Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1680–1707 жылдар аралығындағы Моғол және Марат империялары арасындағы соғыстар
1680–1707 wars between the Mughal and Maratha empires
Самбхаджидің тұсында болған Маратхалар (16811689)
Самбхаджи 1657 жылы Шиваджи мен оның алғашқы әйелі Сайбайдан дүниеге келді. Ол кішкентай кезінен соғыс өнеріне үйреніп, батылдығымен және әскери шеберлігімен танымал болды. 1680 жылы Шиваджи қайтыс болғаннан кейін Самбхаджи Маратха империясының тағына отырды, ол Моғол үстемдігіне қарсы тұрды. 1681 жылдың бірінші жартысында бірнеше Моғол жасақтары қазіргі Гуджарат, Махараштра, Карнатака және Мадхья-Прадеш штаттарындағы Маратха бекініштерін қоршау үшін жіберілді. Сол кезде Моғол империясында император мен оның ұлы арасында шиеленіс күшейді. Маратха Чхатрапати Самбхаджи Моғол императоры Аурангзебтің бүлікші ұлы Сұлтан Мұхаммед Акбарға пана берді, бұл оның әкесінің ашуын тудырды. 1681 жылдың қыркүйегінде Мевар патшалық үйімен дауды шешкеннен кейін Аурангзеб Маратха жерлерін, сондай-ақ Бижапур және Голконда сұлтандықтарын басып алу үшін Деканға сапар бастады. Ол Моғолдардың Декандағы штаб-пәтері Аурангабадқа келді және оны өзінің астанасы етті. Аймақтағы Моғол жасақтарының саны шамамен 500 000 болды. Бұл соғыс барлық жағынан пропорционалсыз болды. 1681 жылдың соңында Моғол әскерлері Рамсей бекінісін қоршауға алды. Бірақ Маратхалар осы шабуылға мойынсұнбады. Маратхалар шабуылға қарсы дайындалды және қорғанысқа тұрды, ал Моғолдар бекіністі алу үшін жеті жыл жұмсады. 1681 жылдың желтоқсанында Самбхаджи Жанжираға шабуыл жасады, бірақ оның алғашқы әрекеті сәтсіз аяқталды. Сол уақытта Аурангзебтің генералдарының бірі Хусейн Али Хан Солтүстік Конканға шабуыл жасады. Самбхаджи Жанжирадан шығып, Хусейн Али Ханға шабуыл жасап, оны Ахметнагарға кері ығыстырды. Аурангзеб португалдармен сауда кемелерінің Гоа портына кіруіне рұқсат беру туралы келісімге қол қоюға тырысты. Бұл оған Деканға теңіз арқылы қосымша жабдықтау жолын ашуға мүмкіндік бермек. Бұл жаңалық Самбхаджиге жетті. Ол португал аумақтарына шабуыл жасап, оларды Гоа жағалауына кері қайтаруға мәжбүр етті, бірақ Альвор вице-королі португал штаб-пәтерін қорғауға қабілетті болды. Осы уақытқа қарай Моғолдың үлкен армиясы Деканның шекарасына жинала бастады. Оңтүстік Үндістанның үлкен және ұзаққа созылған қақтығысқа ұшырайтыны анық болды. 1683 жылдың соңында Аурангзеб Ахметнагарға көшіп келді. Ол әскерін екіге бөліп, әр бөлімге өзінің екі ханзадасы – Шах Алам мен Азам Шахты басшы етті. Шах Аламға Карнатака шекарасы арқылы Оңтүстік Конканға шабуыл жасау, ал Азам Шах Хандеске және солтүстік Маратха аумағына шабуыл жасау бұйырылды. Осы екі дивизия Маратхаларды оңтүстік және солтүстіктен қоршауға алып, оларды оқшаулауды жоспарлады. Бастапқыда бәрі жақсы болды. Шах Алам Кришна өзенін кешіп, Белгаумға кірді. Содан кейін ол Гоаға кіріп, Конкан арқылы солтүстікке қарай жүріп кетті. Ол алға жылжыған сайын Маратха әскерлері оның жабдықтау жолдарын тонап, әскерін аштыққа ұшыратты. Соңында Аурангзеб Рухулла Ханды оның құтқаруына жіберіп, оны Ахметнагарға қайтарды. Сондықтан, алғашқы қыспақ әрекеті сәтсіз аяқталды. 1684 жылғы муссоннан кейін Аурангзебтің басқа генералы Шахбуддин Хан Маратха астанасы Райгадқа тікелей шабуыл жасады. Маратха қолбасшылары Райгадты сәтті қорғады. Аурангзеб көмекке Хан Жеханды жіберді, бірақ Маратха әскерінің бас қолбасшысы Хамбарио Мохите оны Патадиде болған қатал шайқаста жеңді. Маратха әскерінің екінші дивизиясы Шахбуддин Ханға Пачадта шабуыл жасап, Моғол әскеріне ауыр зиян келтірді. 1685 жылдың басында Шах Алам Гокак-Дхарвар жолы арқылы тағы да оңтүстікке шабуыл жасады, бірақ Самбхаджидің күштері оны жолда үнемі мазалады және ақырында ол берілуге мәжбүр болды, сондықтан ол екінші рет орамалды жауып үлгермеді. 1685 жылдың сәуір айында Аурангзеб өзінің стратегиясын өзгертті. Ол Голконда және Бижапур мұсылман патшалықтарына жорық жасап, оңтүстіктегі билігін нығайтуды жоспарлады. Екеуі де Маратханың одақтастары болғандықтан, Аурангзеб оларды ұнатпады. Ол екі патшалықпен де келісімшартты бұзып, оларға шабуыл жасап, 1686 жылдың қыркүйегіне дейін басып алды. Олармен соғыс кезінде Маратхалар қарсы шабуыл жасауға мүмкіндік көріп, солтүстік жағалауға шабуыл жасап, Барухқа шабуыл жасады. Олар жолға жіберілген Моғол әскерінен қашып, аз ғана зиянмен кері қайтып келді. Маратхалар Майсурды дипломатиялық жолмен басып алуға тырысты. Сардар Кесопант Пингле келіссөздерді жүргізді, бірақ Бижапурдың Моғолдарға құлауы жағдайды өзгертті және Майсур Маратхаларға қосылуға тартынды. Самбхаджи бірнеше Бижапур сардарларын Маратха әскеріне қосылуға сәтті шақырды. Самбхаджи шайқасқа жетекшілік етті, бірақ Моғолдар тарапынан тұтқынға алынып, өлтірілді. Оның әйелі мен ұлы (Шиваджидің немересі) Аурангзебтің тұтқынында жиырма жыл болды.
Sambhaji was born in 1657 to Shivaji and his first wife, Saibai. He was trained in the art of warfare from a young age and was known for his bravery and military skills. After Shivaji's death in 1680, Sambhaji ascended to the throne of the Maratha Empire, which was resisting Mughal dominance. In the first half of 1681, several Mughal contingents were dispatched to lay siege to Maratha forts in present day Gujarat, Maharashtra, Karnataka, and Madhya Pradesh. The Mughal empire was experiencing tension between the Emperor and his son at the time. The Maratha Chhatrapati Sambhaji provided shelter to the Mughal emperor Aurangzeb's rebel son Sultan Muhammad Akbar, which angered his father. In September 1681, after settling a dispute with the royal house of Mewar, Aurangzeb began his journey to Deccan to conquer the Maratha lands, as well as the sultanates of Bijapur and Golconda. He arrived at Aurangabad, the Mughal headquarters in the Deccan and made it his capital. Mughal contingents in the region numbered about 500,000. It was a disproportionate war in all senses. By the end of 1681, the Mughal forces had laid siege to Fort Ramsej. But the Marathas did not succumb to this onslaught. The Marathas prepared and defended against the attack, and it took the Mughals seven years to take the fort. In December 1681, Sambhaji attacked Janjira, but his first attempt failed. At the same time one of the Aurangzeb's generals, Husain Ali Khan, attacked Northern Konkan. Sambhaji left Janjira and attacked Husain Ali Khan and pushed him back to Ahmednagar. Aurangzeb tried to sign a deal with the Portuguese to allow trade ships to harbour in Goa. This would have allowed him to open another supply route to Deccan via the sea. This news reached Sambhaji. He attacked the Portuguese territories and forced them back to the Goan coast, but the viceroy of Alvor was able to defend the Portuguese headquarters. By this time the huge Mughal army had started gathering on the borders of Deccan. It was clear that southern India was headed for a large, sustained conflict. In late 1683, Aurangzeb moved to Ahmednagar. He divided his forces in two and put his two princes, Shah Alam and Azam Shah, in charge of each division. Shah Alam was ordered to attack South Konkan via the Karnataka border while Azam Shah would attack Khandesh and northern Maratha territory. Using a pincer strategy, these two divisions planned to encircle the Marathas from the south and north to isolate them. The beginning went quite well. Shah Alam crossed the Krishna river and entered Belgaum. From there he entered Goa and started marching north via Konkan. As he pushed further, he was continuously harassed by Marathas forces, who ransacked his supply chains and reduced his forces to starvation. Finally Aurangzeb sent Ruhulla Khan to his rescue and brought him back to Ahmednagar. The first pincer attempt therefore failed. After the 1684 monsoon, Aurangzeb's other general Shahbuddin Khan directly attacked the Maratha capital, Raigad. The Maratha commanders successfully defended Raigad. Aurangzeb sent Khan Jehan to help, but Hambirao Mohite, commander in chief of the Maratha army, defeated him in a fierce battle at Patadi. The second division of the Maratha army attacked Shahbuddin Khan at Pachad, inflicting heavy losses on the Mughal army. In early 1685, Shah Alam attacked south again via the Gokak Dharwar route, but Sambhaji's forces harassed him continuously on the way and finally he had to give up and thus failed to close the loop a second time. In April 1685, Aurangzeb changed his strategy. He planned to consolidate his power in the south by undertaking expeditions to the Muslim kingdoms of Golkonda and Bijapur. Both of them were allies of the Marathas and Aurangzeb disliked them. He broke his treaties with both kingdoms, attacked them and captured them by September 1686. While he was at war with them, the Marathas saw an opportunity to counterattack, and launched an offensive on the North coast and attacked Bharuch. They were able to evade the Mughal army sent their way and came back with minimum damage. The Marathas alo tried to win Mysore through diplomacy. Sardar Kesopant Pingle was running the negotiations, but the fall of Bijapur to the Mughals turned the tides and Mysore was reluctant to join Marathas. Sambhaji successfully courted several Bijapur sardars to join the Maratha army. Sambhaji led the fight but was captured by the Mughals and killed. His wife and son (Shivaji's grandson) were held captive by Aurangzeb for twenty years.
Самбхаджидің өлімі
Бижапур мен Голконданың құлауынан кейін Аурангзеб қайтадан Маратхаларға назар аударды, бірақ оның алғашқы әрекеттерінің нәтижесі шамалы болды. 1688 жылдың қаңтар айында Самбхажи Конкандағы Сангамешвар қаласындағы стратегиялық кеңеске өз сардарларын шақырды, мақсаты – Аурангзебті Деканнан қуып шығу үшін соңғы соққы беруді шешу еді. Кеңес шешімін жылдам орындау үшін Самбхажи көптеген серіктерін алға жіберіп, Кави Калаш сияқты бірнеше сенімді серіктерін өзінде қалдырды. Самбхаджидің құдаларының бірі Ганоджи Ширке сатқындыққа ұшырап, Самбхаджи әлі де Сангамешварда болғанда Аурангзебтің сардары Мукарраб Ханға оны табуға, жетіп келуге және шабуыл жасауға көмектесті. Маратхалардың салыстырмалы түрде аз күші барлық жағынан қоршалған болса да, қарсы тұрды. Самбхаджи 1689 жылдың 1 ақпанында тұтқындалды, ал Маратхалардың одан кейінгі құтқару әрекеті 11 наурызда тойтарылды. Ол 1689 жылдың 11 наурызында Аурангзеб лагерінде азаптап өлтірілді. Оның өлімі Маратхаларға жаңа күш-қуат сыйлады және оларды ортақ жауы – Моғол императоры Аурангзебке қарсы біріктірді. Оның өлімі Үндістан тарихындағы маңызды оқиға болды және Маратха империясының алтын ғасырының аяқталуымен байланысты.
After the fall of Bijapur and Golkonda, Aurangzeb turned his attention again to the Marathas, but his first few attempts had little impact. In January 1688, Sambhaji called together his commanders for a strategic meeting at Sangameshwar in Konkan to decide on the final blow to oust Aurangzeb from the Deccan. To execute the decision of the meeting quickly, Sambhaji sent ahead most of his comrades and stayed back with a few of his trustworthy men, including Kavi Kalash. Ganoji Shirke, one of Sambhaji's brothers in law, turned traitor and helped Aurangzeb's commander Muqarrab Khan to locate, reach and attack Sangameshwar while Sambhaji was still there. The relatively small Maratha force fought back although they were surrounded from all sides. Sambhaji was captured on 1 February 1689 and a subsequent rescue attempt by the Marathas was repelled on 11 March. He was tortured and executed in Aurangzeb's camp on 11 March 1689. His death gave the Marathas a newfound zeal and united them against their common foe, Mughal Emperor Aurangzeb. His death was a significant event in Indian history, and despite the Maratha resurgence it inspired, is regarded as marking the end of the golden era of the Maratha Empire.
Маратхалар патшасы Раджарамның (1689 - 1700) тұсында
Аурангзебке 1689 жылдың соңында маратхалар дерлік қырылып біткендей көрінді, бірақ бұл қателесу оған өлімге әкелуі мүмкін еді. Самбхаджидің қазасы маратха әскерлерінің рухын қайта жақтандырды, бұл Аурангзебтің соғыс мақсаттарын орындауды мүмкінсіз етті. Самбхаджидің кіші інісі Раджарамға Чхатрапати (император) атағы берілді. 1690 жылдың наурыз айында маратха қолбасшылары, Сантаджи Горпаде басшылығымен, моғол армиясына ең батыл шабуыл жасады. Олар тек әскерге ғана шабуыл жасап қоймай, Аурангзебтің өзі ұйықтап жатқан шатырын да тонады. Аурангзеб басқа жерде болғандықтан, оның жеке күзеті мен көптеген сақшылары қаза тапты. Бірақ маратха лагерінде де сатқындық орын алды. Раигад Сурьяджи Писалдың сатқындығы салдарынан түсті, Самбхаджидің жесірі Есубай және олардың ұлы Шаху I тұтқындалды. Зұлфиқар Хан бастаған моғол әскерлері осы шабуылды оңтүстікке қарай жалғастырды. Олар Панхала бекінісіне шабуыл жасады. Маратхалар Панхаланың қалмағын қорғап, моғол армиясына ауыр үлкен шығын келтірді. Ақырында Аурангзебтің өзі жеке шайқасқа қатысуға мәжбүр болды және Панхала берілді.
To Aurangzeb, the Marathas seemed all but dead by end of 1689, but this would prove to be almost a fatal blunder. The death of Sambhaji had rekindled the spirit of the Maratha forces, which made Aurangzeb's war aims impossible. Sambhaji's younger brother Rajaram was now given the title of Chhatrapati (Emperor). In March 1690, the Maratha commanders, under the leadership of Santaji Ghorpade launched the single most daring attack on Mughal army. They not only attacked the army, but sacked the tent where Aurangzeb himself slept. Aurangzeb was elsewhere, but his private force and many of his bodyguards were killed. This was followed by a betrayal in the Maratha camp. Raigad fell to the treachery of Suryaji Pisal, and Sambhaji's widow, Yesubai and their son, Shahu I, were captured. Mughal forces, led by Zulfikar Khan, continued this offensive further south. They attacked fort Panhala. The Maratha killedar of Panhala defended the fort and inflicted heavy losses on Mughal army. Finally Aurangzeb himself was obliged to attend the battle personally and Panhala was surrendered.
Мараттардың астанасы Жинжиге көшірілді
Маратха әмірлері моғолдардың Вишальгадқа шабуыл жасайтынын түсінді. Олар Раджарамның Вишальгадтан шығып, Шиваджидің оңтүстік жорықтары кезінде басып алған және енді жаңа Маратха астанасы болған Сенжиге (Гинги) (қазіргі Тамил Наду) аттануын талап етті. Раджарам Хандо Баллал мен оның серіктерінің сүйемелдеуімен оңтүстікке сапарлады. Аурангзеб Раджарамның сәтті қашуына ашуланды. Ол күшінің көп бөлігін Махараштрада қалдырып, Раджарамды бақылауда ұстау үшін шағын күш жіберді. Бұл шағын күшті екі Маратха генералы – Сантажи Горпаде мен Дханажи Джадхав шабуылдап жойды, сосын олар Рамчандра Бавадекармен бірге Деканға қосылды. Бавадекар, Витхожи Чаван және Рагхужи Бхосале Панхала мен Вишальгадтағы жеңілістерден кейін Маратха әскерінің көп бөлігін қайта ұйымдастырды. 1691 жылдың соңында Бавадекар, Пралхад Ниражи, Сантажи, Дханажи және бірнеше Маратха сардарлары Мавал аймағында бас қосып, стратегияны жаңартты. Аурангзеб Сахьядраистегі төрт маңызды бекініс басып алды және Зұлфиқар ханға Гинджи бекінісін бағындыруды тапсырды. Жаңа Маратха жоспары бойынша, Сантажи мен Дханажи моғол күштерінің қалған бөлігін тарату үшін шығысқа шабуыл жасайтын болды. Ал қалғандары Махараштраға назар аударып, оңтүстік Махараштра мен солтүстік Карнатакадағы бірнеше бекіністерге шабуыл жасап, моғолдар басып алған аумақтарды екіге бөліп, осылайша жаудың жабдықтау желісіне қауіп төндіретін еді. Шиваджи құрған күшті теңіз флотының арқасында Маратхалар бұл бөліністі теңізге дейін кеңейтіп, Сураттан оңтүстікке қарайғы жабдықтау жолдарын тоқтата алатын болды. Соғыс Малва үстіртінен шығыс жағалауына дейін Маратха қолбасшылары моғолдардың күшіне қарсы тұру үшін жасаған стратегия бойынша жүргізілді. Маратха генералдары Рамчандрапант Аматья мен Шанкараджи Ниражи Сахьядридің қиын-қырсыз аймақтарында Маратха бекінісін сақтап тұрды. Сантажи Горпаде мен Дханажи Джадхав атты әскерлердің көмегімен моғолдарды жеңді. Атани шайқасында Сантажи моғолдың танымал генералы Касим ханнан жеңіске жетті.
Maratha ministers realised that the Mughals would move on Vishalgad. They insisted that Rajaram leave Vishalgad for Senji (Gingee) (in present Tamil Nadu), which had been captured by Shivaji during his southern conquests and was now to be the new Maratha capital. Rajaram travelled south under escort of Khando Ballal and his men. Aurangzeb was frustrated with Rajaram's successful escape. Keeping most of his force in Maharashtra, he sent a small number to keep Rajaram in check. This small force was destroyed by an attack from two Maratha generals, Santaji Ghorpade and Dhanaji Jadhav, who then they joined Ramchandra Bavadekar in Deccan. Bavdekar, Vithoji Chavan and Raghuji Bhosale had reorganised most of the Maratha army after defeats at Panhala and Vishalgad. In late 1691, Bavdekar, Pralhad Niraji, Santaji, Dhanaji and several Maratha sardars met in the Maval region and reformed the strategy. Aurangzeb had taken four major forts in Sahyadrais and was sending Zulfikar khan to subdue the fort Ginjee. According to new Maratha plan, Santaji and Dhanaji would launch offensives in the East to keep rest of the Mughal forces scattered. Others would focus in Maharashtra and would attack a series of forts around southern Maharashtra and northern Karnataka in order to divide the Mughal won territories in two, thereby posing a significant challenge to enemy supply chains. Having a strong navy established by Shivaji, the Marathas could now extend this divide into the sea, checking any supply routes from Surat to south. Now war was fought from the Malwa plateau to the east coast, in a strategy devised by the Maratha commanders to counter the strength of the Mughals. Maratha generals Ramchandrapant Amatya and Shankaraji Niraji maintained their Maratha stronghold in the rugged terrains of Sahyadri. Through cavalry movements, Santaji Ghorpade and Dhanaji Jadhav defeated the Mughals. In the Battle of Athani, Santaji defeated Kasim Khan, a noted Mughal general.
Цзинджидің құлауы (1698 жылдың қаңтары)
Ауранзеб бастаған соғыстың күтілгеннен әлдеқайда ауыр екенін енді түсінді. Ол әскерін қайта жинап, стратегиясын қайта қарастыруға бел буды. Зұлфиқар ханға Цинджиді жаулап алу немесе лауазымынан айырылатыны туралы соңғы талапты жіберді. Зұлфиқар хан қоршауды күшейтті, бірақ Раджарам қашып, Дханажи Джадав пен Ширке ағайындыларының көмегімен Деканға қауіпсіз жетті. Хараджи Махадиктің ұлы Цинджиге басшылық етіп, 1698 жылдың қаңтарында қала түскенше Зұлфиқар хан мен Дауд ханға қарсы батыл түрде қорғады. Бұл Раджарамға Вишалгадқа жетуге жеткілікті уақыт берді. Моғолдардың ауыр шығындарынан кейін Цинджи Пирр жеңісімен бағындырылды. Бекініс өзінің міндетін атқарды: жеті жыл бойы Цинджидің үш төбесі моғол әскерлерінің үлкен бөлігін ұстап тұрып, оларға ауыр зиян келтірді. Бұл аймақтағы моғол ресурстарын, қазынадан бастап материалдық заттарға дейін қысқартып жіберді. Мараттар көп ұзамай өздерінің тудырған жағымсыз жағдайларына куә болды. Дханажи Джадав пен Сантажи Горпаде арасында ұзаққа созылған антагонизм болды, оны кеңесші Пралхад Ниражи бақылап отырды. Бірақ Ниражи қайтыс болғаннан кейін Дханажи батылданып, Сантажиге шабуыл жасады. Дханажидің адамы Нагоджи Мане Сантажиді өлтірді. Сантажидің қазасы туралы жаңалық Ауранзеб пен моғол әскерін қуантты. Бірақ сол кезде моғолдар бұрынғыдай қауіпті күш емес еді. Ауранзеб бірнеше тәжірибелі генералдарының кеңесіне қарамастан соғысты жалғастырды.
Aurangzeb by now had realised that the war he had started was much more serious than he had originally thought. He decided to regroup his forces and rethink his strategy. He sent an ultimatum to Zulfikar Khan to capture Jinji or be stripped of the titles. Zulfikar Khan tightened the siege, but Rajaram escaped and was safely escorted to Deccan by Dhanaji Jadhav and the Shirke brothers. Haraji Mahadik's son took command of Jinji and bravely defended the city against Julfikar Khan and Daud Khan until its fall in January 1698. This gave Rajaram ample amount of time to reach Vishalgad. After significant Mughal losses, Jinji was captured in a Pyrrhic victory. The fort had done its work: for seven years the three hills of Jinji had kept a large contingent of Mughal forces occupied while inflicting heavy losses. It had significantly depleted Mughal resources in the region, from the treasury to material. Marathas would soon witness an unpleasant development of their own making. Dhanaji Jadhav and Santaji Ghorpade had a simmering rivalry, which was kept in check by the councilman Pralhad Niraji. But after Niraji's death, Dhanaji grew bold and attacked Santaji. Nagoji Mane, one of Dhanaji's men, killed Santaji. The news of Santaji's death greatly encouraged Aurangzeb and the Mughal army. But by this time the Mughals were no longer the army they were earlier feared to be. Aurangzeb, against the advice of several of his experienced generals, continued the war.
Мараттар байлығының қайта жаңғыруы
Маратхалар қайтадан бірігіп, қарсы шабуылға кірісті. Раджарам Дханажи Джадавты бас қолбасшы етіп тағайындады және армия үш бөлімге бөлінді, оларды Джадавтың өзі, Паршурам Тимбак және Шанкар Нараян басқарды. Джадав Пандарпур маңында моғолдардың ірі әскерін жеңіске ұшыратты, ал Нараян Пунеде Саржа Ханды жеңді. Джадавтың басшылығындағы бөлімді басқарған Хандерао Дабхаде Баглан мен Нашик қалаларын алды, ал Нараянның қолбасшысы Немажи Шинде Нандурбарда маңызды жеңіске жетті. Осы жеңілістерге ашуланған Аурангзеб жетекшілікті өз қолына алып, тағы бір қарсы шабуылға шықты. Ол Панхала қаласын қоршады және Сатара бекінісіне шабуыл жасады. Маратхалардың тәжірибелі қолбасшысы Праягжи Прабху Сатараны жарты жылдай қорғады, бірақ 1700 жылдың сәуір айында, муссон маусымы басталар алдында берілді. Бұл Аурангзебтің муссон басталар алдында мүмкіндігінше көп бекіністерді басып алу жоспарын қиындатты.
The Marathas again consolidated and began a counter offensive. Rajaram appointed Dhanaji Jadhav as commander in chief and the army was split into three divisions, headed by Jadhav himself, Parshuram Timbak and Shankar Narayan. Jadhav defeated a large Mughal force near Pandharpur and Narayan defeated Sarja Khan in Pune. Khanderao Dabhade, who led a division under Jadhav, took Baglan and Nashik, while Nemaji Shinde, a commander with Narayan, scored a major victory at Nandurbar. Enraged at these defeats, Aurangzeb took charge and launched another counter offensive. He laid siege to Panhala and attacked the fort of Satara. A seasoned Maratha commander, Prayagji Prabhu, defended Satara for a good six months but surrendered in April 1700, just before the onset of the monsoon. This foiled Aurangzeb's strategy to clear as many forts before the monsoon as possible.
Тарабайдың Маратхалары
1700 жылғы наурыз айында Раджарам қайтыс болды. Оның әйелі Тарабай, Маратхалардың бас қолбасшысы Хамбиррао Мохиттенің қызы, Маратха әскерін басқарып, келесі жеті жыл бойы күресті жалғастырды. 1701 жылдың соңында моғол лагерінде шиеленіс күшейгенін байқауға болады. Асад хан, Жұлфиқар ханның әкесі, Аурангзебке соғысты тоқтатып, кері қайтуға кеңес берді. Бұл жорық империяға алдын ала жоспарланғаннан әлдеқайда ауыр соққы берді, және 175 жылдық моғол билігі жеңіске жетпес соғысқа тартылуы салдарынан құлап кетуі мүмкін еді. 1704 жылы Аурангзеб Торана, Раджгад және тағы бірнеше бекіністерді, көбінесе Маратха қолбасшыларына пара беріп бағындырды, бірақ мұның үшін төрт құнды жыл кетіп қалды. Оған 24 жыл бойы соғысқаннан кейін Маратха мемлекетін жанекелеуге мүмкіндік болмағаны анық болды. Маратхалардың соңғы қарсы шабуылы солтүстікте күш алды, онда моғол провинциялары бірінен соң бірі құлдырады. Олар қорғануға жарамсыз болды, себебі патшалық қазынасы таусылып, әскер де қалмады. 1705 жылы Маратха әскерінің екі тобы Нармада өзенін кешіп өтті. Біріншісі, Немаджи Шинде басқарып, солтүстікке қарай Бхопалға дейін шабуылдады; екіншісі, Хандерао Дабхаде басқарып, Бхароч және батысқа шабуылдады. Дабхаде 8000 әскерімен Махаммед ханның шамамен он төрт мыңдық әскерін талқандады. Осылайша Маратхалар үшін бүкіл Гуджарат жағалауы ашыққа шықты. Олар бірден моғолдық азық-түлік жеткізілім жолдарын бақылауға алды. 1705 жылдың соңына қарай Маратхалар Орталық Үндістан мен Гуджараттың моғолдық иелігіне еніп үлкерді. Немаджи Шинде Малва таулы жазығында моғолдарды жеңді. 1706 жылы моғолдар Маратха жерлерінен шегіне бастады. Махараштрада Аурангзеб көңілсіздікке түсті. Ол Маратхалармен келіссөздер бастады, бірақ оларды күрт тоқтатып, Виджайнагар империясының патшалық отбасынан тегін шығарған Вайканараның кішкентай патшалығына жорық жасады. Оның жаңа қарсыластары моғолдарды жақтырмаған және Маратхалардың жағында болды. Жадав Сахадри тауларына басып кірді және қысқа мерзім ішінде көптеген маңызды бекіністерді қайтарып алды, ал Сатара мен Паралиді Паршурам Тимбак, ал Сингхадты Нараян бағындырды. Содан кейін Жадав кері бұрылып, Вайканарадағы найктарға көмектесу үшін әскерін алып келді. Вайканара құлдырады, бірақ найк патшалық отбасы қашып құтылды.
In March 1700, Rajaram died. His queen, Tarabai, who was daughter of the Maratha commander in chief Hambirrao Mohite, took charge of the Maratha army and continued fighting for the next seven years. Signs of strain were showing in the Mughal camp in late 1701. Asad Khan, Julfikar Khan's father, counselled Aurangzeb to end the war and turn around. The expedition had already taken a giant toll, much larger than originally planned, on the empire and it looked possible that 175 years of Mughal rule might crumble due to being involved in a war that was not winnable. By 1704, Aurangzeb conquered Torana, Rajgad and some other handful forts mostly by bribing Maratha commanders, but he had spent four precious years for this. It was slowly dawning to him that after 24 years of constant war, he was not succeeded to annex the Maratha State. The final Maratha counter offensive gathered momentum in the North, where Mughal provinces fell one by one. They were not in position to defend because the royal treasuries had been sucked dry and no armies were available. In 1705, two Maratha army factions crossed Narmada. One, under the leadership of Nemaji Shinde, hit as far north as Bhopal; the second, headed by Khanderao Dabhade, struck Bharoch and the west. With his 8000 men, Dabhade attacked and defeated Mahomed Khan's forces numbering almost fourteen thousand. This left entire Gujarat coast wide open for Marathas. They immediately tightened their grip on Mughal supply chains. By 1705 end, Marathas had penetrated Mughal possession of Central India and Gujarat. Nemaji Shinde defeated Mughals on the Malwa plateau. In 1706, Mughals started retreating from Maratha dominions. In Maharashtra, Aurangzeb became despondent. He started negotiations with the Marathas, then cut them abruptly and marched on the small kingdom of Wakinara whose Naik rulers traced their lineage to the royal family of the Vijaynagar empire. His new opponents had never been fond of the Mughals and had sided with the Marathas. Jadhav marched into Sahyadris and won almost all the major forts back in a short time, while those of Satara and Parali were taken by Parshuram Timbak, and Narayan took Sinhgad. Jadhav then turned around, taking his forces to help the Naiks at Wakinara. Wakinara fell but the Naik royal family escaped.
Аурангзебтің өлімі
Аурангзеб енді барлық үмітінен айырылып, Бурханпурге қайтуды жоспарлады. Жадав оның соңғы жасағына шабуыл жасап, жеңіске жетті, бірақ Аурангзеб Зұлфиқар ханның көмегімен өз мақсатына жете алды. Ол 1707 жылдың 21 ақпанында қызбадан қайтыс болды.
Aurangzeb had now given up all hope and planned a retreat to Burhanpur. Jadhav attacked and defeated his rearguard but Aurangzeb was able to reach his destination with the help of Zulfikar Khan. He died of a fever on 21 February 1707.