Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көздің үстемдік бағандары – кейбір сүтқоректілердің (адамдарды қоса алғанда) көру қабығындағы нейрондардың жолақтары, олар бір көзден немесе екінші көзден келетін сигналға артықшылықпен жауап береді. Бұл бағандар бірнеше қабықтық қабаттарды қамтиды және жолақты қабықтың (V1) бетінде жолақты үлгіде орналасқан. Сызықтар бағдарлау бағандарына перпендикуляр болып орналасады. Көздің үстемдік бағандары қабықшаның пластикалық қасиеттерін зерттеуде маңызды рөл атқарды, себебі бір көздін көру қабілетін жоғалту (монокулярлық депривация) бағандардың нашарлауына алып келеді, ал көру қабілеті жоғалмаған көз қабықша жасушаларының басым бөлігін бақылауға алады.
Ocular dominance columns are stripes of neurons in the visual cortex of certain mammals (including humans) that respond preferentially to input from one eye or the other. The columns span multiple cortical layers, and are laid out in a striped pattern across the surface of the striate cortex (V1). The stripes lie perpendicular to the orientation columns. Ocular dominance columns were important in early studies of cortical plasticity, as it was found that monocular deprivation causes the columns to degrade, with the non deprived eye assuming control of more of the cortical cells.
Құрылымы
[[File:ODC OR CX Columns.png|thumb|Көздің басымдығы, бағдары және цитохром оксидазасы арасындағы қатынастың типік картасы. Қара және ақ аймақтар сол және оң көзге артық сезімтал нейрондарды көрсетеді. Түстер бағдарлауға қатысты таңдаулылықты білдіреді.
[[File:ODC OR CX Columns. png|thumb|A typical map of the relationship between ocular dominance, orientation, and cytochrome oxidase. Dark and light areas represent neurons that respond preferentially to the left and right eye. Colors represent orientation selectivity
V1-дің басқа ерекшеліктерімен байланысы
Көздің басымдық бағандары первикалық (жолақты) көру қабығын жабады, перифериялық көруге және соқыр нүктеге сәйкес келетін қабықтық картаның монокулярлық аймақтарын қоспағанда. Алғашқы модельдердің көпшілігі бағандарды "модульдер" немесе "гипербағандар" деп қарастырды, олар қайталанатын бірліктерден тұрады, онда бағдар мен көздің басымдық бағандарының толық жиынтығы бар. Мұндай бірліктерді құру мүмкін, бірақ бағандардың картасы соншалықты бұрмаланғандықтан, қайталанатын құрылым жоқ және модульдер арасында анық шекаралар да жоқ. Түйежайдағы (торлық қабаттағы) белсенділіктің спонтанды толқындары туылмас бұрын пайда болады және бұл толқындар LGN-ге кіретін көзге тән сигналдарды бөлу үшін маңызды, себебі жақын орналасқан нейрондардың белсенділігін байланыстырады. Дегенмен, торлық қабаттағы толқындарды бұзу көздің басымдық бағандарының үлгісін өзгертеді, сондай-ақ ("энуклеация") немесе нейротрофиннің босатылуын, қайта сіңірілуін және импульстік уақытқа байланысты пластикалық өзгерістерді тежеуге әкеледі.
The ocular dominance columns cover the primary (striate) visual cortex, with the exception of monocular regions of the cortical map corresponding to peripheral vision and the blind spot. Most early models of the columns supposed that there were discrete "modules" or "hypercolumns" tiling the cortex, consisting of a repeating unit containing a full set of orientation and ocular dominance columns. While such units can be constructed, the map of columns is so distorted that there is no repeating structure and no clear boundaries between modules. It is known that spontaneous waves of activity in the retina occur before birth and that these waves are crucial for eye specific segregation of inputs to the LGN by correlating the activity of nearby neurons. In any case, it has been shown that disrupting the retinal waves at least alters the pattern of ocular dominance columns. ("enucleation"), or silenced neurotrophin release, reuptake, and spike timing dependent plasticity.
Химотаксис
Химотактикалық модельдер аксонды бағыттау молекулаларының бар екенін жорамалдайды, олар көздің басымдық бағандарының бастапқы қалыптасуын басқарады. Бұл молекулалар аксондарды әр көзден шыққан аксондарға тән маркерлерге сүйене отырып дамытуға бағыттайды. Алайда, бірнеше мәліметтер толыққанды түрде активтілікке тәуелді қалыптасу мүмкін еместігін көрсетеді, сондықтан олар қажет болып тұр. Біріншіден, аққу маймылдарының көздеріндегі көздің басымдық бағандарының қабықшада көміртегілік симметрияға ие екені көрсетілді. Бұл активтілікке тәуелді механизмдермен болуы өте күмәнді, себебі ол бір көздің мұрындық торлық қабығы мен екінші көздің уақытша торлық қабығы арасындағы корреляцияны білдіреді, бірақ мұндай корреляция байқалған жоқ. Бұдан әрі, ахиазматикалық бельгиялық қойшы итіндегі зерттеулер бір көздің уақытша және мұрындық торлық қабығынан шығатын проекциялар арасында бағандар қалыптаса алатынын көрсетті, бұл мұрындық-уақытшалық таңбалауға нұсқайды, ал контралатеральдыға қарсы ипсилатеральдыға қарағанда активтілікке тәуелді механизмдермен түсіндіру әлдеқайда оңай болар еді. Осының барлығына қарамастан, көздің басымдық бағандарының қалыптасуын басқаратын молекулалық маркер ешқашан табылған жоқ.
Chemotactic models posit the existence of axon guidance molecules that direct the initial formation of the ocular dominance columns. These molecules would guide the axons as they develop based on markers specific to the axons from each eye. but they have been called for because several pieces of evidence make entirely activity dependent formation unlikely. First, it has been shown that the ocular dominance columns in squirrel monkeys have mirror symmetry across the cortex. This is very unlikely to occur by activity dependent means because it implies a correlation between the nasal retina of one eye and the temporal retina of the other, which has not been observed. Furthermore, work in achiasmatic Belgian sheepdogs has shown that columns can form between the projections from the temporal and nasal retina of the same eye, clearly suggesting a nasal temporal labeling, rather than contralateral vs. ipsilateral, which would be much easier to explain with activity dependent mechanisms. Despite this, a molecular label that directs the formation of the ocular dominance columns has never been found.