Кіріспе
аудан
Тарихқа дейінгі кезең
Одишаның көптеген аймақтары сияқты, Пури ауданында да плейстоцен кезеңіне жататын өзендік қиыршық тастар мен лайлы топырақтар кездеседі. Осы уақытқа дейін бұл аймақта тас дәуіріне тән ешқандай құралдар табылған жоқ, бірақ олардың ұқсас геологиялық құрылымдарда (өзендік қиыршық тастар, екіншілік латерит шұңқырлары және мурамдар) жақын орналасқан Дхенканал, Майурбхандж, Кендуджар және Сундаргарх аудандарында табылуы мүмкін.
Ерте жазбалар
9-шы ғасырға жуық мерзімде жазылған деп саналатын «Анарғарагава» драмалық поэмасында Пури қаласы Прушоттама деп аталған. 13-шы ғасырдағы Анангабхима Дева III-нің жазбаларында қаланың атауы Прушоттама Кшетра ретінде келтірілген. Моғол империясының, Маратха империясының және алғашқы британ үкіметшілерінің жазбаларында қала осы атпен, немесе Прушоттама Чхатар, немесе жай ғана Чхатар деп аталған. «Йогини Тантра» мен «Калика Пурана» еңбектерінде қала Прушоттам деп, ал Пури аймағы Уткал деп танылған. Прушоттама Кшетра кейін Прушоттама Пури деп аталып, содан соң Кшетра немесе Чхатра, немесе жай ғана Пури болып қысқарған. Көптеген ерте британдық құжаттарда бұл қала Пури деген атпен белгілі.
География
Пури ауданы 19° ендігі және 84°29' шығыс бойында орналасқан. Оның географиялық ауданы 3051 км² немесе 264988 га. Тау жыныстары, топырақ, өсімдіктер, су қоймалары және климат ерекшеліктеріне байланысты әртүрлі географиялық және геологиялық аймақтарға бөлінеді. Басты геологиялық бөлініс – жағалаулық аймақ пен тегіс аллювиалды аймақ. i) Жағалаулық аймақ: Бұл жолақ Бенгал шығанағы мен тегіс аллювиалды аймақ арасында жатыр. Жылдың шамамен 8 айында күшті мұссондык ағындар соғып тұрады, нәтижесінде жағалауға параллель құмды тізбектер қалыптасады, олардың ені 6,5 км-ден бірнеше жүз метрге дейін жетеді. Бұл тізбектер теңіз жағалауының бойымен, шамамен 150 км-ге созылады. Жағалаулық аймақ Чилика көлін және мұхитты бөліп тұрады. ii) Тегіс аллювиалды аймақ: Аллювиалды аймақ ауылдар мен күріш егістіктеріне толы, олар арналар желісі арқылы суарылады. Осы арналар Маханади өзенінің оңтүстік тармағының салалары теңізге құятын жолды қамтамасыз етеді.
Өзен жүйесі
Пури ауданының өзендері көбінесе Маханади өзенінің салалары болып табылады. Олар ыстық маусымда көбінесе құрғап қалады немесе шағын арналарға айналады, ал жаңбыр маусымында сыйымдылығынан артық су алады. Басты өзендер:
1) Кушабхадра өзені: Куакхай өзенінің тармағы Балиантадан басталып, Пуриден шығысқа қарай 15 миль жерде орналасқан Рамачанди киелі орнында Бенгал шығанағына құяды. Оның саласы Мұгей Кушабхадраға қосылады. 2) Дая өзені: Куакхай өзенінің тармағы Чилика көліне құяды. Екі шағын өзен – Гангуа және Манагуни – Канас қаласынан төмен Дая өзенімен қосылады. Дая өзені Чилика көлінде шөгінді жиналуына себеп деп саналады. 3) Бхаргави өзені: Куакхай өзенінің тармағы, өзінің соңғы екі жарым милінде көптеген салаларға бөлініп, Бенгал шығанағына құяды. Төрт негізгі саласы – Канчи, Шығыс Кания, Ная-Нади және Оңтүстік Канчи (Сар көліне құяды) – барлығы Куакхайдың сол жағалауынан басталады. Олардың алғашқы үшеуі бірнеше арналар арқылы байланысып, ақырында Суна Мунхи өзеніне қосылады, ол өз кезегінде Балихарчандиге қосылып, Чиликаның сағасы арқылы Бенгал шығанағына құяды. Оңтүстік Кания Чиликаның батыс жағалауындағы батпақтарда таралады. 4) Кадуа өзені: Бұл өзен муссондық суға тәуелді және Прачи өзеніне құяды. 5) Прачи өзені: Бұл өзен Коттак-Гоп жолындағы Кантапара маңынан басталып, Какатпур қаласынан өтіп, Бенгал шығанағына құяды. 6) Деви өзені: Бұл Катхаходи өзенінің саласы.
Жағажайлар
Белгілі жағажайлар: Пури жағажайы; Алтын жағажай; Белесуар жағажайы; Сваргадвар жағажайы; Балигай жағажайы; және Чандрабага теңіз жағасы Астаранга.
Демография
2011 жылғы халық санауы бойынша Пури ауданының халқы 1 698 730 адамды құрады, бұл шамамен Гвинея-Бисау мемлекетінің немесе АҚШ-тың Айдахо штатының халқымен тең. Бұл көрсеткіш Үндістандағы халық саны бойынша 291-ші орынға ие екенін көрсетеді (барлығы 640 ауданның арасында).
Мәдениет және дәстүр
Пуридің жазылған тарихы б.з.д. III ғасырға дейін жетеді, ал аймақта әртүрлі діндер мен мәдениеттер кездеседі. Индустар басым көпшілікті құрайды, және Шаивизм, Вайшнавизм, Шактизм, Ганапатия және Махавирге арналған ескерткіштері бар. Басқа да маңызды қауымдарға мұсылмандар, сикхтер, джайндар және христиандар кіреді.
Би мен музыка
Пуридағы храмдардағы рәсімдерде би мен музыканың рөлі соншалықты маңызды болғандықтан, олар үшін жеке алаң, Ната мандира, орталық орын ретінде белгіленді. Ната мандиралары әдетте түрлі би поздаларындағы суреттермен және әртүрлі музыкалық аспаптарда ойнайтын музыканттармен әсемделеді.
Одисси биі
Одисси биі – ежелгі үнді классикалық би түрі, Одиша штатындағы индуист ғибадатханаларында пайда болған. Дәстүр бойынша, бұл би түрі девадасилерге (ғибадатхана бишілері) үйретілген. Одисси биінде бишілер мифтік оқиғаларды, рухани ойларды немесе Джаядевтің "Гита Говинда" сияқты индуист мәтіндерінен алынған діни өлеңдерді көрсетеді. Девадаси жүйесі жойылғаннан кейін бидің дәстүрлі формалары қолданыстан шығып қалды. Падмашри Гуру Келучархан Махапатра ХХ ғасырдың ортасында Одисси биін қайта жаңғыртуға атсалысқан гурулардың бірі болды.
Одисси музыкасы
Орисси музыкасы – Пури қаласынан бастау алған үнді классикалық музыкасының бір жанры. Ол б.з.д. 2 ғасырға дейін барып жетеді деп саналады, осы кезде Одиша патшасы Харавела осы музыка мен би өнерін қолдаған.
Махари биі
Махари – бұл ритуалдық би өнері, бұрын Пуридегі Жағанатха храмында махари деп аталатын девадаси бишілері орындаған. Девадаси жүйесі жойылғаннан кейін, ол енді Жағанатха храмында орындалмайды, бірақ мәдени би ретінде сақталып келеді.
Халық билері
Готипуа биі – Пури қаласындағы 14 жасқа дейінгі ұлдардың әйел киімімен билейтін халық биі. Ұлдар Радха мен Кришнаның өмірінен шабыттанған акробатикалық қимылдарды орындайды. Рагураджпур ауылы Готипуа би үйірмелерімен мәшһүр. Нага биін ерлер ауыр, әсем костюм, үлкен, сәнді бас киім және бетін жабатын жалған сақал киіп билейді. Медха билері – дәстүрлі билер, онда бишілер үлкен қағаз-маше маска киіп, демон немесе басқа кейіпкер бейнесін сомдайды. Медха бишілері Рама Навами сияқты мереке күндері храм мүсіндерінің шерулеріне қатысады.
Басқа да халық билері
Ауданда кең таралған басқа да халық билері: Года нача, Дхудуки нача, Джатра, Пала, Даскатия, Бхалу нача, Манкада нача және Навранг.
Театрлар
Аннапурна театры – театрлық қойылымдар саласындағы алғашқылардың бірі.
Аудандық музей Пури
Пуридегі аудандық музей Одиша мемлекеттік музейінің филиалы болып табылады және мемлекеттік үкімет тарапынан басқарылады. Ол 1997 жылы ашылды.
Кітапханалар
Пури аудандық кітапханасы және Пандшасакха ескерткіш залы кітапханасы, Сақшигопалда штат үкіметінің мәдениет департаменті басқарады.
Пури аудандық мәдениет басқармасы
Пури аудандық мәдениет басқармасы мәдени шараларды қолданады және өнер мен мәдениетке қатысты үкімет саясатын іске асырады. Бұл басқарма Пури аудандық кітапханасын, Сахигопалдағы Панчасакха ескерткіш залы кітапханасын және Пури аудандық мұражайын басқарады. Ол мәдени бағдарламаларды ұйымдастырып, тіркелген кітапханаларға, мәдени ұйымдарға және мұқтаж суретшілерге гранттар береді. Сонымен қатар, ол Орисса әдебиет академиясы және Сангит Натак академиясымен байланысшы ретінде жұмыс істейді.
Саясат
Төменде Одиша штатының Пурри ауданының Одиша заң шығарушы ассамблеясының сайлау округтері мен олардың сайланған мүшелері тізімделген. № Сайлау округіРезервацияАссамблея округінің шегі (аудандар)14-ші құрамының мүшесіПартия105КакатпурSCКоннарк (қалалық әкімшілік бірлігі), Какатпур, Астаранг, Гоп (бөлігі)Тушарканти БехераБЖД106НимапараЖоқНимапара (қалалық әкімшілік бірлігі), Нимапара, Гоп (бөлігі)Самир Ранджан ДашБЖД107ПуриЖоқПури (қала), Пури Садар (бөлігі), Гоп (бөлігі)Джаянт Кумар СарангиБЖП108БрахмагириЖоқБрахмагири, Крушнапрасад, Пури Садар (бөлігі)Лалид Бәдиендуар МохапатраБЖП109СатьябадиЖоқСатьябади, Канас, Ума СамантрайБЖД110ПипилиЖоқПипили (қалалық әкімшілік бірлігі), Пипили, ДелангаРудра Пратап МахаратиБЖД