Кіріспе
13 мемлекеттік тас жолы (SR 13) – АҚШ-тың Джорджия штатының солтүстік-орталық бөлігіндегі 49,5 миль (80 км) ұзындықтағы мемлекеттік тас жолы. Ол Фултон, ДеКалб, Гвинет және Холл округтерінің аумақтарынан өтеді. Тас жолы Атланта қаласының орталық бөлігінің солтүстігіндегі 17-ші көшеден солтүстікке қарай, Батыс Пичтри көшесі мен Спринг көшесінің (US 19/SR 9) қиылысынан басталады. Бакхедтен оңтүстікке қарайғы бөлігі – толыққанды жылдам автомагистраль. Ол оңтүстік терминалынан Сидни Маркус бульварына дейін 1953 жылы салынған, ал 1952 жылы салынған Downtown Connector магистралінің жалғасы болып табылады. Бұл тас жол 1985 жылға дейін 85-ші мемлекетаралық автомагистралінің (I 85; Солтүстік-шығыс экспресс жолы) солтүстік-шығыс Атланта арқылы өтетін бағыты болды. Кейіннен, «Автомагистральдерді босату» құрылыс кезеңінде, жаңа жол мен виадук салынып, әр бағытқа бірнеше қатарлы қозғалыс ұйымдастырылды. SR 13 тас жолы Гейнесвиллдегі Джесси Джевелл парквейінде (SR 369) аяқталады. Буфорд қаласының солтүстік-шығыс шекарасында тас жол атауы Буфорд тас жолынан Атланта тас жолына ауысады. SR 13 бұрын Гейнесвиллден солтүстік-шығысқа қарай, қазіргі SR 365 бойымен, АҚШ-тың 123-ші тас жолы арқылы Оңтүстік Каролина штатының шекарасына дейін созылған.
State Route 13 (SR 13) is a 49.5 mile (80 km) state highway in the north central part of the U. S. state of Georgia, that travels through portions of Fulton, DeKalb, Gwinnett, and Hall counties. It begins at West Peachtree Street and Spring Street (US 19/SR 9) just to the north of 17th Street in the northern part of Midtown Atlanta. The section south of Buckhead is a full freeway, from its southern terminus to Sidney Marcus Boulevard, built in 1953 as an extension of the Downtown Connector (built in 1952). This was later the original alignment of Interstate 85 (I 85; Northeast Expressway) through northeast Atlanta until 1985, when it was replaced by several lanes in each direction on a new roadway and viaduct immediately adjacent to it during the Freeing the Freeways construction boom. SR 13 ends at Jesse Jewell Parkway (SR 369) in Gainesville. The name changes from Buford Highway to Atlanta Highway at the northeast city limits of Buford. SR 13 once continued northeast past Gainesville, roughly along present SR 365, to the South Carolina state line on US 123.
BufordSpring жалғауы
SR 13, US 19/SR 9 тармағымен тоғысқан жерден басталады, олар екі бір бағытты көшеге: Спринг-стрит NW оңтүстікке және Пичтри-стрит NE солтүстікке қарай бағытталған. Тас жол батысқа қарай жүреді, бірақ I 85 бойындағы тас жолдың бір бөлігімен солтүстік-шығысқа қарай бұрылады. Жартылай тоғысу оңтүстікке қарай қозғалатын көліктерге Пичтри-стриттен және Пичтри-стриттен SR 13 солтүстікке қарай жылдам жол ұсынады. Рампалар жалғаудың ең оңтүстік бөлігін айналып өтуге мүмкіндік береді. Жалғаудың өзі, ескі және жаңа тас жолдар арасындағы кіреберіс-шығару жолдарынан басқа, жаңа I 85 бағытындағы жер үсті жолдарымен (Монроу драйві, Пидмонт жолы және Сидни Маркус бульвары) тоғысудан аулақ. SR 13 тас жолының Атлантаның солтүстік-батыс бөлігіндегі I 85-тен Доравиллдегі I 285 тоғысқан жеріне дейінгі бөлігі Ұлттық тас жолдар жүйесінің құрамына кіреді, бұл жүйе елдің экономикасы, жылдамдығы және қорғанысы үшін ең маңызды маршруттар ретінде анықталған.
Бюфорд тас жолы
Атланта қалалық аймағында Бьюфорд Хайвей – көпұлтты қала маңындағы аудандар мен сауда орталықтарынан құралған сызықтық қауымдастық. Басқа күн белдесі қалалары сияқты, 20 және 21 ғасырларда Атлантаға көшіп келген иммигранттар тұрғын үй мен коммерциялық жылжымайтын мүліктің қолжетімді болған және көптеген екінші буын иммигранттар қауымдастықтары құрылған қала маңына тікелей бағытталды. Бьюфорд тас жолы бойында толыққанды бөлініп тұратын этникалық аймақтар аз. 1000-нан астам иммигранттарға тиесілі бизнеске түрлі этникалық топтар иелік етеді және оларды солар пайдаланады, олардың ішінде корей, мексикалық, қытай және вьетнамдықтар, сондай-ақ үнді/Оңтүстік Азиялық, Орталық Америкалық, сомали және эфиопиялықтар ерекше аталады. Декалб округінің сауда палатасы бұл аймақты «Халықаралық дәліз» деп атайды. Бьюфорд Хайвей қауымдастығы елдегі шетелдік туған тұрғындардың ең көп шоғырланған жерлерінің бірі, олардың ішінде мексикалықтар, Орталық Америкалықтар, қытайлар, корейлер және вьетнамдықтар ерекше көзге түседі. 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарынан бұрынғы құрылыс шары кезінде көптеген латиноамерикандық жұмысшылар осы аймаққа тартылды. Азиялық бизнес иелері арзан жалдау шарттары мен сенімді көлік ағынының арқасында тас жолдың осы бөлігіне қызығушылық танытты. Бьюфорд Хайвей, дәліздің көп бөлігінде, орталық бөлігі жоқ және тротуарлары аз жеті жолақты тас жол болып табылады, бұл жағдай тас жолдың бойындағы және одан өтетін жаяу жүргіншілердің көп трафигімен қарама-қайшы келеді. 2010 жылдардың ортасында көптеген орталық бұрылыс жолақтары (бұрынғыда қайтымды жолақ болған) жоғарылатылған медианалармен алмастырылды және қиылыстар арасында жаңа жаяу өткелдер салынды. Дәліз бойындағы көптеген мүліктер сауда орталықтары, сауда орындары, үлкен тұрақ орындары және ірі пәтер кешендері түрінде орналасқан. Ең ірі сауда орталықтары – Солтүстік-Шығыс Плазасы, Плаза Фиеста және Бьюфорд Хайвей фермерлер базары кешені. Атлантаның солтүстік-шығысында Бьюфорд тас жолы Фултон, Декалб және Гвиннет округтерін қамтитын халықаралық қауымдастық болып табылады. Аймақ әдетте Декалб округіне жататын SR 13 тас жолының бойында және екі жағында орналасқан. Ол Атланта қаласының ортасынан солтүстікке қарай басталып, Брукхейвен, Шамбли және Доравилл қалалары арқылы солтүстік-шығысқа қарай жалғасады және Атланта айналма жолынан 2 километр (1.3 миль) солтүстік-шығысқа қарай Декалб-Гвиннет округінің шекарасында аяқталады.
Атланта тас жолы (Гейнесвилл қосылысы)
Бьюфордтың солтүстігіне қарай жалғасып, атауы "Бьюфорд тас жолынан" "Атланта тас жолы" деп өзгереді және Гейнсвиллдегі SR 369 дейін созылады. Бұл Чикопи мен SR 369 арасындағы шағын латын американдықтар шоғырланған аймақ.
1920-шы жылдар
SR 13 кем дегенде 1919 жылы Лоуренсвиллден солтүстік-батысқа Буфордқа, солтүстік-шығысқа Гейнсвилл мен Корнелияға және шығыс-солтүстік-шығысқа Токкоаға дейін салынған. 1921 жылдың қыркүйегінің соңына қарай, ол Лоуренсвиллден оңтүстік-шығысқа Логанвиллдегі SR 45-ке дейін ұзартылды. Сондай-ақ, ол Токкоадан Оңтүстік Каролина штатының шекарасына дейін шығыс-солтүстік-шығысқа қарай кеңейтілді. 1926 жылдың қазанында Лоуренсвилл-Гейнсвилл учаскесіне 270-ші АҚШ тағайындалды. Гейнсвиллдің оңтүстік-батыс бөлігіндегі жолдың бір бөлігі "толыққанды қатты жабынға" ие болды. 1929 жылдың қазанында US 270 жойылды, оның орнына Лоуренсвилл-Гейнсвилл учаскесіне US 19 тағайындалды. SR 13-тің үш учаскесі қатты жабынмен аяқталды: Буфордтан оңтүстік-шығысқа Гейнсвиллге дейін, Болдуиннен оңтүстік-батысқа Корнелияға дейін және Корнелия-Токкоа учаскесінің Стивенс округі бөлігі.
1930 жылдар
1930 жылдың ортасына қарай Лоуренсвиллден Гейнсвиллдің солтүстік-шығыс бөлігіне дейінгі учаске аяқталды. 1930 жылдың қарашасы мен 1932 жылдың басы аралығында АҚШ 19 тас жолы SR 13-тен ауыстырылды, ал АҚШ 23 Лоуренсвилл-Корнелия учаскесінде белгіленді. Екі учаскенің қатты жабыны болды: Гейнсвилл-Балдуин және Корнелия-Оңтүстік Каролина учаскелері. 1932 жылдың қаңтарында SR 13 Бакхедтегі АҚШ 19/SR 9 бағытынан Буфордқа дейін белгіленді. Логанвилл-Буфорд учаскесі SR 20 бөлігі ретінде қайта белгіленді. 1932 жылдың қарашасы мен 1933 жылдың мамыры аралығында Бакхед-Буфорд учаскесінің оңтүстік бөлігі қатты жабынмен аяқталды. 1935 жылдың екінші тоқсанында Буфордтың оңтүстік-батысындағы учаске аяқталды. Екі жылдан кейін Buckhead-Buford учаскесінің құрылысы толыққанды аяқталды. Жыл соңында SR 13-тің оңтүстік соңы Атлантаның оңтүстік бөлігіндегі АҚШ 23/АҚШ 29/АҚШ 78/SR 8/SR 10/SR 12 (Ponce de Leon Avenue) жерінде көрсетілді. SR 13 Пьемонт даңғылымен солтүстік-шығысқа қарай жүріп, бұрынғы бағытына оралды. 1938 жылдың қыркүйегі мен 1939 жылдың шілдесі аралығында АҚШ 23 тас жолы Атлантадан Буфордқа дейін SR 13 бағытына ауыстырылды.
1940-1980 жылдар
1946 жылдың қарашасы мен 1948 жылдың ақпаны аралығында US 123 Корнелиядан Оңтүстік Каролина штатының шекарасына дейінгі SR 13 жолында белгіленді. 1967 жылы US 23 Пьемонт жолы мен Чешир көпір жолынан шығысқа қарай, SR 42-ге ауыстырылды. Екі жылдан кейін US 23 тағы да SR 13-тен, Шугар Хиллден Гейнсвиллдің солтүстік-шығысына ауыстырылды. Ол шығысқа қарай, жаңа салынған SR 365 тас жолына көшірілді. Он жыл өткен соң SR 365 жолын Гейнсвиллдің солтүстік-шығысынан Корнелияның солтүстік-батысына дейін ұзарту ұсынылды. Бұл ұзарту салынып жатты. 1980 жылы US 23 Солтүстік Друид Хиллз жолы мен Клермонт жолы арасындағы Буфорд тас жолынан шығысқа қарай SR 155-ке ауыстырылды. SR 365 US 23/SR 13 бойынша Гейнсвиллдің солтүстік-шығысынан Альтоның солтүстік-солтүстік-батысына дейін белгіленді. US 23/SR 13/SR 365, Лула мен Корнелияның солтүстік-батысы арасында, SR 365 жолының бұрын ұсынылған бағытына батысқа қарай ауыстырылды. Келесі жылы US 23/SR 13/SR 365 солтүстік-шығыстағы Гейнсвиллден Лулаға дейін осы бағытқа солтүстікке қарай ауыстырылды. 1983 жылы SR 13-тің оңтүстік соңы I 85 пен Чешир көпір жолының қиылысына дейін қысқартылды. Екі жылдан кейін SR 13 қазіргі бағыты бойынша қазіргі оңтүстік соңына дейін ұзартылуы ұсынылды. 1986 жылы бұл ұзарту тас жол ретінде салынды. 1988 жылы SR 365 Demorest-тің оңтүстігінен Boydville-дің солтүстік-шығысына дейін ұзарту ұсынылды. Келесі жылы SR 13 батысқа қарай SR 365 автобусының бұрынғы ұсынылып отырған солтүстік кеңейтуіне ауыстырылды, қаланың солтүстік-шығысында орналасқан. SR 365 Demorest-тің оңтүстік-оңтүстік-шығысынан шығыс-солтүстік-шығысқа қарай Голливудтың оңтүстік-оңтүстік-шығысына қарай SR 115 дейін кеңейтілді. 1991 жылы SR 13-тің солтүстік соңы I 985/US 23/SR 365 арқылы алмасу үшін Гейнсвиллдің солтүстік-шығысында қысқартылды. 1997 жылы солтүстік соңы одан әрі қазіргі нүктеге дейін қысқартылды, SR 369 Гейнсвиллдегі бұрынғы жол бойымен ұзартылды. Буфорд тас жолы Атлантаны және солтүстік-шығысқа қарайғы нүктелерді, соның ішінде сол кездегі теміржол қалалары Чамбли мен Доравиллді, сондай-ақ солтүстікке қарайғы нүктелерді байланыстыратын сипатталмаған мемлекеттік жол ретінде пайда болды. Доравилл, Шамбли және Норкросс қалаларында ұзақ уақыт бойы көк жағалы, негізінен ақ, төменгі орта таптық халық тұрды. Тас жолы сауда орталықтарының дамуымен сипатталды, ал 1960 және 1970 жылдары пәтер кешендері көбейді. 1996 жылғы Олимпиада ойындары алдындағы құрылыс шабуылы кезінде бұл аймаққа көптеген латиноамерикалық жұмысшылар келді. Азиялық бизнес иелері арзан арендалық келісімшарттар мен сенімді көлік ағыны арқасында тас жолдың осы бөлігіне тартылды. Бағдарламада өткен он жылда Буфорд тас жолынан өтуге тырысқанда 30 адам қаза тауып, 250-і жарақат алғандығы айтылды, бұл көрсеткіш Джорджия штатындағы кез келген басқа жолдан үш есе жоғары. Осыған қарамастан, дәлдіктің заңсыз аймағында жаяу жүргіншілердің қауіпсіздігін жақсарту жоспарланбаған. Содан бері жақсарулар жасалды, және Брукхейвеннің жаңа қаласы Буфорд шоссесінен солтүстікке қарай біріктірілді. 2017 жылы 85-ші мемлекетаралық көпірдің құлауы 30 наурызда кешке Пьемонт жолындағы (SR 237) жалғауды уақытша жапты, өйткені жаңа виадуктың астында сақталған жоғары тығыздықты полиэтилен құбырлары күйіп, қара түтін мен қарқынды отты оңтүстікке қарай созылып кетті. Жалғау желісі виадуктен төмен және тек жолдың үстінде қысқа көпір болғандықтан, ол зақымдалған жоқ және оны Атланта өрт сөндіру бөлімі жалынға қарсы күресу үшін қолданды. Екі күннен кейін жалғау желісі ішінара қайта ашылды, оның жалпы төрт жолағы жаңа тас жолдан жоғалған он немесе одан да көп жолақты алмастыратын жалғыз қатарлы жол болды.
Қоғамдық көліктер
Буфорд тас жолына MARTA 39 автобусы (Линдберг орталығы станциясы – Доравиллге дейін) және жекеменшік "житнейлер", яғни шағын автобустар қызмет көрсетеді. 1992 жылдан бері Доравилл MARTA метро станциясы да Алтын желісінің соңында Буфорд тас жолынан бір блок қашықтықта орналасқан. Бастапқыда Солтүстік, кейін Солтүстік-Шығыс желісі аталған MARTA, 2009 жылы түс негізіндегі жүйеге өтіп, бастапқыда Сары желі болуы тиіс болғанда, тас жол бойындағы Азия қауымдастығы арасында пікір қақтығысына себеп болды.
Танымал мәдениетте
Буфорд шоссесі қауымдастығының бір бөлігі орналасқан Шамбли қаласы, жоғары азиялық халқы мен Шамблидегі Буфорд шоссесі бойындағы азиялық мейрамханалардың көптігіне байланысты кейде "Чамбодия" деп аталады. Том Вулфтың "Толық адам" романының бір бөлімі "Чамбодия" деп аталған.
Стивенс округінің байланыс жолы
13 мемлекеттік тас жолының жалғастырғышы (SR 13 Conn.) – Токкоаның оңтүстігіндегі Стивенс округінде болған 13 мемлекеттік тас жолының бөлімшесі. 1985 жылы Бойдвиллдің солтүстік-шығысындағы US 123/SR 13/SR 184 және Токкоаның оңтүстік-шығысындағы SR 17 аралығында белгіленуі ұсынылды. Келесі жылы бұл ұсынылған бағыт бойынша құрылды. 1991 жылы SR 17 бағыты оңтүстікке қарай жылжытылып, SR 13 Conn. жолын алмастырды.