Бая коммунасы, Румынияның Сучава округінде орналасқан. Тарихы ежелгі, Moldova өзені жағасындағы қала. Археологиялық зерттеулер кен өндірісінен іздер тапқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бая (Baja, Stadt Molde, немесе Moldenmarkt; Moldvabánya;) – Сучава округіндегі коммуна, тарихи Батыс Молдавия аймағында, Солтүстік-Шығыс Румынияда орналасқан. 2002 жылғы санақ бойынша халық саны 6 793 адамды құрайды. Оған Бая және Богата деген екі ауыл кіреді. Молдавия өзенінің жағасында орналасқан Бая, Молдавиядағы ең ерте қалалық елді мекендердің бірі болған.
Baia (Baja, Stadt Molde, or Moldenmarkt; Moldvabánya; ) is a commune in Suceava County, in the historical region of Western Moldavia, northeastern Romania with a population of 6,793 (2002 census). It is composed of two villages, namely Baia and Bogata. Located on the Moldova River, it was one of the earliest urban settlements in Moldavia.
Атауы
Румын тіліндегі "байя" және венгр тіліндегі "банья" екеуі де "кен" дегенді білдіреді. Археологтар темір шлагы мен көмірдің іздерін тапты, бірақ 14 ғасырдан бұрын, отарлаушылар келгенге дейін қысқа мерзім ішінде ғана. Бұл сөз "Бания" (Бан – саяси жетекші) терминінен шыққан болуы мүмкін. Бая алғаш рет Нестор жылнамасында "Бания" деген атпен тілге алынған. Елді мекеннің тағы бір атауы – "Молдавия нарығы" деген мағына беретін Таргул Молдовей, ол Молдова өзеніне сілтеме жасайды. Оның венгр тіліндегі атауы – Moldvabánya, "Молдавия кені". Сонымен қатар, қаланың ерте мөрінде табылған Civitas Moldaviae деген латынша атауы да болған.
The Romanian baia and Hungarian bánya both mean "mine". Archeologists found traces of iron slag and coal, but only for a brief period before 14th century, before the arrival of the colonists. It is possible that it derives from the term Bania (from Ban, a political leader). Baia was mentioned for the first time in the Nestor chronicle under the name Bania. Another name of the settlement was Târgul Moldovei which means "the market of Moldavia", referring to the Moldova River. Its Hungarian name was Moldvabánya, "the Moldova mine". It also had a Latin name, Civitas Moldaviae which was found on an early seal of the city.
Тарих
Баяда 13 ғасырдан бері қоныс бар, бірақ алғашқы жазба деректері келесі ғасырда пайда болды. 1335 жылы Польшадағы бір құжатта белгілі бір саудагер "Алекса Молдаович" (яғни Молдавия қаласынан Алекса) деген атпен есімдерін тілге бітірген болуы мүмкін, ал 1345 жылы Бая францискан миссионерлерінің қалалары тізіміне енгізілді. 1345-1347 жылдары Мажарстан королі Людовик I әскері осы аймақты жаулап алу үшін Бая арқылы өтті. Хроник Григор Уреке айтуынша, Баядағы таргты "неміс құмыр жасаушылары" салған. Қаланың паргарилері диірмендерге бірлесіп иелік еткен, бұл басқа молдаван қалаларынан өзгешелік еді, онда диірмендер жеке меншікте болған. Матиас жорығы кезінде оның әскері Молдавияның Тротуш, Бакау, Роман және Неамц қалаларын өртеп жіберді, бірақ Бая қаласын аяды және орталықтағы бекінілген тас үйге орналасты. Баядағы католиктер протестантизмге көшті, ал Баяның соңғы епискобы 1523 жылы тіркелді. Сучава қаласы Баяның саудадағы маңыздылығын иеленді, ал Бая қаласы бүгінгідей қарапайым ауылға айналды.
There has been a settlement in Baia since the 13th century, but the first written evidence is from the following century. It is possible that a document in Poland mentions the town in 1335, when a certain merchant was mentioned by the name of "Alexa Moldaowicz" (i. e. Alexa from the Town of Moldavia) and the next was in 1345, when Baia is placed on a list of towns of the Franciscan missionaries. It was through Baia that the army of King Louis I of Hungary went when conquering the region around 1345 1347. According to chronicler Grigore Ureche, the târg at Baia was founded by "German potters". The town's pârgari had a collective ownership over the mills, which is unlike in other Moldavian towns, where the mills were privately owned. During Matthias's campaign, his armies set on fire the Moldavian towns of Trotuș, Bacău, Roman and Neamț, but he spares the town of Baia, in which he settled in a fortified stone house in the center. The Catholics of Baia switched to Protestantism and the last bishop of Baia is recorded in 1523. The town of Suceava took over Baia's importance in trade and the town of Baia reverted to be a simple village, as it is today.