Кіріспе
SCSI үшін қолданылатын электрлік жалғауыш. SCSI жалғауышы ('/s//k//ʌ//z//i/ SKUZee) SCSI стандарты арқылы бір-бірімен байланысатын компьютер бөліктерін қосу үшін пайдаланылады. Әдетте, екі жалғауыш – еркек және әйел – бір-біріне қосылып, байланыс құрады, бұл компьютер мен дискілік жетек сияқты екі компоненттің бір-бірімен байланысуына мүмкіндік береді. SCSI жалғауыштары электрлік немесе оптикалық болуы мүмкін. Компьютер индустриясында бір кездері көптеген түрлі SCSI жалғауыштары қолданылған. Стандарттардың 25 жылдық эволюциясы және үш маңызды қайта қаралуы 8, 16 немесе 32 биттік ені бар, 5, 10 немесе 20 мегатрансфер/с жылдамдықта жұмыс істейтін, дәстүрлі немесе дифференциалдық сигналдамасы бар Parallel SCSI жалғауыштарына талаптарды тудырды. Serial SCSI тағы үш тасымалдау түрін қосты, олардың әрқайсысы бір немесе бірнеше жалғауыш түрлерімен жабдықталған. Өндірушілер көбінесе үйлесімділіктен бас тарта отырып, өлшем, құн немесе ыңғайлылық факторларын ескере отырып жалғауыштарды таңдайды. SCSI құрылғыларды қосу үшін кабельдерді пайдаланады. Типик мысалда, компьютердің аналық платасындағы ұяның бір жағына кабель қосылса, екінші жағы дискілік жетек немесе басқа құрылғыға қосылады. Кейбір кабельдерде әртүрлі типтегі жалғауыштар болады, ал кейбір кабельдерде 16 жалғауышқа дейін болуы мүмкін (бұл 16 құрылғыны бірге сыммен қосуға мүмкіндік береді). Компьютерлік корпус ішіндегі құрылғылар үшін сканерлер немесе сыртқы дискілік жетектер сияқты сыртқы құрылғыларға қарағанда басқа типтегі жалғауыштар қолданылуы мүмкін.
A SCSI connector ('/s//k//ʌ//z//i/ SKUZee) is used to connect computer parts that communicate with each other via the SCSI standard. Generally, two connectors, designated male and female, plug together to form a connection which allows two components, such as a computer and a disk drive, to communicate with each other. SCSI connectors can be electrical connectors or optical connectors. There have been a large variety of SCSI connectors in use at one time or another in the computer industry. Twenty five years of evolution and three major revisions of the standards resulted in requirements for Parallel SCSI connectors that could handle an 8, 16 or 32 bit wide bus running at 5, 10 or 20 megatransfer/s, with conventional or differential signaling. Serial SCSI added another three transport types, each with one or more connector types. Manufacturers have frequently chosen connectors based on factors of size, cost, or convenience at the expense of compatibility. SCSI makes use of cables to connect devices. In a typical example, a socket on a computer motherboard would have one end of a cable plugged into it, while the other end of the cable plugged into a disk drive or other device. Some cables have different types of connectors on them, and some cables can have as many as 16 connectors (allowing 16 devices to be wired together). Different types of connectors may be used for devices inside a computer cabinet, than for external devices such as scanners or external disk drives.
Номенклатура
Көптеген жалғауыштардың атаулары жалғауыш отбасының аббревиатурасынан және контактілер санын көрсететін сандан тұрады. Мысалы, "CN36" (сондай-ақ "CN 36" немесе "CN 36" деп те жазылуы мүмкін) – бұл 36 контактілі Centronics стиліндегі жалғауыш. Кейбір жалғауыштарда (мысалы, D субминиатюралы отбасы) дефис немесе бос орын қолдануы жиі кездеседі, ал басқаларында ("DD50" сияқты) олар аз қолданылады.
Параллельді SCSI
Параллельді SCSI (SCSI Параллельді Интерфейс SPI) SCSI шинасына 8 құрылғыны (8 биттік Тар SCSI) немесе 16 құрылғыны (16 биттік Кең SCSI) қосуға мүмкіндік береді. SCSI хост контроллері SCSI шинасында бір орынды алып, шинаға қосылатын құрылғылар санын тиісінше 7 немесе 15 құрылғыға дейін шектейді. SCSI хост-басқарушыларында бірнеше SCSI шинасы болуы мүмкін (мысалы, Adaptec AHA 2940), бұл көбірек SCSI құрылғыларын қосуға жағдай жасайды.
IDC-нің бастығы
SCSI қатты дискілер жиынтығының алғашқы буындары әдетте екі қосылыс (қуат және байланыс) жиынтығымен жабдықталған. Кейбір өте ерте 16 биттік құрылғылар екі деректер қосылысын пайдаланған, барлығы үш қосылыс болған. Қуат қосылысы әдетте көптеген басқа ішкі компьютер құрылғыларында қолданылатын 4 контактілі әйел Molex қосылысы болды. Дискілердегі байланыс қосылыстары әдетте 50 (8 бит SCSI үшін) немесе 68 контактілі еркек (16 бит SCSI үшін) "IDC басқышы" болды, онда 0,1 дюйм арақашықтықта екі қатар контактілер орналасқан. Бұл қосылыста қосылыстарды бірге бекітуге арналған бұрандалар жоқ, ал ленталық кабельдер ыңғайсыз түрде кең және біршама нәзік болғандықтан, бұл стильдің қосылымы негізінен компьютердің немесе сыртқы құрылғы корпусының ішіндегі қосылымдар үшін қолданылған (екі корпусты бір-біріне қосудың орнына). Сондықтан оны көбінесе "ішкі SCSI қосылысы" деп атайды. Бұл басқыш түрі 2010 жылға дейін, соның ішінде 40 контактілі (екі қатар 20) нұсқасы, ATA тұрақты және оптикалық дискілерде қолданылған, стандартты үстел компьютерінде қолданылды. Әйелдік қосылыс тістік конструкцияға ие, сондықтан сәйкес келетін кілті бар еркек қосылысымен кабельді кері бұрып енгізуге болмайды. Бірақ, кейбір өндірушілер (соның ішінде Sun Microsystems) кілті жоқ еркек қосылыстары бар ішкі кабельдерді жеткізді, бұл қате (және мүмкін зақымдаушы) қосылымдарға мүмкіндік берді. Көп жағдайларда хост-адаптерінде осыған ұқсас басқыш стилі болды. Дегенмен, кейбір жағдайларда кабельдің хост-адаптері жағында басқа типтегі қосылыс қолданылған. Мысалы, Sun 260 сериялы шассиде (Sun 3/260 және Sun 4/260 компьютерлерінде пайдаланылған), қосылыс VMEbus артқы жағына сыртқы карталарды қосу үшін қолданылатын 3 қатарлы 96 контактілі қосылыспен бірдей болды.
ААБ
Соңында, қуат және дерек сигналдарын бір жалғауышта біріктіруге деген қалау туды. Бұл жедел дискіні ауыстыруға, сенімдірек қосылымдарға және ықшамдауға мүмкіндік береді. Көптеген соңғы параллельді SCSI дискілері 80 контактілі SCA (Single Connector Attachment) жалғауышын қолданады. Бұл жалғауышта қуат қосылымы бар, сондай-ақ ыстық ауыстыруды (hot swapping) іске асыратын ұзын және қысқа контактілер бар. Бұл жалғауышты негізінен дискінің HDA-сында (және әрине, дискіні қосатын корпус артқы тақтасында) кездестіруге болады.
Сыртқы
Көбінесе сыртқы диск корпустарында ұрғашы ұялар болады, ал кабельдерде екі еркек ұя болады. SCSI-дегідей, мұнда да ерекшеліктер кездеседі.
SCSI-2
SCSI 2 пайда болғаннан кейін жағдай біршама реттелді. Тар SCSI үшін көптеген өндірушілер Amplimite .050 коннекторын қолданды, оны кейде жоғары тығыздық немесе HD50 деп те атайды. Бұл коннекторда 25 контактіден тұратын екі қатары және трапеция пішіндес (D пішіндес) қабығы бар, ені шамамен 1 3/8 дюйм (36 мм). Бірнеше сатушы Micro Centronics 50 коннекторын қолданды, ол Mini Delta Ribbon деп те белгілі, ал IBM кейбір RS 6000 жүйелерінде HDCN60 коннекторын пайдалануды жалғастырды. Amplimite және MDR коннекторлары пішіні мен мөлшері жағынан ұқсас, бірақ оларды контактілік ұштықтар және сүргіштер арқылы ажыратуға болады. Wide SCSI 2 үшін ең көп қолданылған коннектор HD50-нің үлкен 68 контактілі нұсқасы болды, ол HD68, MiniD68, HPDB68 және кейде "SCSI 3" деп аталды. Оның ені шамамен 1 7/8 дюйм (47 мм). IBM кейбір RS 6000 жүйелерінде HDCN68 коннекторын қолданды, және басқа бірнеше өндірушілер басқа баламаларды қолданған болуы мүмкін.
SCSI-2 беті
Уақыт өте келе, кейбір өндірушілер SCSI 2 коннекторынан да кішірек коннекторларды қалаған. Олардың бірі, біршама кең таралған VHDCI (Very High Density Cable Interconnect) коннекторы, сондай-ақ "AMP HPCN68M" деп те, кейде "SCSI 5" деп те аталады. Коннекторда екі қатарға орналасқан 68 контакті бар; контактілердің арақашықтығы 0,8 мм-ге тең. Бұл коннектор, кішкентай контактілеріне қарамастан, 68 контактілі SCSI 2 коннекторына қарағанда сирек бүгіледі деп есептеледі.
Өзара әрекеттесу мүмкіндігі
Параллельді SCSI қосылысының көптеген түрлері арасында адаптерлер бар, ал кейбір компаниялар дұрыс қосылыстарға ие болуды қамтамасыз ету үшін арнайы кабельдер шығарады. Тардан кеңге адаптер дұрыс жұмыс істеу үшін тоқтауды қамтуы тиіс. Әртүрлі SCSI стандарттары HVD және LVD SCSI (Жоғары кернеулі дифференциалды және төмен кернеулі дифференциалды) сияқты SCSI жалғаушыларын пайдаланады. HVD 15В пайдаланады, ал LVD 3.3В пайдаланады, сондықтан HVD құрылғысын LVD хост-бас адаптеріне қосу HBA-дағы желілік драйверлерін, сондай-ақ LVD құрылғысына қосылған HVD HBA-ны бұзуы мүмкін. Сол сияқты, бір ұшты құрылғыны (SE) LVD SCSI тізбегіне қосу автобустың бір ұшты режимге оралуына әкеледі, бұл Ultra жылдамдығынан (20 МГц) жылдам жұмыс істеу мүмкіндігін жояды және SE шектерін асырған жағдайда автобустың тұрақсыз жұмыс істеуіне себеп болуы мүмкін. Көптеген құрылғылардың өзара байланысы қарапайым көрінсе де, көптеген қиындықтар бар, ал ескі SE құрылғыларында сигнал нашарлаған кезде кабельдің ұзындығы мәселе тудырады.
Бір қосқышпен жалғау
Бір қосылымды қосылыс немесе SCA – Параллельді SCSI жүйелерінің ішкі кабельдік желісіне арналған қосылым түрі. Бұл коннектордың екі нұсқасы бар: қолданыстан шығарылған SCA 1 және ең соңғы стандарт – SCA 2. Сонымен қатар, SCA-ның бір ұшты (SE) және төмен вольтты дифференциалды (LVD) түрлері де бар. SCA енді кеңінен қолданылмайды, оның орнына Serial Attached SCSI (SAS) келді. Серверлік компьютердің ең жиі бұзылатын компоненттерінің бірі – қатты дискілер болғандықтан, бүкіл жүйені өшірмей, істен шыққан дискіні ауыстыру мүмкіндігіне әрдайым сұраныс болды. Бұл техника ыстық ауыстыру деп аталады және SCA-ны дамытудың басты себептерінің бірі болып табылады. Мысалы, RAID жүйелерінде бұл істен шыққан дискілерді үздіріссіз алмастыруға мүмкіндік береді. Әдетте, қатты дискілер екі кабельді пайдаланады: біреуі деректер үшін, екіншісі қуат үшін, сондай-ақ әрбір дискіде джемперлер арқылы орнатылатын нақты параметрлері (SCSI ID және т.б.) болады. SCA қолданатын дискілерде дерек пен қуатты жеткізетін бір ғана жалғағыш болады, сонымен қатар олар SCSI артқы тақтасынан конфигурациялық параметрлерді алуға мүмкіндік береді. Параллельді SCSI дискілеріндегі SCA жалғағышында 80 контакті бар, ал қазіргі заманғы параллельді SCSI дискілеріндегі интерфейсте көбінесе 68 контакті болады. SCA жалғағыштарындағы кейбір контактілер басқаларына қарағанда ұзын болады, сондықтан олар бірінші қосылады және соңғы ажыратылады. Бұл жүйенің электрлік тұтастығын қамтамасыз етеді. Басқаша айтқанда, жалғағыштың дискіге енгізілу бұрышы зақымдануға себеп болуы мүмкін, мысалы, кернеуді жеткізетін контакті тірек контактісінен бұрын қосылып кетсе. Қосымша ұзындық сонымен қатар «алдын ала зарядтау» құралына ие, ол құрылғыны күтілетін кернеудің өсуі туралы ескертеді. Бұл толық қуатқа көшуді баяулатады, соның арқасында құрылғы тұрақтанады. Ыстық ауыстыру мүмкіндігін жақсы пайдалану үшін SCA дискілері көбінесе дискілік ұяларға орнатылады, оларға оңай сығады. Осы ұялардың соңғы бөлігінде SCSI подсистемасының артқы тақтасы орналасқан, ол дискіні енгізген кезде автоматты түрде қосылады. Толық ыстық ауыстыру функционалдығы жүйенің басқа бағдарламалық және аппараттық компоненттерінің қолдауын қажет етеді. Атап айтқанда, операциялық жүйе мен RAID деңгейлері жүйені өшірмей қатты дискілерді ыстық ауыстыруды жүзеге асыру үшін ыстық ауыстыруды қолдауы керек.
Драйвтік кади
Жағдай негізінен параллельді SCSI дискілік ұяларға ұқсас; көптеген өндірушілер болған, ал ұялардың ішінде стандартты ішкі жалғағыштардың бірімен жабдықталған, алынып, ауыстырылатын универсалды құрылғы орналасқан.