Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландтық органикалық химик (1838–1922)
Scottish organic chemist (1838–1922)
Александр Крум Браун ФРСЕ ФРС (1838 жылғы 26 наурыз – 1922 жылғы 28 қазан) – шотландтық органикалық химик. Эдинбургтегі Король ғимараттары кешеніндегі Александр Крум Браун жолы оның құрметіне аталған.
Alexander Crum Brown FRSE FRS (26 March 1838 – 28 October 1922) was a Scottish organic chemist. Alexander Crum Brown Road in Edinburgh's King's Buildings complex is named after him.
Ерте өмір және білім
Александр Крум Браун Эдинбургтегі 4 Беллвью Террасасында дүниеге келді. Оның анасы Маргарет Фишер Крум (1841 ж. қайтыс болды) химияшы Уолтер Крумның қарындасы болса, әкесі, пастор Джон Браун (1784–1858) Эдинбургтің Жаңа қаласының шығыс бөлігіндегі Браутон Плейс шіркеуінің пасторы болды. Крум Браун 1838 жылғы 6 мамырда крещениеден өтті. Оның жартылай інісі дәрігер және эссе жазушы Джон Браун болды. Ол бес жыл бойы Корольдік орта мектепте, содан кейін бір жыл бойы Лондонның Милл-Хилл мектебінде білім алды. 1854 жылы ол Эдинбург университетіне қабылданды, онда алдымен гуманитарлық ғылымдарды, содан кейін медицинаны оқыды. Ол химия және табиғаттанудан алтын медаль жеңіп алды және 1858 жылы магистр дәрежесін алды. Медициналық білімін жалғастырған ол 1861 жылы медицина докторы (MD) ғылыми дәрежесін алды. Осы кезде ол Лондон университетінде ғылым кандидаты атанымын алу үшін оқыды және 1862 жылы Лондон университетінің алғашқы ғылым докторы атанды. Эдинбург университетін бітіргеннен кейін ол Германияда химияны оқыды, алдымен Роберт Бунсеннің жетекшілігімен Гейдельберг университетінде, содан кейін Адольф Вильгельм Герман Колбенің жетекшілігімен Марбург университетінде. Ол 1908 жылы зейнетке шыққанға дейін осы қызметте болды. Оның осы лауазымға үміткерлігін Бейер, Бейльштейн, Бунсен, Бутлеров, Эрленмейер, Хофман, Колбе, Вольхард және Вёлер сияқты танымал химиктер қолдады. Эдинбург университетіндегі Крум Браун атындағы химия кафедрасы 1967 жылы оның құрметіне ашылды. Ол 1863 жылы Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды және 1873–75 жылдарға арналған Кит медалімен марапатталды. Ол 1905 жылдан 1911 жылға дейін Қоғамның вице-президенті қызметін атқарды. 1867 жылы ол Эдинбургтің Харвеян қоғамының мүшесі болып сайланды және 1881 жылдан 1903 жылға дейін оның хатшыларының бірі болды. Ол 1899 жылы Қоғамның президенті болды. 1883 жылы ол Аскюлапия клубының мүшесі болып сайланды.
Alexander Crum Brown was born at 4 Bellevue Terrace in Edinburgh. His mother, Margaret Fisher Crum (d. 1841), was the sister of the chemist Walter Crum, and his father, Rev Dr John Brown (1784 1858), was minister of Broughton Place Church in the east end of Edinburgh's New Town. Crum Brown was baptised on 6 May 1838. His half brother was the physician and essayist John Brown. For five years, he studied at the Royal High School, then for one year at Mill Hill School in London. In 1854, he entered the University of Edinburgh where he first studied Arts and then Medicine. He was gold medallist in Chemistry and Natural Philosophy and graduated with an MA in 1858. Continuing his medical studies, he received his MD in 1861. At this time he was also studying for a science degree at the University of London, and in 1862 became the first Doctor of Science at the University of London. After his graduation as from the University of Edinburgh he continued studying chemistry in Germany, first under Robert Bunsen at the University of Heidelberg, and then at the University of Marburg under Adolph Wilhelm Hermann Kolbe. holding the chair until his retirement in 1908. In his application for this position he was supported by famous chemists such as Baeyer, Beilstein, Bunsen, Butlerov, Erlenmeyer, Hofmann, Kolbe, Volhard and Wöhler. The Crum Brown Chair of Chemistry at the University of Edinburgh was established in 1967 in his honour. He was elected a Fellow of the Royal Society of Edinburgh in 1863, was awarded its Keith Medal for 1873–75. He served as the Society's vice president from 1905 to 1911. In 1867, he was elected a member of the Harveian Society of Edinburgh and served as one of its secretaries from 1881 to 1903. He was president of the Society in 1899. In 1883 he was elected a member of the Aesculapian Club.
1870 жылғы Үміт стипендиясы туралы дау
Әр жыл сайын Үміт стипендиясы химиядан бірінші семестрлік емтихандарда ең жоғары ұпай жинаған (алғашқы тапсыруда) Эдинбург университетінің төрт студентіне табысталды. Үміт стипендиаттары келесі семестрде зертхана жабдықтарын тегін пайдалану құқығына ие болды. 1870 жылы Эдит Печи, Эдинбург жетілігінің бірі, сыныпта үшінші орын алды, бірақ емтиханды екінші рет тапсырған екі ер адамнан жеңіліп қалды, сондықтан Үміт стипендиясының талаптарына сәйкес, ол стипендияға алғашқы үміткер болды. Медицина факультетіндегі көптеген беделді әріптестерін ренжітуден және ер студенттерді ашуландырудан қорқып, Крам Браун тізімде төмен тұрған ер адамдарға Үміт стипендиясын беруді жөн көрді. Бұл маңызды салдарларға әкелді. Оқиға "Таймс" газетінде жарияланып, Эдинбург университетінде медицина оқып жүрген шағын әйелдер тобының кездесетін қиындықтарына назар аударды. "[Мисс Печи] әйелдерге қызмет етті, ғана емес, ер адамдармен ашық бәсекеде интеллектуалдық қабілеттерін көрсету арқылы, сонымен қатар көңіліне түскен жағдайға деген төзімі мен әдептілігімен де."
Each year, the Hope Scholarship was awarded to the four students at the University of Edinburgh who achieved the highest marks (at first sitting) in the first term examinations in Chemistry. The Hope Scholars were entitled to free use of the laboratory facilities during the following term. In 1870, Edith Pechey, one of the Edinburgh Seven, came third in the class, beaten by two male students sitting the exam for the second time, so under the terms of the Hope Scholarship, she had first claim on a scholarship. Fearing that awarding the prize to a woman would be both an affront to many of his esteemed colleagues in the Medical Faculty and a provocation to the male students, Crum Brown chose to award the Hope Scholarship to men whose names appeared lower on the list. This had important consequences. It made national headlines in The Times and drew attention to the difficulties being encountered by a small group of women studying medicine at the University of Edinburgh. "[Miss Pechey] has done her sex a service, not only by vindicating their intellectual ability in an open competition with men, but still more by the temper and courtesy with which she meets her disappointment"
Зерттеу
Крам Браунның ізашарлық жұмысы химиялық қосылыстарды диаграммалық түрде бейнелеу жүйесін әзірлеуге қатысты. 1864 жылы ол молекулалардың суреттерін салуды бастады, онда атомдардың таңбаларын шеңберлерге жапты және атомдық таңбаларды әр атомның валенттілігін қанағаттандыратын тәсілмен байланыстыру үшін пунктирлі сызықтарды пайдаланды. Оның ықпалды еңбегінің нәтижелері 1864 жылы жарияланып, 1865 жылы қайта басылды. 1912 жылы ол мұнай тақтасындағы ерімейтін органикалық заттарды белгілеу үшін кероген деген атауды енгізді.
Crum Brown's pioneering work concerned the development of a system of representing chemical compounds in diagrammatic form. In 1864 he began to draw pictures of molecules, in which he enclosed the symbols for atoms in circles, and used dashed lines to connect the atomic symbols together in a way that satisfied each atom's valence. The results of his influential work were published in 1864 and reprinted in 1865. In 1912, he introduced the name of kerogen to cover the insoluble organic matter in oil shale.
Жеке өмір
Ол денесі мықты болмаса да, көбінесе ауырмайтын. Ол демалыс уақытының көп бөлігін Шотландияның таулы аймағында және Еуропада серуендеумен өткізді. 1866 жылы Джейн Бейли Портерге (1910 жылы қайтыс болған) үйленді. Портер – Уильям Арчер Портердің, Джеймс Портердің және физик Питер Тайтқа үйленген Маргарет Арчер Портердің қарындасы болды. Ол 1922 жылы Эдинбургте қайтыс болғанға дейін зихилықпен белсенді болды.
Although physically not particularly robust, he was rarely ill. He spent much of his holiday time walking in the Scottish Highlands and in Europe. In 1866, he married Jane Bailie Porter (d.1910). Porter was the sister of William Archer Porter, James Porter and Margaret Archer Porter, who married physicist Peter Tait. He remained intellectually active until his death in Edinburgh in 1922.
Басқа да мойындау
2015 жылы Эдинбург қалалық кеңесі Эдинбург университетінің Король ғимараттары кешеніндегі бір көшенің атын Крум Браунның есімімен атау туралы ұсынысын мақұлдады.
In 2015, the City of Edinburgh Council agreed a request by the University of Edinburgh to name a street within the King's Buildings complex after Crum Brown.