Дэвид Дабидин: Гайанский дипломат, жазушы және ғалым

Кіріспе

Гвианада туған хабар таратушы, жазушы және ғалым (1955 жылы туған)

Дэвид Дабиден FRSL (1955 жылдың 9 желтоқсанында туған) – Гвианада туған хабар таратушы, романист, ақын және ғалым. 1997-2010 жылдары ол ЮНЕСКО-да (Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет ұйымы) Гайана елшісі қызметін атқарды. ЮНЕСКО-ның барлық мүше мемлекеттерінің Бас кеңесі сайлаған ЮНЕСКО атқарушы кеңесінің ең жас мүшесі болды (1993-1997). 2010 жылдан 2015 жылға дейін ол Гайананың Қытайдағы толық өкілетті және ерекше елшісі болып тағайындалды. Гайана тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен дипломаттардың бірі, оның көптеген жұмыстарын ерікті, жалақысыз негізде атқарды.

Ерте өмір және білім

Дабидин Гайананың Бербис қаласында дүниеге келген. Оның индо-гайаналық отбасының тарихы 1838 және 1917 жылдар аралығында Гайанаға әкелінген Шығыс Үндістанның келісімшарт бойынша жұмыс істеген адамдарына жетеді. Оның ата-анасы оның кішкентай кезінде ажырасып, ол анасы Вероника Дабидинмен және анасының ата-анасымен өскен. 10 жасында ол Джорджтаундағы Корольдік колледжге стипендия алып оқуға түсты. 13 жасында ол Лондондағы Англияға көшіп, сол кезде мұғалім болып, кейін заңгер болған әкесі Дэвид Харилал Сукраммен қайта қосылды. 1993 жылы ЮНЕСКО мүше мемлекеттері оны Атқару кеңесіне сайлады, ал 1997 жылдан 2010 жылға дейін ЮНЕСКО-да елші болып қызмет етті. 2010 жылы Дабидин Гайананың Қытайдағы елшісі болып тағайындалды және 2015 жылғы 11 мамырда өткен сайлауда Гайанада үкімет ауысқанға дейін осы қызметте болды. Білім беру саласындағы маңызды жетістіктерінің бірі – Қытай үкіметін Гайана университетінде Конфуций институтын құруға және қаржыландыруға көндіру болды. Дабидин 2016-2019 жылдары Уорвик университетінің вице-канцлерінің кеңсесінде профессорлық қызметкер болып жұмыс істеді, ал 1984 жылдан 2010 жылға дейін Уорвик университетінде Кариб теңізі зерттеулер орталығының директоры және постколониалдық әдебиет профессоры болып қызмет етті, сондай-ақ қара британдық тарих және мәдениеті, құлдық әдебиеті, Кариб теңізі әдебиеті және Ұлыбританиядағы иммигрант жазушылар туралы бакалавр және магистратура курстарын оқытты. Ол орталықты қайта аттауға және оның Уорвик университетіндегі тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін қаражат жинауда маңызды рөл атқарды, нәтижесінде орталық Йесу Персауд атымен аталатын Кариб теңізі зерттеулер орталығы болып өзгерді. 2020 жылы ол Лондонда Амина Гафурдың Индентуралық және оның мұраларын зерттеу институтын құрды және қазіргі уақытта оның директоры болып қызмет етеді. Оның құрметті меценаттарына профессор Ума Мештри (Махатма Гандидің шөбересі), доктор Патрисия Родни, Лорд Парех және профессор Дэвид Олусога кіреді.

Жазу

Дабидин жеті романның, үш өлең жинағының және ғылыми-публицистикалық еңбектердің авторы, сондай-ақ редактор ретінде де жұмыс істеген. Оның тұңғыш кітабы – «Құл әндері» (1984) поэзия жинағы, Комонвелл поэзия сыйлығы мен Куиллер Коуч сыйлығын жеңіп алды. «Тернер: Жаңа және таңдалған өлеңдер» атты тағы бір жинақ 1994 жылы жарық көрді және 2002 жылы қайта басылды. Атау өлеңі «Тернер» – бұл J.M.W. Тернердің «Құлдар өлгендерді және өлмегелі жатқандарды теңізге лақтырып тастайды. Тайфун келе жатыр» (1840) картинасына жауап беретін кеңейтілген поэма немесе өлең-роман. Дабидиннің алғашқы романы «Күтуші» (The Intended, 1991) Лондонда әкесі тастап кеткен жас азиялық студенттің оқиғасын баяндайды, ол Ұлыбританияның Джон Ллевелин Рис сыйлығына үміткер болып, Гвиана әдебиет сыйлығын жеңіп алды. «Жоғалу» (Disappearance, 1993) Англияның оңтүстік жағалауында жұмыс істейтін жас гиянистік инженердің қарт әйелмен бірге тұруы туралы әңгімелейді. «Есептеу үйі» (The Counting House, 1996) 19 ғасырдың соңындағы оқиғаларға арналған, Гуанада жаңа өмір сүру үміті трагедиямен аяқталатын үнді жұбайының басынан өткендерді көрсетеді. Бұл роман келісімшарт бойынша жұмыс істейтін үнді жұмысшылары мен африкалық текті гиянистер арасындағы тарихи шиеленістерді зерттейді. Роман 1998 жылғы Дублин әдеби сыйлығының тізіміне енді. 1999 жылғы «Сатылған әйелдің жолы» (A Harlot's Progress) романы Уильям Хогарттың 1732 жылы салған суреттер сериясына негізделген (Хогарт Дабидиннің докторлық диссертациясының тақырыбы болған), және суреттер сериясындағы қара баланың оқиғасын дамытады. Роман Ұлыбританияның ең көне әдеби сыйлығы – Джеймс Тейт Блэк мемориалдық сыйлығына үміткер болды. Дабидиннің «Демерараның Әйгері» (Our Lady of Demerara) романы 2004 жылы жарық көрді және Гвиана әдебиет сыйлығын жеңіп алды. Одан кейін ол тағы екі роман жариялады: «Молли және мұсылман таяғы» (Molly and the Muslim Stick, 2009) және «Джонсонның сөздігі» (Johnson's Dictionary, 2013). 2000 жылы Дабидин Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі болды. Ол Батыс Үндістан жазушыларының үшіншісі (В.С. Найпаул бірінші болған) және Гайана жазушыларының жалғыз өкілі болып осы құрметті атаққа ие болды. 2001 жылы Дабидин Гуана тарихын зерттейтін «Ұмытылған колония» (The Forgotten Colony) атты BBC Radio 4 радио бағдарламасын жазып, жүргізді. Оның бір сағаттық «Адамдарды суретке түсіру» (Painting the People) деректі фильмі 2004 жылы BBC телеарнасында көрсетілді. «Қара британдық тарихына арналған Оксфорд анықтамалығы» (The Oxford Companion to Black British History) кітабы 2007 жылы Дабидин, Джон Гилмор және Сесили Джонс бірлесіп жарыққа шықты. 2007 жылы Дабидин әдебиетке және үнді диаспорасының рухани өміріне қосқан үлесі үшін «Хинд Раттан» (Үндістанның маржаны) сыйлығымен марапатталды.

Dabydeen is the author of seven novels, three collections of poetry and works of non fiction and criticism, as editor as well as author. His first book, Slave Song (1984), a collection of poetry, won the Commonwealth Poetry Prize and the Quiller Couch Prize. A further collection, Turner: New and Selected Poems, was published in 1994, and reissued in 2002; the title poem, Turner, is an extended sequence or verse novel responding to a painting by J. M. W. Turner, "Slavers Throwing overboard the Dead and Dying – Typhoon coming on" (1840). Dabydeen's first novel, The Intended (1991), the story of a young Asian student abandoned in London by his father, was shortlisted for the UK John Llewellyn Rhys Prize and won the Guyana Prize for Literature. Disappearance (1993) tells the story of a young Guyanese engineer working on the south coast of England who lodges with an elderly woman. The Counting House (1996) is set at the end of the 19th century and narrates the experiences of an Indian couple whose hopes of a new life in colonial Guyana end in tragedy. The story explores historical tensions between indentured Indian workers and Guyanese of African descent. The novel was shortlisted for the 1998 Dublin Literary Award. His 1999 novel, A Harlot's Progress, is based on a series of pictures painted in 1732 by William Hogarth (who was the subject of Dabydeen's PhD) and develops the story of the black boy in the series of paintings. The novel was shortlisted for the James Tait Black Memorial Prize, Britain's oldest literary prize. Dabydeen's novel Our Lady of Demerara was published in 2004 and also won the Guyana Prize for Literature. he then published two other novels, Molly and the Muslim Stick (2009) and Johnson's Dictionary (2013)

In 2000, Dabydeen was made a Fellow of the Royal Society of Literature. He was the third West Indian writer (V. S. Naipaul was the first) and the only Guyanese writer to be awarded the title. In 2001, Dabydeen wrote and presented The Forgotten Colony, a BBC Radio 4 programme exploring the history of Guyana. His one hour documentary Painting the People was broadcast by BBC television in 2004. The Oxford Companion to Black British History, co edited by Dabydeen with John Gilmore and Cecily Jones, appeared in 2007. In 2007, Dabydeen was awarded the Hind Rattan (Jewel of India) Award for his outstanding contribution to literature and the intellectual life of the Indian diaspora.