Кіріспе

Буффало, Нью-Йорк қаласындағы алғашқы көкжай ғимараты

Guaranty Building, бұрын Prudential Building деп аталған, Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы алғашқы көкжай ғимараты. Оны Луис Салливан және Данкмар Адлер жобалап, 1896 жылы құрылысы аяқталған. Ғимарат Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде танылған және Джозеф Элликотт тарихи ауданында орналасқан.

Ғимараттың мәнмәтіні

13 қабатты, 51 метр (167 фут) биіктігі бар ғимаратты буффалолық кәсіпкер және бизнесмен Хаскал Т. Тейлор ойластырған. Ол дамып келе жатқан қала орталығында "Тейлор ғимараты" деп аталатын кеңсе ғимаратын салуды жоспарлады. Тейлор таңдаған жер сол кездегі округтік және қалалық әкімшілік ғимаратына жақын орналасқан, сондай-ақ бірқатар мемлекеттік мекемелерге ыңғайлы жақын болды. Мақсат – жақын орналасуы, қолайлы мүмкіндіктері және Салливан сияқты авангард архитектордың тартымды дизайны арқылы заңгерлер сияқты жоғары сапалы арендаторларды тарту болатын. "Гарантиялық құрылыс компаниясы" құрылыс жұмыстарын жүзеге асыруға шартталды. Өкінішке орай, Хаскал Тейлор жоба құрылысын аяқтауға жақын тұрғанда қайтыс болды, нәтижесінде "Гарантия" компаниясы жобаны өз күшімен аяқтауға шешім қабылдады. "Гарантия" ғимараты сол кезде Буффалодағы ірі жеке құрылыс жобаларының бірі ғана емес еді. Екі блок қашықтықта әлемдегі ең ірі сауда ғимараты болу үшін Элликотт Сквер ғимараты салынып жатты. Бүгінгі күнге дейін сақталған бұл құрылым Чарльз Б. Атвуд пен Дэниел Бернхэмнің жаңа коммерциялық қалалық архитектураның мүмкіндіктерін зерттеуіне куәлік етеді. Буффалоның қала орталығы Эри көлінен биіктеп көтерілген сайын, қаланың болашағы мен салынған ортаны қамтамасыз етуге қатысты жаңа инженерлік жетістіктерге қол жеткізілді. Бұрын Ниагара шарлауының қуатын пайдалануға әрекеттер жасалған болса да, 1896 жылы "Гарантия" ғимараты салынысымен бірге Буффалоға электр қуаты жеткізіліп, қала гидроэлектрмен жарықтандырылды. Буффалоның салынған ортадағы дамуы саяси жағдайлармен де үйлесім тапты. "Гарантия" ғимаратының жобасы дайындалып жатқанда, Гровер Кливленд АҚШ-тың 22-ші президенті болып қайта сайланды. Бұрын Эри округінің шерифі болған Кливленд бес жылдың ішінде Буффало қаласының мэрі, Нью-Йорк штатының губернаторы және содан кейін президенттік лауазымға дейін өрледі. Оның саяси машиналарға, боссизмге және жемқорлыққа қарсы реформалар платформасы, әсіресе Нью-Йорк және Чикаго сияқты ірі қалалық орталықтарда өте қажет болды. Кливлендтің қаржылық саясаты 1888 жылы президенттік лауазымын жоғалтуына себеп болды, бірақ Бенджамин Харрисонның уақытша мерзімі оны 1892 жылы қайтадан кеңсеге оралуға мүмкіндік берді. 1893 жылғы экономикалық дағдарыс, нәтижесінде Адлер & Салливан фирмасының құлауына әкелді, Кливлендтің бірінші президенттік мерзімін ғана емес, сонымен қатар оның қайтадан кеңсеге оралуына және Буффалодағы Адлер & Салливанның соңғы тапсырысын орындауына себеп болды.

Дизайн

Чикаго архитектура мектебінің көптеген ғимараттары сияқты, Гарантия ғимараты төменгі қабаттарының үстінде U пішіндес жоспарға ие, бұл әр кеңсеге жарық пен таза ауаның түсуін қамтамасыз етеді. "U" пішінінің ішкі бөлігі оңтүстікке қаратылған. "Ішкі кеңістікке жарық мөлшерін арттыру үшін, баспалдақ пен ішкі аулаға қарап тұрған жарық терезесі ақ глазурьдалған терракотамен қапталған, бұл әдеттегі плиткалардан қымбат материал болды." Лифттер мен баспалдақтар қабырғалармен емес, металл торлармен қоршалған, бұл дәліздерге жарық түсуіне мүмкіндік берді. Салливанның ғимарат дизайны "форма функцияны күзеді" деген сеніміне негізделген. Ол және Адлер ғимаратты төрт аймаққа бөлді: 0) механикалық және инженерлік жабдықтар орналасқан жертөле; 1) көшеге қарап тұрған дүкендер, қоғамдық кіреберістер мен вестибюльдер үшін арналған төменгі қабаттар; 2) лифт шахталарының айналасына жиналған бірдей кеңселерден тұратын кеңсе қабаттары; және 4) лифт жабдықтары, инженерлік жүйелер мен су резервуарларынан тұратын шатыр. Ғимараттың тіреуші темір конструкциясы терракота блоктарымен безендірілген. Блоктардың әртүрлі стилі ғимараттың үш көрінетін аймағын бөліп көрсетеді. "Балабақшадағы әңгімелер" кітабында Салливан биік ғимараттың "әр дюймында мақтан тұтатын және көтеріліп, төменнен жоғарыға дейін біртұтас, ешқандай қарсы келетін сызықсыз тұратын нәрсе болуы керек" деді. Ол Гарантия ғимаратына гүлдік терракотамен әшекейлеудің бай программасын сыйлады. Том Биби Салливанды "бақыланған табиғи әшекейлердің жоғары рухани көшбасшысы" деп сипаттады. Салливанның ерекше және түпнұсқа әшекейлері көптеген зерттеулердің нысаны болып табылады. Винсент Скалли Гарантия ғимаратының әшекейлерін талдап, "көзбен көрушіге қысылу, кернеу және тік жалғастықтың физикалық драмасы физикалық түрде көрінеді" деген қорытындыға келді. Сол сияқты Уильям Дж.Р.Кертис Гарантия ғимараты "салмақты, қысымды, кернеуді және қарсылықты тікелей, дерлік физикалық сезім арқылы түсінуге болатын тірі организм ретіндегі биік ғимарат идеясын білдіреді" деп жазды. Пол Эдвард Спраг Гарантия ғимараты Салливанның суретші ретінде дамуын көрсеткенін айтты: "1885 жылдан 1889 жылға дейін Салливанның әшекейлері бұрынғы бұрыштылығының көп бөлігін жоғалтып, күрделірек және сәндірек болды." Ол сондай-ақ Салливанның әшекейлері Франк Фурнестің әшекейлерінен әсер алғанын дәлелдеді. Гарантия ғимараты мен Салливанның бұрынғы Уэйнрайт ғимараты көптеген ұқсастықтарды бөліседі: форманың қарапайымдылығы, жоспардың ұқсастығы және егжей-тегжейлі байлығы. Дегенмен, Гарантия ғимараты Уэйнрайттен түбегейлі өзгеше, өйткені "қызыл терракота плиткаларының артындағы темір конструкция мұнда Уэйнрайттен гөрі айқын көрінеді".

Қабылдау

Гарантиялық ғимарат ашылғаннан кейін жағымды пікірлерге ие болды. 1895 жылы сыншы Барр Ферри былай деп жазды: «Бұл, мүмкін, Америкадағы ең әсем безендірілген коммерциялық ғимарат болғанымен, суретшінің шеберлігі құрылымдық беріктігі бар, бірақ әсерлі әсемдікке толы дизайн жасады. Ол бұл құрылым мен эстетиканың бірлігінің «жетістілгенін» анықтады, «үзіліссіз ұзын тік сызықтары арқасында». Монтгомери Скайлер «металл қаңқасы ыстық тостағаннан жасалған қаптама арқылы жақсы сезілетін басқа ғимаратты білмейді» деді.

Белгілі бір жер мәртебесі

Ғимарат 1975 жылы ұлттық тарихи маңызы бар орын деп жарияланды.