2020 жылғы Жаңа Зеландиядағы жалпы сайлау кезінде Лейборист депутаты Кири Алланға 1500 NZ$ берді, ал олардың «Triple Eight Investments Limited» компаниясы Алланға 9185 NZ$ жалға алуға субсидия берді. Сонымен қатар, Фун 2020 жылғы жалпы сайлау кезінде Ұлттық партияның Шығыс жағалауынан үміткері Тания Тапселлге 1000 NZ$ берді. Оған жауап ретінде ACT партиясының жетекшісі Дэвид Сеймур және Ұлттық партияның әділеттік өкілі Пол Голдсмит Фунның позицияның саяси емес және тәуелсіз сипатына байланысты Нәсілдераралық қатынастар жөніндегі комиссар қызметінен кетуді талап етті. Голдсмит сондай-ақ Алланға министрлер кабинетіне мүдделер қақтығысы туралы мәлімдеуді ұсынды. Премьер-министр Крис Хипкинс Аллан мәселені шешу үшін қадамдар жасағанын, бірақ Фунның Лейбористтік және Ұлттық партияларға саяси қайырымдылық жасағанын «партиялық бағытына қарамастан әртүрлі үміткерлерді қолдаудың теңгерімді тәсілі» деп сипаттады. 2023 жылдың 16 маусымында Фун бірнеше мүдделер қақтығысын жариялай алмағаны үшін Нәсілдераралық қатынастар жөніндегі комиссар қызметінен кетті. Фун төтенше жағдайдағы тұрғын үй компаниясының директоры болып қызмет атқарды, ол үкіметтік төлемдерден, оның ішінде төтенше жағдайдағы тұрғын үйді қаржыландыру үшін 2 миллионнан астам NZ$ табыс алды. Фунның отставкасы Адам құқықтары жөніндегі комиссия Фунның мүдделерін, соның ішінде төтенше жағдайларды қаржыландыруды зерттегеннен кейін болды. Фун өзінің төтенше жағдайға байланысты мүдделер қақтығысын жарияламағанын жоққа шығарды және ол бұл мүдделерді Нәсілдераралық қатынастар жөніндегі комиссар қызметіне кіріспес бұрын жариялағанын мәлімдеді. 19 маусымда Фун Премьер-министр кеңсесінің өзінің жоспарланған отставкасы туралы ақпаратты жариялағанын айыптап, Нәсілдераралық қатынастар жөніндегі комиссар қызметінен кету туралы шешімін қайта қарастырып жатқанын мәлімдеді. 20 маусымда Фун өзінің Нәсілдераралық қатынастар жөніндегі комиссар қызметінен кеткенін қабылдады және ол әлі де Гисборн/Тайраухити қауымдастығына үлес қосуға ниетті екенін білдірді.
In July 2019, Justice Minister Andrew Little confirmed that Foon had been appointed as the new Race Relations Commissioner, with his term commencing on 26 August 2019. In December 2019, Foon criticised the cartoonist Garrick Tremain's cartoon in the Otago Daily Times which made light of the measles epidemic in Samoa, calling it a "slap in the face" for the victims' families. In August 2020, Foon rebuked West Coast District councillor Alan Birchfield for referring to the COVID 19 as the "Chinese virus". In response, Birchfield denied he was racist, stating "we all know where it started." Mayor of Buller Jamie Cleine and Mayor of Grey Tania Gibson distanced themselves from Birchfield's remarks. In early November 2020, Foon as Race Relations Commissioner defended Foreign Minister Nanaia Mahuta's kauae moko facial tattoos after right wing blogger Olivier Pierson mocked them as the "height of ugly, uncivilised wokedom." Foon stated that Mahuta's kauae moko was special to Māori and should be celebrated. He also urged people to abandon their racism and prejudices and to accept that the world is changing and that the Māori economy is growing. In March 2021, Meng Foon added his voice to those calling for an end to the reality show Police Ten 7 which sparked controversy. Meng Foon later withdrew his statement. In response to reports of bullying, intimidation, and vandalism targeting Russian New Zealanders in March 2022, Foon stated that Ukrainians and Russians living in New Zealand were "feeling the pain of what's happening with the war in Ukraine" and urged different communities "to be considerate, to be respectful and to be kind." In late November 2022, Foon criticised the recently elected Mayor of Kaipara Craig Jepson for interrupting Māori ward councillor Pera Paniora's karakia (Māori prayer). He stated that it was very important for councils and all organisations to create the right space for Māori to honour the Treaty of Waitangi and to express their culture and language. In response to a petition and hīkoi (protest march) calling for Jepson's resignation, Jepson defended his decision to ban karakia from council proceedings and accused Foon and Local Government Minister Nanaia Mahuta of interfering in local affairs. In March 2023, Foon called on Mayor of Invercargill Nobby Clark to apologise after the latter made a series of racial, profane, and violent words and phrases during an Art Foundation New Zealand event in Invercargill in order to draw attention to limits on free speech and profanity. Clark responded by calling for Foon to resign as Race Relations Commissioner for not investigating poet Tusiata Avia for making alleged hate speech in a poem criticising British explorer Captain James Cook. While not openly associated with any political party, Foon and his wife Ying Foon acknowledged making donations to both the Labour and the National parties in April 2023, stating that it was a family tradition to donate to parties both left and right. The Foons donated NZ$1,500 to Labour MP Kiri Allan during the 2020 New Zealand general election while their company Triple Eight Investments Limited provided Allan with a rent subsidy of NZ$9185. In addition, Foon donated NZ$1,000 to National's East Coast candidate Tania Tapsell during the 2020 general election. In response, ACT Party leader David Seymour and National's justice spokesperson Paul Goldsmith called on Foon to resign as Race Relations Commissioner due to the apolitical and independent nature of the position. Goldsmith also called on Allan to declare a conflict of interest to the Cabinet Office. Prime Minister Chris Hipkins responded that Allan had taken steps to address the matter but described Foon's political donations to both Labour and National as a "balanced approach to supporting various candidates regardless of their party affiliation." On 16 June 2023, Foon resigned as Race Relations Commissioner after failing to declare several conflicts of interest as required under the Crown Entities Act. Foon served as the director of an emergency housing company that had received income from government payments including over NZ$2 million in emergency accommodation funding. Foon's resignation followed an internal inquiry that the Human Rights Commission had conducted into Foon's interests including emergency accommodation funding. Foon disputed that he had failed to declare his conflict of interest regarding the emergency accommodation funding and claimed that he had declared these interests prior to assuming his role as Race Relations Commissioner. On 19 June, Foon accused the Prime Minister's Office of leaking news about his planned resignation and indicated that he was reconsidering his decision to resign as Race Relations Commissioner. On 20 June, Foon accepted his resignation as Race Relation's Commissioner and indicated that he still wanted to contribute to the Gisborne/Tairāwhiti community.
Жеке өмір және отбасы
Фунның саясаттан бөлек әртүрлі қызығушылықтары бар. Ол "Tu Mai" атты музыкалық шығарма жариялады, онда түрлі жергілікті әндер қамтылған, 2007 жылдан бері Гисборн/Тарауахи рагби лигасының төрағасы болып келеді және Жаңа Зеландия рагби лигасы басқармасының мүшесі. 21 жасында Фун 20 жастағы әйелі Ингеге үйленді. Олардың екі қызы мен бір ұлы бар.
Foon has several interests outside of politics. He has released a musical number, Tu Mai, which includes various native tracks, he has been chair of Gisborne/Tarawhiti Rugby League since 2007, and is a board member of the New Zealand Rugby League board. At the age of 21, Foon married his wife Ying, who was 20 years old at the time. The couple have two daughters and a son.