Кіріспе

1973 жылы Дон Тейлор режиссерлік еткен фильм

Том Сойер – Марк Твеннің «Том Сойердің басынан кешкендері» романының 1973 жылғы американдық музыкалық бейімделуі. Фильмді «Reader’s Digest» журналы Артур П. Джейкобспен бірлесіп жасады, ал сценарийі мен әндерін Роберт Б. Шерман мен Ричард М. Шерман жазды. 46-шы «Оскар» марапаттау кешінде фильм «Үздік түпнұсқа ән жиынтығы», «Үздік көркемдік безендіру» және «Үздік костюм дизайны» номинациялары бойынша үш рет ұсынылды, бірақ ешқайсысын жеңіп алмады.

Сюжет

Том Сойер мен Хаклберри Финн, оқиғалар мен ырым-жырымдарды іздеп, мектепті тастап, Хосс Уильямс есімді адамның өлімінен күш алады деп сенетін сиқыр арқылы өлі мысықты қайта тірілтуге тырысады. Олар қаладағы мас Мэфф Поттермен кездеседі. Олардың әңгімесін Инджен Джо үзеді, ол доктор Робинсон Уильямстың денесін қазу үшін олардың көмегін сұрайтынын хабарлайды. Сонымен қатар, Том үнемі мектептен қашып, кешкі асқа қатыспау үшін әртүрлі қияметтер ойлап табады. Поли тәтесі оны сабақтан қашқаны үшін жазалауға тырысса, Том басқа балаларды өз жұмысын істеуге көндіреді, осылайша өрескел және манипуляциялық екенін көрсетеді. Уильямстың өлімінен кейін Том мен Хак зиратқа барады, онда Мэфф Поттер мен Инджен Джо доктор Робинсонның бұйрығымен Уильямстың қабірін қазып жатқанын көреді. Джо қосымша ақы талап еткенде, дау туады, ал туындаған шатақтан кейін Робинсон қасақана Мэффты сүйреп тастайды. Джо ашуланып, Робинсонды құлатып, қабірге түсіреді, содан кейін Мэффтің пышағымен өлтіреді. Том мен Хак қорқып, бәрін көріп, оқиға орнынан қашады, олар көрген қорқынышты қылмыс туралы үнсіздік сақтауға ант етеді. Қылмыстан кейін Инджен Джо Мэфф Поттерді қылмыс жасады деп жалтақтап айыптайды, нәтижесінде Мэфф түрмеге қамалады. Сонымен қатар, Том Сойер жаңа келген Бекки Тэтчерге ғашық болады. Мэффтің соты кезінде, Инджен Джо жалған куәлік бергенде, Том әділетсіздікке шыдамай, Хактың қатысуын жасыра отырып, оқиғаның шындығын айтуға батыл шақырады. Инджен Джо Томға пышақ лақтырып, оны аздап жіберіп, содан кейін сот үйінен қашып құтылады. Соттан кейін Том мен Беккидің қысқа "келісімі" Бекки Томның Эми Лоуренсқа берген бұрынғы уәдесін білгеннен кейін аяқталады. Том Хактың құпиялыққа берген антты бұзғанына ашуланып, оны кінәлайды. Бойында оқиға іздеп, қашып құтылуды қалайтын ұлдар Миссисипи өзенімен бірге қашып кетуге шешім қабылдайды. Олардың саяқаты қауіпті болады, өйткені өзен қайығы олардың саласын құлатып, оларды аралға тастайды. Жаңадан тапқан бостандықтарына қуанып, олар Инджен Джоның тағдыры туралы ойланады. Аралда болған кезде олар денелерді табу үшін оқ атуды қолданатын өзенді сүйреп әкететін топты көреді. Том мен Хак үйге сағынып, жерлеу рәсімін көру үшін қайта оралады, қала тұрғындары оларды өлген деп есептейді. Олардың кенеттен пайда болуы қызметті қуанышпен үзеді, олар жылы қарсы алады. Кейін жесір Дуглас Хакты асырап алады, оны өркениетке келтіруге тырысады. Тәуелсіздік күнін тойлау кезінде Том мен Беккидің Макдугал үңгірін зерттеуі Инджен Джомен кездескенде қауіпті болады. Содан кейін қантөгіс қуғын-сүргін басталады, ол судья Тэтчер, Мэфф және Хакпен қақтығысқа әкеледі. Хаоста Мэфф Инджен Джоға шырақ лақтырады, ол құлайды. Көптеген дау-дамалардан кейін Хак жоғалып кетеді, бұл жесір Дугласты алаңдатады. Том оны сүйікті балық аулау орнында табады және оның ойсыздығы үшін оны сөкпейді. Хак болашағын ойлап, мүмкін "Хаклберри Финн" романындағы өз оқиғаларына дайындық жасайды, Том Мэфф Поттердің қаладан кетуге дайындалып жатқанын көреді, бұл болашақта қайта кездесуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, судья Тэтчер Том мен Бекки үшін Сент-Луиске екі апталық сапарды ұйымдастырады, осы оқиғалардан демалуға мүмкіндік береді. Кету алдында Том отбасымен қарым-қатынасын жақсартады және өзін жетілдіруге уәде береді.

Өндіріс

Фильм Миссури штатының Ароу Рок және Люпус қалаларында түсірілді. Миссури штатының Стэнтон қаласындағы Мерамек үңгірлерінде үңгір декорациялары қолданылды. Уитакер мормон болғандықтан, темекі тартуға тыйым салынды. Том мен Хактың түтік жасап, оны бірге тартатын көрінісінде Уитакердің талабы бойынша темекі орнына капуста жапырақтары қолданылды. Сол жылы теледидарда "Том Сойер" деген тағы бір ұқсас фильм көрсетілді. Ол Онтариодағы Үстіңгі Канада ауылында түсірілді, бірақ үңгір сахналары Нью-Йорк штатының Хоу Каверн үңгірлерінде түсірілді. 1973 жылдың 23 наурызында CBS телеарнасында алғаш көрсетілген бұл фильмде Том рөлін Джош Алби, ал Хак рөлін Джефф Тайлер сомдады. Los Angeles Times газетінің сыншысы Дон Пейдж оны романның "жағымды бейімделуі" деп атады, бірақ Албиді "жай", ал Тайлерді "харизмасыз" деп тапты. "Ең жақсы рөлдерді тәжірибелі актерлер орындады", - деп жазды Пейдж, "әсіресе Бадди Эбсен аянышты, бірақ сүйкімді Мафф Поттер рөлінде. Джейн Уайт кешірімді Полли тәтесі, Вик Морроу зұлым Индиан Джо, ал Джон МакГивер судья Тэтчер рөлінде өте жақсы. Джейн Холлоуэйдің сценарийі жақсы, бірақ жас актерлерде оқиғаға жаныштау жетпейді". Бұл көрсетімді доктор Пеппер компаниясы демеушілік етті, ал Том мен Хактың оқиғаларына Пеппер есімді ит қосылды. Театрлық музыкалық фильмде қолданылған кеме Джулия Белл Суэйн деп аталды. Қазір (2013 жылдың 24 қыркүйегінде) ол Висконсин штатының Ла-Кросс қаласындағы Риверсайд саябағында тоқтатылған.

Марапаттар мен ұсыныстар

31-ші "Алтын глобус" сыйлығында Шерман ағайындылары, Джон Уильямспен бірге, "Ең үздік түпнұсқа музыка" номинациясына ұсынылды. Кейіннен бұл үштік "Оскар" сыйлығына "Ең үздік музыка, түпнұсқа ән жазу немесе бейімделу" номинациясы бойынша ұсынылды. "Том Сойер" фильмі де "Ең үздік көркемдік безендіру – декорация" (Филип М. Джеффрис, Роберт Де Вестел) және "Ең үздік костюм дизайны" (Донфельд) номинацияларына ие болды.