Кіріспе
1865 жылы Марк Твеннің "Калаверас округінің атақты секіріп жүретін бақасы" атты әңгімесі жарық көрді. Бұл оның жазушы ретінде алғашқы үлкен жетістігі болды және оған жалпыұлттық назар аударды. Әңгіме "Джим Смайли және оның секіріп жүретін бақасы" (оның түпнұсқа атауы) және "Калаверас округінің танымал секіріп жүретін бақасы" аттарымен де жарияланған. Онда баяндаушы Калифорния штатындағы Ангелдер лагеріндегі Ангелдер қонақ үйінің бармені Саймон Уилерден естіген құмар ойыншы Джим Смайли туралы әңгімені қайта баяндайды. Баяндаушы оны былай сипаттайды: "Егер ол тіпті бір жұлдызды қозғала бастағанын көрсе, ол сізге ол қайда жететініне қанша уақыт кететініне тікелей тігіседі, егер сіз келісім берсеңіз, ол сол жұлдызды Мексикаға дейін қуалайды, бірақ ол оның қайда бара жатқанын және жолда қанша уақыт болатынын анықтап алады". "Калаверас округінің атақты секіріп жүретін бақасы және басқа да очерктер" – Марк Твеннің 1867 жылғы қысқа әңгімелер жинағының атауы. Бұл Твеннің алғашқы кітабы және бұрын журналдар мен газеттерде жарияланған 27 әңгімені қамтиды.
"The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County" is an 1865 short story by Mark Twain. It was his first great success as a writer and brought him national attention. The story has also been published as "Jim Smiley and His Jumping Frog" (its original title) and "The Notorious Jumping Frog of Calaveras County". In it, the narrator retells a story he heard from a bartender, Simon Wheeler, at the Angels Hotel in Angels Camp, California, about the gambler Jim Smiley. The narrator describes him: "If he even seen a straddle bug start to go anywheres, he would bet you how long it would take him to get to wherever he going to, and if you took him up, he would foller that straddle bug to Mexico but what he would find out where he was bound for and how long he was on the road." The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County, and Other Sketches is also the title story of an 1867 collection of short stories by Mark Twain. It was Twain's first book and collected 27 stories that were previously published in magazines and newspapers.
Жариялану тарихы
Твен ең алдымен өзінің досы Артемус Уордтың өтініші бойынша, жақын арада шығатын кітабына қосу үшін қысқа әңгімені жазды. Твен екі нұсқамен жұмыс істеді, бірақ екеуі де оны қанағаттандырмады – екеуі де секіріп бақа жарысын толық сипаттауға қол жеткізе алмады. Уорд оны қайтадан жазуға талап етті, бірақ Твен ұсынғысы келген нұсқасын дайындаған кезде, кітап жарыққа шығуға айналды, сондықтан Уорд оны «Нью-Йорк Сәттілік Баспасөзіне» жіберді, онда ол 1865 жылғы 18 қарашада «Джим Смайли және оның секіріп жүрген бақасы» деген атпен жарияланды. Твеннің көркем әңгімесі зор танымал болды және көп ұзамай көптеген журналдар мен газеттерде жарияланды. Твен бұл идеяны одан әрі дамытты, ал Брет Харт осы нұсқаны 1865 жылғы 16 желтоқсанда «The Californian» басылымында жариялады; бұл жолы ол «Калаверас округінің әйгілі секіруші бақасы» деп аталды, ал Смайлидің есімі Грилиге өзгертілді. Кітаптағы нұсқасында Твен Грилидің есімін қайтадан Смайлиге ауыстырды.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Айтушы досы Саймон Уилер есімді қарт кісімен сұхбаттасуға жіберіледі, ол Леонидас В. Смайли есімді ескі танысының қайда екенін білуі мүмкін. Симонды ескі кен лагерінен тауып, айтушы одан Леонидас туралы бірдеңе біле ма деп сұрайды; Симон білмейтіндей көрінеді, орнына лагерьке бірнеше жыл бұрын келген Джим Смайли туралы әңгіме айтады. Джим құмар ойынды жақсы көреді және кез келген нәрсеге тікелей тікелей баға беріп, жылқы жарысынан бастап, иттің төбелесіне, тіпті жергілікті пастордың әйелінің денсаулығына дейін тікелей тікелей баға беруге дайын. Ол бір бақа ұстап алады, оған Дэнл Вебстер деп ат қояды және оны үш ай бойы секіруге үйретеді. Лагерьге белгісіз біреу келгенде, Джим Дэнлді көрсетіп, Калаверас округіндегі кез келген бақадан биік секіретініне 40 долларға тікелей тікелей баға салады. Белгісіз адам әсерленбегендей, егер оның бақасы болса, тікелей тікелей бағаны қабылдайтынын айтады, сондықтан Джим оны ұстауға шығады, Дэнлді жалғыз қалдырады. Джим кеткенде, белгісіз адам Дэнлдің тамағына қорғасын құяды. Джим қайтып келгенде, ол белгісіз адаммен бірге бақаларды жерге қойып, босатады. Белгісіз адамның бақасы секіріп кетеді, ал Дэнл қозғалмайды, таң қалған және ашуланған Джим 40 доллар тікелей тікелей бағасын төлейді. Белгісіз адам кеткеннен кейін Джим Дэнлдің әлсіздігін байқайды және бақаны көтеріп, есіндегідей ауыр екенін сезінеді. Дэнл екі елі қорғасынды шығарғанда, Джим алданғанын түсінеді және белгісіз адамды қуалайды, бірақ оны ұстай алмайды. Осы сәтте Симон сыртқа бір сәт шығуға рұхсат сұрайды. Айтушы Джимнің Леонидасқа қатысы жоқ екенін түсінеді және кетеді, бірақ Симон есікте тоқтатып, Джимнің иеленген сары, бір көзді, қысқа құйрықты сиыры туралы айтуды ұсынады. Тағы бір мәнсіз әңгіме тыңдағысы келмей, айтушы кешірім сұрап, кетеді. Ол досы Леонидасты тек сылтау ретінде ойлап тапқан болуы мүмкін, осылайша оны Симонның әңгімелерін тыңдауға итермелеген болуы мүмкін деп ойлайды.
Бейімделулер
Лукас Фосс Жан Карсавинаның либреттосымен екі көріністен тұратын «Калаверас округінің секіріп бара жатқан бақасы» операсын жазды, ол Твеннің әңгімесіне негізделген. Операның тұңғыш көрсетілісі 1950 жылдың 18 мамырында Индиана университетінде болды. Бұл әңгіме сондай-ақ «Марк Твеннің оқиғалары» (1985) фильмінде бір көрініс ретінде бейімделді, онда Марк Твен Том Сойерге, Хак Финнге және Бекки Тэтчерге әңгімені қысқаша қайта баяндайды.