Кіріспе

Корольдік теңіз күштерінің адмиралы адмирал сэр Том Спенсер Вон Филлипс (19 ақпан 1888 – 10 желтоқсан 1941) – Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қызмет еткен Корольдік теңіз күштерінің офицері. Оны бойының аласа болуына байланысты "Басбармақ Том" деп атаған. Ол Жапонияның Малайзияны басып алу кезінде Force Z күштеріне қолбасшылық еткенімен ең жақсы танымал, онда ол өзінің флагманымен бірге суға батып кетті. Филлипс Екінші дүниежүзілік соғыста шайқаста қаза тапқан ең жоғары ранкті одақтас офицерлерінің бірі болды.

Ерте өмір және жеке өмірі

Филипс Корольдік артиллерия полковнигі Томас Воган Винн Филипстің және адмирал Алгернон де Хорсидің қызы Луиза Мэри Аделина де Хорси Филипстің ұлы болған. Филипс Корнуоллдағы Будеден шыққан леди Филипске үйленген.

Әскери-теңіз карьерасы

Филипс 1903 жылы Стуббингтон Хаус мектебінде білім алғаннан кейін теңіз кадеті ретінде Корольдік флотқа қосылды. 1904 жылы мичман болды және кемеде тәлім алды. 1908 жылдың 9 сәуірінде кіші лейтенант, ал 1909 жылдың 20 шілдесінде лейтенант болып тағайындалды. Бірінші дүниежүзілік соғыста Филипс Жерорта теңізінде және Қашық Шығыста эсминецтерде қызмет етті. 1916 жылдың 15 шілдесінде лейтенант-коммандер болып тағайындалды. Бұл тергеу "алғашқысына қарағанда әлдеқайда толыққанды болды, апатқа куә болған барлығы 176 адамнан жауап алынды".

Z күші

Филипс 1941 жылдың соңында Қытай станциясының бас қолбасшысы болып тағайындалды, бұл шешім Корольдік теңіз күштерінің жоғары эшелондарында наразылық тудырды, себебі оны "кабинеттік адмирал" деп есептеген. Ол адмирал шеніне көтеріліп, 1941 жылдың 25 қазанында Сингапурға штаб-пәтеріне бет алды. Ол сол кезде "G" күштері деп аталған теңіз күштерімен бірге сапарлады, оның құрамында жаңа линкор флагманы, Бірінші дүниежүзілік соғыстың қатысушысы болған крейсер, және төрт эсминец кірді. Кемелерді орналастыру Уинстон Черчилльдің шешімі болды. Бірінші теңіз лорды, флот адмиралы сэр Дадли Паунд, және кейіннен оның досы, Оңтүстік Африканың премьер-министрі, фельдмаршал Ян Сматс, Дурбаннан Сингапурға аттанған HMS Repulse экипажына сөз сөйлеген кезде капиталдық кемелердің тағдырын болжады, оған қарсы ескерту жасады. Жаңа авианосецтің де Сингапурға баруы жоспарланған, бірақ ол Батыс Индиядағы алғашқы сапарында қағылып, Англиядан қалған кемелермен бірге сапарға шығуға дайын болмады. Филипс пен кемелер 1941 жылдың 2 желтоқсанында Сингапурге келді, онда олар Force Z деп қайта аталды. Жапондықтар 8 желтоқсанда 1941 жылы, Пёрл-Харборға шабуыл жасаған күні (Халықаралық дата сызығының арғы жағында), Малайяға соғыс жарияламастан қонды. Жапондықтар үш бағытта бірдей шабуыл жасап, Корольдік әуе күштерінің барлық қолда бар құрлықтағы истребителінің назарын аударуға және оларға дайын болған кезде Филипсті әуеден қорғанышсыз қалдыруға үміттенеді; және ол тура осы тұзаққа түсті. Филипс жапондық конвойларды тоқтатып, олардың әрі қонуына жол бермеуді көздеді. Флотқа шығар алдында ол былай деді: "Біз қиындық іздеп келеміз, және оны табуымыз сөзсіз. Біз ертең жаудың көліктерін тоқтатып, жапондық "Конго" соғыс кемесімен кездесеміз деп үміттенеміз". Түн ортасынан кейін Филипс штабының бастығы радиоарнасы арқылы Корольдік әуе күштерінің құрлықтағы операцияларға қолдау көрсетумен тығырыққа тіреліп, адмирал Сингора маңында әуеден қорғаныс күте алмайтынын хабарлады. Жапондық ауыр бомбалаушылары Оңтүстік Индокитайда болды, және генерал Дуглас Макартур генерал Льюис Х. Бреретонның B-17 Flying Fortress ұшақтарын олардың базаларына шабуыл жасау үшін жіберуді сұрады. Осы кезде жапондық басқыншы күштері Таиландтың түйіспелі бөлігінде жақсы орныққан, ол бұрыннан берілген болатын. Британдық Малайядағы Кота-Баруда британдық және жергілікті әскерлердің аяусыз шайқасы болды. Бірақ британдық кемелер келген кезде, мүмкіндік өткен еді; осал көліктер базаға қайтып келді. Адмирал Филипс мұны түсінбеді. 18:30-да ауа райы ашылып, флагманнан үш жапондық теңіз барлау ұшағы көрінді, Филипс өзінің орны қауіпті және тұрақсыз екенін түсінді. Ол өкінішпен Сингапурға қайта оралу үшін жылдамдықты арттырды. Филипс оңтүстікке қарай жүзіп бара жатқанда Сингапурдан келген хабарлар Малайя жағалауларындағы апаттың жақындап келе жатқанын көрсетті. Британдық армия жылдам кері шегіп жатты. 9 желтоқсанның түн ортасынан сәл бұрын Кота-Бару мен Сингапурдың арасында орналасқан Куантанға жаудың қонғаны туралы хабар келді. Филипс Сингапурға төнетін қауіпті ескере отырып, Куантанға шабуыл жасауға шешім қабылдады. Олар осы міндетті орындау үшін Флоттық қорғаныс эскадрильясы болып тағайындалды, және ұшқыш лейтенант Тим Вигорс Force Z қолданатын радио процедураларын алды. Соғыстан кейін Вигорс адмирал Филипсті әуе көмегін шақырмағаны үшін ашуланды. 15 ақпанда Персиваль өзінің қалған 85 мың британдық, үнді және австралиялық әскерін жапондықтарға тапсырды, бұл британдық тарихындағы ең ірі капитуляция болды. Филипс әуеден қорғаныссыз жүруге қатысты шешімі туралы теңіз тарихшысы Сэмюэл Элиот Морисон былай деп жазды: "Соғыста шешім қабылдаушылар үнемі белгілі бір тәуекелдерді ықтимал пайдаға қарсы өлшейді. [АҚШ] адмиралы Харт жаушылық әрекеттердің басында жапондық коммуникацияларды бұзу үшін өзінің шағын соққы күшін Лусонның солтүстігіне жіберуді ойлады, бірақ жау әуеде басымдық алғандықтан, оның кемелеріне төнген қауіп ықтимал пайдадан асып түседі деп шешті. Адмирал Филипс Малайяда дәл осындай мәселеге тап болды. Ол Сиам шығанағына барып, кемелерін Индокитайдан әуе шабуылына ұшыратып, жаудың қоныс аудару күштерімен байланысын бұзуға батылады ма? Ол тәуекелге бел буды. Корольдік әуе күштері мен британдық армия өмірі үшін күресіп жатқанда, Корольдік теңіз күштері бейкүнделікпен тікелей тұру арқылы өзінің дәстүріне адала алмайды". Филипс аты Плимут теңіз ескерткішіне жазылған, Англияның Плимут қаласында.