Кіріспе

Инженерлік ғылым докторы (D. Eng немесе EngD) – инженерлік және қолданбалы ғылымдар саласындағы зерттеу докторы. EngD – инженерлік ғылымдағы PhD-ға ұқсас, бірақ академиялық емес, көбінесе өнеркәсіпте қолданылатын соңғы білім деңгейі. Бұл дәреже әдетте жұмыс тәжірибесі бар мамандарға бағытталған. DEng/EngD, PhD-мен бірге инженерлік саладағы ең жоғары академиялық біліктілікті көрсетеді, және осы екі дәреженің бірін сәтті аяқтағаннан кейін, толық уақытты профессорлық қызметке немесе осы саладағы докторанттан кейінгі зерттеуші болып жұмысқа орналасу үшін талапкер болуға мүмкіндік береді. Дегенмен, оның ерекшелігіне байланысты, DEng/EngD түлегі «Практика профессоры» лауазымына жақсырақ сай келуі мүмкін. Жеке тұлғалар «Dr» деген ағылшынша құрметті атау арқылы көрсетілетін доктор ғылыми атағын пайдалана алады. DEng/EngD кандидаттары күрделі өндірістік мәселелерді шешуді мақсат ететін, қолданбалы және практикалық әдістер мен өнімдерді қамтитын маңызды жоба ұсынады, бұл жұмыс диссертация немесе диссертациялық комиссия деп аталатын сарапшылар алдында қорғалады.

Халықаралық теңестірілген біліктілік

Неміс/АҚШ білім беру үлгісін ұстанған елдерде PhD (Eng) және инженерлік ғылым докторы атағын беру шарттары көбінесе ұқсас болады. АҚШ-тағы дәрежелердің жиі қолданылатын аббревиатуралары – DEng/EngD, DEngSc/EngScD, ал Германияда бұл атақ көбінесе Dr Ing деп белгіленеді. Нидерландыдағы дәрежелердің жиі қолданылатын аббревиатурасы – Инженерлік мамандық докторы (PDEng), ол EngD-ге баламалы болып саналады (2022 жылдың 1 қыркүйегінен бастап Нидерландыда PDEng атағы EngD деп өзгертілді).

Тарих

Докторантураға қабылдану үшін инженерлік немесе оған ұқсас ғылымдар бойынша магистр дәрежесі болуы және кешенді кіру емтиханын сәтті тапсыру қажет. Студент қажетті курстық жұмысты аяқтауы, емтиханға арналған курстарды оқып үйренуі, білікті докторлық жетекшінің басшылығымен тәуелсіз зерттеулер жүргізуі және диссертациясын қорғауы тиіс. Бұл мамандыққа тиісті ғылыми принциптердің теориялық аспектілерінде жоғары біліктілік пен нақты проблемаларды шешу үшін теорияны іске асырудың толық тәжірибесі қажет. DEng дәрежесін толық уақыт бойынша үш жылдан алты жылға дейін аяқтауға болады, оның құрамында міндетті оқу компоненттері, курстық жұмыстар/жобалар бар. Бұл дәреже ғылыми жетістіктерге қол жеткізгені үшін және күрделі техникалық мәселелерді шешу үшін инженерлік негіздерді қолдана білу қабілеті үшін беріледі. Шығыс Азия университеттерінде берілетін Инженерлік ғылым докторы (Doctor of Engineering) дәрежесі PhD дәрежесімен теңестіріледі. Докторантураға түсу үшін сол немесе оған ұқсас мамандық бойынша магистр дәрежесі болуы және кешенді кіру емтиханын тапсыру қажет. Студент қажетті курстық жұмысты аяқтауы, білікті докторлық жетекшінің басшылығымен тәуелсіз зерттеулер жүргізуі және диссертациясын қорғауы тиіс. Магистр дәрежесі бар студенттің докторантураны аяқтауына әдетте үш жылдан аса уақыт керек. Дегенмен, Материалтану, Полимер технологиясы және Биомедициналық инженерия сияқты кейбір оқу салаларында, түлек мектепке байланысты ғылым докторы мен инженерлік докторының екеуі де берілуі мүмкін. Германияда инженерлік ғылымдар докторының дәрежесі Doktoringenieur (Doktor der Ingenieurwissenschaften, Dr. Ing.) деп аталады және әдетте төрт жылдан алты жылға дейінгі зерттеулер мен диссертацияны қорғағаннан кейін беріледі. Докторлық диссертацияны қорғауға кіріскен зерттеушінің магистр дәрежесі немесе Diplom Ingenieur (Dipl. Ing.) дипломы болуы керек. Францияда бұрынғыда "Инженер докторы" (docteur ingénieur) дәрежесі қолданбалы ғылымдар бойынша зерттеу дәрежесі ретінде танымал болған. 1984 жылдан кейін бұл дәреже тоқтатылды, ал зерттеуші ретінде одан әрі білім алуды қалаған инженерлер енді PhD дәрежесін алуға тиіс.

Ұлыбританияның жоғары докторлығы

Ұлыбританияда D. Eng. дәрежесі дәстүрлі түрде инженерлік салаға мансап барысында жасаған маңызды үлесі үшін жоғары докторлық атақ ретінде берілетін. Алайда, 1992 жылдан бері кейбір британдық университеттер "EngD" деп қысқартылатын Инженерлік Докторлық дәрежесін енгізді, ол зерттеу жұмысына негіделген докторлық атақ болып табылады және Ұлыбританияда PhD дәрежесімен теңестіріледі.

ДЭнг/ЭнгД және PhD арасындағы байланыс

Кейбір елдерде инженерлік ғылым докторы (Dr.Eng.) және инженерлік ғылымдарының PhD дәрежесі эквивалентті болып табылады. Екі докторлық диссертация да инженерлік саладағы ең жоғары академиялық біліктілікті көрсететін зерттеуші докторлық дәрежелер. Осыған байланысты, EngD және PhD бағдарламалары студенттерден диссертация қорғауға алып келетін жаңа зерттеулерді жасауды талап етеді. Сонымен қатар, екі докторлық диссертация да иелеріне академиялық мекемелерде оқытушы болып жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Инженерлік мамандықтар бойынша EngD және PhD – бұл соңғы дәрежелер, олар түлектерге тұрақты қызметке орналасуға мүмкіндік береді. Басқа жағдайларда, айырмашылық бағыт-бағдар мен күтілетін нәтижелерде болады. Инженерлік ғылым докторы дәрежесі бизнес немесе техникалық ортада алған білімдерін қолдануды көздейтін тәжірибелі мамандарға арналған. Философия докторы (PhD) бағдарламасынан айырмашылығы, ондағы зерттеулер индустриялық журналдарда жарияланатын негізгі жұмыстарға әкеледі, EngD зерттеулерді ең соңғы инженерлік ұғымдар мен құралдарды қолдана отырып, нақты проблеманы шешуге бағыттайды. Бағдарлама диссертация, диссертациялық жұмыс немесе тәжірибелік зерттеуді жасаумен аяқталады, оны тәжірибелі инженерлер жалпы алаңдаушылықты немесе қиындықты шешу үшін пайдаланады. EngD бойынша зерттеулер негізгі емес, "қолданбалы" сипатта болады. PhD теориялық білімді дамытуға баса назар аударады, ал EngD қолданбалы зерттеулерге көбірек мән береді. PhD бағдарламаларын аяқтаған түлектер көбінесе академиялық ортада толық уақытты оқытушылар болады, ал EngD бағдарламаларын аяқтағандар өнеркәсіпте қолданбалы зерттеушілер немесе басшылар ретінде қайта жұмысқа орналасады. Егер индустрияда толық уақыт жұмыс істейтін болса, EngD және PhD бағдарламаларының түлектері жоғары бакалавриат және магистратура бағдарламаларында адъюнкт-профессорлар болып тағайындалады.