Кіріспе
Аустрия-Венгрия империясының әуе күштері немесе Императорлық және Корольдік авиациялық әскерлер (Kaiserliche und Königliche Luftfahrtruppen немесе K. u. K. Luftfahrtruppen, Császári és Királyi Légjárócsapatok) 1918 жылы империя жойылғанға дейін Аустрия-Венгрия империясының әуе күштері болды. Олар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шығыс және Италия майдандарында қатысты.
The Austro Hungarian Aviation Troops or Imperial and Royal Aviation Troops (Kaiserliche und Königliche Luftfahrtruppen or K. u. K. Luftfahrtruppen, Császári és Királyi Légjárócsapatok) were the air force of the Austro Hungarian Empire until the empire's demise in 1918; it saw combat on both the Eastern Front and Italian Front during World War I.
Тарих
Әуе қызметі 1893 жылы ауа шары корпусы (Militär Aeronautische Anstalt) ретінде құрылды, ал кейін 1912 жылы армия инженерлік офицері, майор Эмиль Узелак басшылығымен қайта ұйымдастырылды. Әуе қызметі 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін оның басшылығында болды. Әуе күшіндегі алғашқы офицерлер әскери авиациялық дайындығы жоқ жеке ұшқыштар еді. Соғыс басталғанда Әуе қызметі 10 бақылау шарынан, 85 ұшқыштан және 39 операциялық ұшақтан тұрды. 1914 жылдың соңына қарай 14 бөлімде 147 ұшақ пайдаланылды. Австрия-Венгрия бірлескен әскер мен теңіз флотына ие болғандай, олардың да әскерлік және теңіз авиациясы болды. Соңғысы гидросамолеттерді пайдаланды, ал Готфрид Фрайхерр фон Банфилд олардың бірінде үздік ұшқыш атанды. Адриатика жағалауындағы гидроавиациялық станциялар да бомбалаушыларды қабылдады. Лохнерлер ең көп таралған түрі болды, ал K сериялы ауыр бомбалаушылар итальяндықтарға қарсы шабуылдар жасады, олар аз шығынға ұшырады. Австро-Венгрия ұшқыштары мен ұшақ экипаждары бастапқыда Румыния және Ресейдің әуе күштерімен күресті, сонымен қатар Сербия, Албания және Черногорияда әуе бөлімдерін де орналастырды. Тек Ресейдің Императорлық Әуе қызметі (IRAS) сенімді қауіп төндірді, бірақ оның соғыс кезіндегі 4700 әуе фюзеляжының өндірісі 1917 жылдың ортасында IRAS жұмысын тоқтатқанға дейін Luftfahrtruppen-ге қарағанда сандық артықшылық бермеді. Австро-Венгрия Германиядан, әсіресе Галицияда әуе күштерін күшейтуді сұрады және алды. 1915 жылдың 30 қыркүйегінде серб әскерлері Крагуевацқа жақындап келе жатқан үш австро-венгер ұшағын байқады. Әскерлер оларға мылтықтар мен пулеметтермен атқылады, бірақ оларды қалаға 45 бомба тастаудан, әскери нысандарға, теміржол станциясына және қаладағы көптеген, көбінесе азаматтық нысандарға тигізуден тоқтата алмады. Бомбалау кезінде Рядовой Радое Льютовац жау ұшағына атқылап, бірін құлатты. Ол қала ішінде апатқа ұшырап, екі ұшқыш та жарақаттарынан қайтыс болды. Льютовац қолданған қару әуеге қарсы қару емес, 1912 жылы Бірінші Балқан соғысы кезінде түткінділген түрік қаруы болды. Бұл әскери ұшақтың жерден артиллериямен атып түсірілуінің алғашқы оқиғасы болды. 1915 жылдың қараша айының соңында австриялық ұшақтар Сербиядан келген сарбаздар мен босқындар колонналарын бомбалады, олар Косовоның қарлы жазығынан өтіп бара жатқанда, азаматтық тұрғындарды әуеден бомбалаудың алғашқы оқиғасы болды. Италияның 1915 жылдың 15 мамырында соғысқа кіруі тағы бір майданды ашты және империяның ең үлкен қарсыласын әуе соғысына тартты. Жаңа майдан Оңтүстік Альп тауларында болды, бұл қауіпті ұшуды және тауларда апатқа ұшыраған кез келген авиаторлардың өліміне әкелді. Италияның жауынгерлік ұшақтарының жетіспеушілігін жою үшін Франция Венецияны австро-венгерлерден қорғау үшін эскадрилья жіберді. 1916 жылғы австро-венгерлік авиация бағдарламасы жыл соңына дейін 48 эскадрильяға дейін кеңейтуді көздеді, бірақ тек 37-сі құрылды. Екі орындық барлау және бомбалаушы эскадрильялары миссияларға бірнеше бір орындық жауынгерлерді алып жүретін. Бұл әскердің жоғарғы басшылығының жауынгерлерді қорғаныс міндеттеріне баулуға баса назар аударғанын көрсетті. 1917 жылы Австрия-Венгрия ұшқыштарды даярлайтын мектептердің санын 14-ке дейін көбейтті, онда 1134 оқушы оқыды. Кеңейту бағдарламасы 68 эскадрильяға дейін созылды және Әуе қызметі қажетті 31 бөлімді құрастыра алды. Италиялықтардың саны көбейген сайын, Luftfahrtruppen Италиядағы жорықтан жеңіле бастады. 1917 жылдың 19 маусымына қарай жағдай 61 бомбалаушы және 84 ертіп жүретін ұшақтан тұратын итальяндық шабуыл күшін тек 3 жауынгер және 23 екі орындық австро-венгер қорғанысына қарсы тұруына дейін нашарлады. Екі ай ішінде Luftfahrtruppen күніне 200-ден астам жау ұшақтарымен бетпе-бет келді. Кейбір айырмашылықтарды Капоретто шайқасынан кейін итальяндық жауынгерлік күшті арттыру үшін Корольдік ұшу корпусының төрт эскадрильясын импорттаумен түсіндіруге болады. Қыс келгеннен кейін көмір және басқа да маңызды материалдардың жетіспеушілігі империяның Әуе қызметіне өндірісті одан әрі қиындатты. 1918 жылға арналған Австрия-Венгрия жоспарлары әуе күшін 100 эскадрильяға дейін көбейтуді көздеді, онда 1000 ұшқыш болады. Өндіріс жыл ішінде 2378 ұшаққа дейін өсті. Неміс әуе бөлімдерінің Францияда соғысу үшін кері тартылуы австро-венгерлердің ұшақтарының жетіспеушілігін нашарлатты. 1918 жылдың маусым айына қарай Luftfahrtruppen күші 77 Fliks-ке жетті, бірақ олардың тек 16-сы жауынгер эскадрильясы болды. 26 қазанда 400-ге жуық итальяндық, британдық және француздық ұшақтардан тұратын күш итальян армиясы шабуыл жасағанда әуеде шабуылдады. Таусылған австро-венгерлер қарсылық көрсету үшін тек 29 ұшақ жібере алды. 1918 жылдың 3 қарашасындағы жергілікті келісімшарт Luftfahrtruppen-нің тиімді аяқталуын білдірді, өйткені оның ана мемлекеті тарихқа енді. Luftfahrtruppen-нің соғыс кезіндегі ең жоғары саны 550 ұшаққа жетті, төрт майданды қамтуға қарамастан. Оның соғыс кезіндегі шығындары теңіз ұшқыштарының 20 пайызының қаза болуы немесе апатқа ұшырауы және әскерлік авиаторлардың 38 пайызын құрады.
Белгілер
Соғыс басталғанда, австро-венгерлік ұшақтардың фюзеляжы бойымен қызыл және ақ түсті жолақтармен әсем безендірілген. Бұл жолақтар тез арада алынып тасталды, бірақ қанат ұштары мен құйрығындағы қызыл/ақ/қызыл жолақтар сақталды. Германиядан жеткізілген ұшақтар көбінесе таныс қара крест белгісімен келді, және ол 1916 жылдан бастап ресми түрде қабылданды, алайда кейбір ұшақтарда қызыл-ақ-қызыл жолақтар сақталып қалды. Бұл теңіз ұшақтары одан да күрделі түрде белгіленді. Әдетте, ұшатын қайық ұлттық белгі ретінде ақ түсті төртбұрыш ішінде қара крест паттейін (крест тәрізді белгіні) көрсетті; төртбұрыш ішіндегі кресттер жоғарғы қанаттың беттерінде, сол және оң жақта, төменгі қанаттың беттерінде және корпустың екі жағында орналастырылды. Сонымен қатар, руль мен лифтілер қызыл және ақ түспен боялды, ал кейде қанаттардың шеттеріне де кең қызыл және ақ жолақтар салынды. Корпуста сериялық нөмірлер де болды.