17-18 ғасырлардағы «Эльзевирлер» баспа үйінің тарихы
House of Elzevir
Элзевирлер: 17-18 ғғ. голланд кітап сатушылары, баспагерлері. Кішкентай, әдемі кітаптары библиофилдер арасында танымал болды. Elsevier брендімен қатысы жоқ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Эльзевир – 17- және 18-ғасырлардың басында Голландияда кітап сатумен, басылым ісімен және кітап басумен айналысқан отбасының аты. «Эльзевирлердің» дуодецимо сериясы библиофилдер арасында өте танымал және ізделіс болды, олар осы кішкентай кітаптардың ең жақсы сападағы, жаңа даналарын алуға тырысты. Отбасының кітап саудасымен айналысқаны 16-ғасырдың басынан белгілі болғанымен, олардың егжей-тегжейлі жұмыстары тек Лодвейк Эльзевирден (Луи деп те аталған) бастап белгілі болды. Отбасы 1712 жылы басылым қызметін тоқтатты, бірақ 1880 жылы құрылған Elsevier баспасы, маркетингтік мақсаттар үшін осы ерте заманғы кәсіпорынның атын және логотипін қабылдады, бірақ оның тарихи байланысы жоқ.
Elzevir is the name of a family of Dutch booksellers, publishers, and printers of the 17th and early 18th centuries. The duodecimo series of "Elzevirs" became very famous and very desirable among bibliophiles, who sought to obtain the tallest and freshest copies of these tiny books. Although it appears the family was involved with the book trade as early as the 16th century, it is only known for its work in some detail beginning with Lodewijk Elzevir (also called Louis). The family ceased printing in 1712, but a contemporary publisher, Elsevier (founded in 1880), took over, for marketing purposes, the name and logo of this early modern business, but without having any real historical connections to it.
Ерте тарих
Стандартталмаған орфография дәуірінде отбасының аты көбінесе Elsevier немесе Elzevier деп жазылатын, ал олардың француз тіліндегі басылымдары көбінесе осы атауды сақтайды; бірақ ағылшын тілінде бұл атау біртіндеп Elzevir деп өзгере түсті, оның кітаптарын атау үшін жалпы термин ретінде қолданылатын болды. Отбасы бастапқыда Лёвен қаласынан шыққан, ал Луи шамамен 1546 жылы туған. Өмірі бойы кітап саудасымен айналысқанмен, Луи алғашқы жылдары көбінесе кітап мұқабасын жасаушы болып жұмыс істеген сияқты. Ол отбасымен бірнеше рет көшіп-қонып жүрді, соның ішінде Антверпенде де болды, ал 1565 жылы оның есімі атақты баспагер Плантеннің жалақы тізімінде кездеседі. 1580 жылы ол Лейденге соңғы рет көшті, онда алдымен кітап мұқабасын жасаушы, кейіннен кітап сатушы және баспагер болып жұмыс істеген көрінеді. 1592 жылы жарық көрген Эутропий басылымы ұзақ жылдар бойы Эльзевирдің алғашқы басылымы деп есептелді, бірақ қазіргі кезде алғашқы басылым 1583 жылы шыққан Drusii Ebraicarum quaestionum ac responsionum libri duo екені белгілі болды. Луи барлығы шамамен 150 жұмыс жариялаған. Ол 1617 жылдың 4 ақпанында қайтыс болды. Оның жеті ұлының бесеуі – Маттьё/Маттиж, Луи, Жиль, Жост және Бонавентура – әкесінің кәсібін жалғастырды. Олардың ішінде Бонавентура Эльзевир (1583–1652) ең танымал болды. Ол 1608 жылы баспагерлік іске кірісіп, 1626 жылы 1592 жылы Лейденде туған, Маттиждің ұлы, немере інісі Абрахам Эльзевирді серіктес етті. 1622 жылы туған Жан 1647 жылдан бастап Лейденде әкесі мен ағасымен серіктес болды, ал олар қайтыс болғаннан кейін 1626 жылы туған Бонавентураның ұлы Даниэль оларға қосылды. Олардың серіктестігі екі жылдан аспады, ал оның таратылуынан кейін Жан 1661 жылы қайтыс болғанға дейін бизнесті жалғыз жүргізді. 1654 жылы Даниэль 1604 жылы туған және 1638 жылы Амстердамда баспахана құрған Луиге (осы есімді үшінші және екінші Луидің ұлы) қосылды.
In an age of non standardized spelling, the name of the family was most often spelled Elsevier, or Elzevier, and their French editions mostly retain this name; but the name was gradually corrupted in English into Elzevir as a generic term for their books. The family originally came from Leuven, where Louis was born circa 1546. Although he worked in the book trade throughout his life, Louis seems to have worked mostly as a bookbinder in his early decades. He relocated with his family several times, including a stint in Antwerp, and in 1565 his name can be found on the payroll of the great printer publisher Plantin. In 1580, he made a final move to Leiden, where he seems to have worked first as a bookbinder, and later as a bookseller and publisher. An edition of Eutropius, which appeared in 1592, was long regarded as the earliest Elzevir publication, but the first is now known to be Drusii Ebraicarum quaestionum ac responsionum libri duo, which was produced in 1583. In all Louis published about 150 works. He died on 4 February 1617. Of his seven sons, five, Matthieu/Matthijs, Louis, Gilles, Joost and Bonaventura, adopted their father's profession. Among them, Bonaventura Elzevir (1583–1652) is the most celebrated. He began business as a publisher in 1608, and in 1626 took into partnership Abraham Elzevir, his nephew by Matthijs, born at Leiden in 1592. Jean, son of Abraham, born in 1622, had since 1647 been in partnership with his father and uncle at Leiden, and when they died Daniel, son of Bonaventure, born in 1626, joined him. Their partnership did not last more than two years, and after its dissolution Jean carried on the business alone until his death in 1661. In 1654 Daniel joined his cousin Louis (the third of that name and son of the second Louis), who was born in 1604, and had established a printing press at Amsterdam in 1638.