Кіріспе

Американдық лирик Норман Гимбел (16 қараша 1927 – 19 желтоқсан 2018) – американдық лирик және телешоулар мен фильмдерге арналған танымал әндер мен тақырыптардың авторы. Ол "Ready to Take a Chance Again" (композитор Чарльз Фокспен бірлесіп) және "Canadian Sunset" әндерінің сөздерін жазды. Сонымен қатар, "Killing Me Softly With His Song" әнін де бірлесіп жазған. Ол көптеген халықаралық хиттерге ағылшын тіліндегі мәтіндерін жазды, олардың ішінде "Sway", "Summer Samba", "The Girl from Ipanema", "How Insensitive", "Drinking Water", "Meditation", "I Will Wait for You" және "Watch What Happens" бар. Оның жазған фильмдердің тақырыптарының бесеуі «Оскар» және/немесе «Алтын глобус» сыйлықтарына ұсынылып, олардың ішінде «Норма Рей» фильмінен «It Goes Like It Goes» әні 1979 жылғы «Үздік түпнұсқа ән» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Гимбел 1984 жылы Әнші-күйшілердің Даңқ залына енгізілді.

Алғашқы табыстары

Гимбел 1927 жылғы 16 қарашада Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданында Лоти (Насс) мен кәсіпкер Моррис Гимбелдің ұлы болып дүниеге келді. Оның ата-анасы еврей иммигранттары еді. Ол Барух колледжінде және Колумбия университетінде ағылшын тілін оқыды. Гимбел музыканы өздігінен үйренді, алғашқыда музыка баспагері Дэвид Блуммен жұмыс істегеннен кейін Эдвин Х. Моррис Музыкасымен шартты әнші болды. Ол Ларри Коулманның музыкасына "Теннесси виг-вок" (немесе "Теннесси виг-вок") әнінің сөзін жазды, ол 1953 жылы Бонни Лумен жазылды. 1953 жылы Тереза Брюэрдің орындауында танымал болған "Рикошет" әні және одан кейін 1954 жылы Джуди Канованың "Рикошет романсы" фильмі, сондай-ақ Кирк Дугластың 1954 жылғы Диснейдің "Теңіз астындағы 20 000 лига" фильмінде орындалған "Ауылдың киті" әнінің арқасында шағын жетістіктер мен орташа даңққа ие болды. Одан кейін Дин Мартиннің "Sway" әнін жазып алып, Ұлыбританияның сингл тізімінде 6-орынға жетті, ал оның алғашқы үлкен жетістігі Энди Уильямстың 1956 жылы 1-орынға шыққан "Canadian Sunset" әні болды.

Екі Бродвей мюзиклі

Топ әнші-күйші Фрэнк Лойсер Гимбелдің ұстазы болды және Лойсер арқылы ол композитор Моус Шарлаппен танысты, олар 1951 жылғы «Монограмм» мюзиклінен «Тәуелсіздік шағының өтуі» атты көптеген әндерінің алғашқысын жазды. Онжылдықтың соңында ол Шарлаппен бірге Бродвейде әндерін жазған «Кімнің айқайы естіледі» және «Жеңіске жеткен батыр» мюзиклдерінде жұмыс істеді. «Кімнің айқайы естіледі» мюзиклі қазіргі заманғы үндістердің қорығында орналасқан қауымдастықта өтеді. Шоудағы Джо рөлін Ральф Янг ойнады, ол 1960 және 70-жылдары «Сэндлер және Янг» әншілер дуетінің жартысы ретінде танымал болды. Қойылымды Сай Фейер режиссерлік етті, ал Онна Уайт хореографиялық жұмыстың авторы болды, ол шоуға қосқан үлесі үшін «Тони» сыйлығына ие болды, ал тағы бір номинацияны Джулиенн Мари «Мюзиклдегі ең үздік әйел актрисасы» номинациясы бойынша алды. Кушман, Фейер және Эрнест Х. Мартин шоудың либреттосын бірлесіп жазды. Гимбел мен Шарлаптың он сегіз әнінің он бірі бірінші актіде, ал қалған жетісі екінші актіде орындалды. «Кімнің айқайы естіледі» мюзиклі 1958 жылдың 22 желтоқсанында Шуберт театрында ашылды, бірақ жақсы пікірлерге қарамастан, 1959 жылдың 7 ақпанында 56 қойылымнан кейін жабылды. «Жеңіске жеткен батыр» мюзиклінің тұсаукесері екі жылдан кейін, 1961 жылдың 16 қаңтарында өтті. «ANTA Playhouse» театрындағы қойылым Ларри Гелбарттың либреттосына негізделген, ол Престон Стерджестің 1944 жылғы сценарийі мен «Жеңіске жеткен батырға сәлем» фильмінен алынған. Оны Альберт Марре режиссерлік етті, Тодд Болендер хореографиялық жұмыстың авторы болды, ал Том Постон Вудроу Трусмит рөлін сомдады, бұл кейіпкер Эдди Брэккеннің фильмінде алғаш рет пайда болған. Элла Рейнстің Либби рөлін Кей Браун ойнады, ал Лайонел Стэндер сержант Мёрдок рөліне Уильям Демаресттің сержант Геппелфингер рөлін алмастырды. Бірінші актіде Гимбел мен Шарлаптың он төрт әнінің оны орындалды, ал екінші актіде төрт ән (және бірінші актіден төрт қайталау) орындалды. Нәтижесінде, «Жеңіске жеткен батыр» мюзиклі «Кімнің айқайы естіледі» мюзиклінен де нашар болды, ол 21 қаңтарда 7 қойылымнан кейін жабылды.

Бразилиялық және француз әндерінің ағылшын тіліндегі мәтіндері

1963 жылы музыкалық баспагер Лу Леви Гимбелді жас бразилиялық босса-нова композиторларымен, Антонио Карлос Жобим, Луис Бонфа және Баден Пауэлл сияқтылармен таныстырды. Олардың шығармалары үшін ол ағылшын тілінде ән сөздері жазды. Ең танымалдары – Маркос Валленің "Summer Samba" (сондай-ақ "So Nice" деп белгілі), Жобимнің "How Insensitive", "Ипанемадан келген қыз" (Аструд Гилберто үшін хитке айналдырған) және "Meditation" әндеріне жазған сөздері. Соңғысы джаз және босса-нова жанрында "классика" мәртебесіне ие болды. Ол француз композиторлары Мишель Легранд ("Шербург шаңшақтарынан" екі ән – "Watch What Happens" және "Оскарға" ұсынылған "I Will Wait for You"), Эдди Марней мен Эмиль Стерн ("Тамаша") және әнші-композитор Гилберт Беко ("Көресің" және басқа да әндер) үшін де ән сөздерін жазды. Бельгиялық джаз гармоникашысы Тутс Тилеманстың "Bluesette" әніне де ол сөз жазған. Нана Мускури орындаған "Only Love" әні Ұлыбританияда 2-орын алды (Ана патшайым алдындағы командалық өнер көрсетілімінде орындалды).

Кино әндері мен теледидар тақырыптарының лиригі

1968 жылдың қазан айында Норман Гимбель Лос-Анджелеске көшіп, кино және теледидар саласында жұмыс істеуге кірісті. Олмен бірге жұмыс істеген голливуд композиторларының арасында Элмер Бернштейн, Билл Конти, Джек Эллиот, Чарльз Фокс, Дэйв Грузин, Морис Жарр, Куинси Джонс, Фред Карлин, Фрэнсис Лай, Питер Матц, Лало Шифрин, Дэвид Шир және Патрик Уильямс болды. Гимбель төрт рет «Алтын глобус» номинациясына ие болды, алғашқысы – Фрэнсис Лайдың музыкасына жазылған «Circles in the Water» әні, ол 1967 жылғы француз фильмінің американдық дистрибуциясы үшін жазылған. Екінші номинацияны Эрнест Голдпен бірлесіп жазған «Stay» әні алды, ол 1969 жылғы «Санта-Виторияның құпиясы» фильмінде естілді. Қалған екеуі 1975 жылғы «The Other Side of the Mountain» фильмінен «Richard's Window» және 1978 жылғы «Foul Play» фильмінен «Ready to Take a Chance Again» әндері үшін болды. Осы екі әннің сөзін Гимбель өзінің ең жақын серіктесі Чарльз Фокс жазған музыкаға жазды, және олар екеуі де «Оскар» сыйлығына ұсынылды. 1971 жылы Гимбель мен Фокс 19 жасар әнші-күйші Лори Либерманмен келісімшартқа отырды, оның табысының 20 пайызын алды, бұл әдеттегіден екі есе көп. 44 жасында Гимбель Либерманмен бірнеше жылға созылған некеден тыс қарым-қатынас бастады. Гимбель өзінің жастық шағының ең шығармашылық кезеңінен өткенін айтып, Либерманға ән жазуға шабыттандырғанын мойындады: «Маған енді жазу үшін себеп керек, ал Лори – лирик үшін ең жақсы себептердің бірі». Либерман Дон Маклиннің орындауынан шабыттанып, әннің сөзін жазды, осы сөздерді Гимбельге жеткізді, ол оларды толықтырды, ал Фокс музыкасын жазды. Либерман, Гимбель және Фокс әннің атауын Гимбельдің идеялары жазылған дәптерінен алды. Ән «Killing Me Softly with His Song» деп аталды, Либерман оны 1972 жылы фолк стилінде жазды. Гимбель мен Фокс әнді өндіріп, толық авторлық құқығын алды, Либерманды болашақ табыстан мүлдем шеттетуге тырысты. Сондай-ақ 1973 жылы Джим Кроустың орындауындағы және 1973 жылғы «Соңғы американдық батыр» фильмінде қолданылған Гимбель мен Фокстың «Менің атым бар» әні Жаңа Йорк киносыншыларының пікірінше, ең үздік фильм әні деп танылды. 1979 жылы Гимбель «Эмми» сыйлығына бір рет ұсынылды. Лос-Анджелестегі Fox театрымен бірлесіп жұмыс істеген, Форд амфитеатрында көрсетілген, қаланың Шекспир фестивалі үшін «Жазғы түннің арманы» рок/поп нұсқасы және Sunset театрында ойнаған «The Eleventh» қойылымдарына қатысты. 1980 жыл Норман Гимбель үшін «Оскар» марафоны болды, ол Дэвид Ширмен бірлесіп жазған «It Goes Like It Goes» әнімен «Норма Рей» фильмі үшін «Ең үздік ән» сыйлығын жеңіп алды. Чарльз Фокспен ынтымақтастығын жалғастыра отырып, Гимбель көптеген телесериалдардың тақырыптық әндерін жазды, соның ішінде «The Bugaloos», «Happy Days», «Laverne & Shirley», «Angie», «Wonder Woman», «The Paper Chase» үшін «Эмми» сыйлығын жеңіп алған ән, және 1969-1971 жылдарғы сенбі күнгі балалар сериалы «H. R. Pufnstuf» фильмінің 1970 жылғы нұсқасы үшін ән жазды. 1984 жылы Гимбель Әнші-күйшілердің Даңқ залына енгізілді және 2009 жылға дейін кино саласында белсенді болды. Ол барлық әндерді, соның ішінде Диснейдің 2001 жылғы «Леди және Скитник II: Скамптың оқиғасы» мультфильмі үшін жазды, «Видео Премьера» сыйлығына ұсынылды, сонымен қатар «Фантомдық төлке» (1969), «Кайда Поппа?» (1970), «Орталық парктегі тролль» (1994) және «Ұры мен аяқ киім ішуші» (а/к/араб атты) (1995 АҚШ нұсқасы) фильмдері үшін ән жазды. Жылдар бойы оның әндері тоқсаннан астам фильмде қолданылды, ең танымалдарының кейбірі, мысалы, «Ипанемалық қыз», 1997 жылғы «Деконструирующий Гарри», 2002 жылғы «Қола мені, егер сен аласың», 2005 жылғы «Вендетта үшін» және «Мистер және миссис Смит» және 2007 жылғы «Инвазия», ал «Sway» әні 2004 жылғы «Біз билейік пе?» және «2046», 2006 жылғы «Белла», 2007 жылғы «No Reservations» және 2008 жылғы «Париж» фильмдерінде естілді. Оның әндерін пайдаланған басқа фильмдерге 1980 жылғы «Бұлт бишісі» (композитор Фред Карлинмен), 1984 жылғы «Джонни Даңгерсули» (композитор Джон Морриспен), 2006 жылғы «Жеңілмейтін» («Менің атым бар») және «Клик» («So Nice») және 2007 жылғы француз фильмі «Роман де Гаре», онда Гилберт Беконың «Сіз көресіз» әнінің ағылшын тіліндегі мәтіні қолданылды. 1970 жылдан бері Кино өнер және ғылым академиясының мүшесі болды. Норман Гимбель 2018 жылдың 19 желтоқсанында Калифорния штатының Монтесито қаласында 91 жасында қайтыс болды.